Cevazen müstetir olan zamirin mövqeləri

İkincisi; müfred qayıb (kişi) və müfred qayıbə (qadın) üçün, misal; Zeyd vurdu, ya vurur, ya vursun, ya vurmasın və Hind vurdu, ya vurur, ya vursun, ya vurmasın. Denilir ki; Zeyd vurdu və digər formalar da belədir, yəni bu fellərdə zamir gizlənmir. Şibh-i fiil olan və yuxarıda qeyd olunan sözlərdə, əgər onun işləməsi üçün şərt mövcuddursa, lakin ikilik və cəmlik halları istisna olmaqla, misal; Zeyd vurucu, ya vurulan, ya danışan aslan, ya Haşimli, ya gözəl, ya evdədir. Denilir ki; Zeyd vurucu oğludur və digər şibh-i fiillərdə də zamir gizlənmir (ism-i faildə).

İkincisi və gizlənməsi caiz olan zamir, müfred qayıb (kişi) və müfred qayıbə (qadın) üçün olur, misal; Zeyd vurdu, ya vurur, ya vursun, ya vurmasın və Hind vurdu, ya vurur, ya vursun, ya vurmasın. Denilir ki; Zeyd vurdu və digər formalar da belədir, yəni bu fellərdə zamir gizlənmir. Şibh-i fiil olan və yuxarıda qeyd olunan sözlərdə, əgər onun işləməsi üçün şərt mövcuddursa, lakin ikilik və cəmlik halları istisna olmaqla, misal; Zeyd vurucu, ya vurulan, ya danışan aslan, ya Haşimli, ya gözəl, ya evdədir. Denilir ki; Zeyd vurucu oğludur və digər şibh-i fiillərdə də zamir gizlənmir (ism-i faildə).

Mətnin Ümumi Mənası: İkincisi, gizlənməsi caiz olan zamir, müfred qayıb və qayıbə üçün olur. Misal;

زَيْدٌ لاَ يَضْرِبْ

Zeyd vurmasın

زَيْدٌ لِيَضْرِبْ

Zeyd vursun

زَيْدٌ يَضْرِبُ

Zeyd vurur

زَيْدٌ ضَرَبَ

Zeyd vurdu

هِنْدٌ ضَرَبَتْ

Hind vurdu

هِنْدٌ تَضْرِبُ

Hind vurur

هِنْدٌ لِتَضْرِبْ

Hind vursun

هِنْدٌ لاَ تَضْرِبْ

Hind vurmasın

Bu fellərin faili gizli zamir kimi gəldiyi kimi, aşkar isim kimi də gələ bilər. Məsələn;

ضَرَبَ زَيْدٌ

"Zeyd vurdu" kimi.

Digərləri də belədir, zamir gizlənmir. Əməli şərti olduqda şibh-i fellərdə, təsniyə və cəmi salimlər istisna olmaqla, digər şəkillərdə zamirin gizlənməsi caizdir. Məsələn;

زَيْدٌ ضَارِبٌ

Zeyd vurandır

زَيْدٌ مَضْرُوبٌ

Zeyd vurulandır

زَيْدٌ أَسَدٌ نَاطِقٌ

Zeyd danışan aslandır

زَيْدٌ هَاشِمِيٌّ

Zeyd Haşim qəbiləsinə aid olandır

زَيْدٌ حَسَنٌ

Zeyd gözəldir

زَيْدٌ فِي الدَّارِ

Zeyd evdədir

*Bundan əlavə belə də deyilə bilər;

زَيْدٌ ضَارِبٌ غُلاَمُهُ

Zeyd, oğlunu döyən olandır

digərləri də bunun kimidir, zamir gizlənmir.