Bedel-i Küll Haqqında

وَ يَجِبُ وَصْفُ النَّكِرَةِ مِنَ الْمَعْرِفَةِ بَدَلَ الْكُلِّ، نَحْوُ؛ قَوْلِهِ تَعَالَى: كَلاَّ لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ. وَ لاَ يُبْدَلُ الظَّاهِرُ مِنَ الضَّمِيرِ بَدَلَ الْكُلِّ إِلاَّ مِنَ الْغَائِبِ، نَحْوُ؛ ضَرَبْتُهُ زَيْدًا

وَ يَجِبُ və vacib olur, وَصْفُ النَّكِرَةِ nekire bir bedeli sifətləndirmək, مِنَ الْمَعْرِفَةِ marifə olan bir sözden, بَدَلَ الْكُلِّ bedel-i küll olaraq, نَحْوُ misalı belədir; قَوْلِهِ تَعَالَى Allah-Təalanın bu sözündə olduğu kimi; كَلاَّ لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ "Xeyr, əgər əl çəkməzsə, onu mütləq alınından tutub sürükləyəcəyik, yalançı günahkar alınından" Alaq 15-16 ayəsində olduğu kimi. وَ لاَ يُبْدَلُ və bedel olmaz, الظَّاهِرُ zahir isim, مِنَ الضَّمِيرِ zamirdən, بَدَلَ الْكُلِّ bedel-i küll olaraq, إِلاَّ yalnız zahir isim bedel-i küll olaraq bedel olur, مِنَ الْغَائِبِ qayıb zamirdən, نَحْوُ misalı belədir; ضَرَبْتُهُ زَيْدًا "Ona, Zeydə vurdum" kimi.

Mətnin Ümumi Mənası: Marifə bir sözün bedel-i küll olaraq nekire bir sözlə sifətləndirilməsi vacibdir. Yəni nekire bir söz marifə bir sözdən bedel-i küll olaraq zikr edildikdə, bedel olan nekire sözün sifətləndirilməsi vacib olur, misalı Allah-Təalanın bu kəlamında olduğu kimi;

كَلاَّ لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ

"Xeyr, əgər əl çəkməzsə, onu mütləq alınından tutub sürükləyəcəyik, yalançı günahkar alınından" Alaq 15-16 ayəsində نَاصِيَةٍ "alın" sözü nekire bir sözdür və marifə olan اَلنَّاصِيَةِ sözündən bedel-i külldür. Bedel-i küll olan nekire نَاصِيَةٍ sözü, marifə olan اَلنَّاصِيَةِ sözündən bedel olduğu üçün كَاذِبَةٍ sözü ilə sifətləndirilməsi vacib olmuşdur.

*Zahir bir isim zamirdən bedel-i küll olaraq bedel olmaz, yalnız qayıb zamirdən bedel olur, misalı;

ضَرَبْتُهُ زَيْدًا

"Ona, Zeydə vurdum" ifadəsində زَيْدًا sözü ضَرَبْتُهُ felinin mefulu olan ـهُ qayıb zamirdən bedel-i külldür.