Ləfzi iradə olunan cümlə

Əgər cümlə ilə onun sözünün (lafzının) nəzərdə tutulması istənilsə, o zaman bu cümlənin irabdan (qrammatik dəyişiklikdən) qaçışı yoxdur. Çünki o, müfrəd isim hökmündədir və beləliklə, müfrəd ismin vaki olduğu hər bir yerdə vaki olması caizdir; yəni mübtəda, fail və ya başqa hallarda ola bilər. Məsələn: Zeyd ayaqdadır – isim cümləsidir, yəni bu söz isim cümləsidir.

Cümlənin hissələrini bildikdə, əgər cümlə ilə onun sözünün (lafzının) nəzərdə tutulması istənilsə, o zaman bu cümlənin irabdan qaçışı yoxdur. Çünki o, müfrəd isim hökmündədir və beləliklə, müfrəd ismin vaki olduğu hər bir yerdə vaki olması caizdir; yəni mübtəda, fail və ya başqa hallarda ola bilər. Məsələn: Zeyd ayaqdadır – isim cümləsidir, yəni bu söz isim cümləsidir.

Mətnin Ümumi Mənası: Əgər cümlə ilə onun sözünün (lafzının) nəzərdə tutulması istənilsə, o lafız müfrəd isim hökmündə olduğuna görə cümlənin irabdan qaçışı yoxdur. Hətta lafzı nəzərdə tutulan bu cümlənin müfrəd ismin vaki olduğu hər bir yerdə vaki olması caizdir və mübtəda, fail, naib-i fail və bunlardan başqa hallarda ola bilər. Misal:

زَيْدٌ قَائِمٌ جُمْلَةٌ إِسْمِيَّةٌ

“Zeyd ayaqdadır – isim cümləsidir” ifadəsində mübtəda və xəbərdən ibarət olan “Zeydun kaimun” cümləsinin mənası deyil, lafzı nəzərdə tutulmuş və mübtəda edilmişdir. Buna görə də, təqdirən merfudur. "Cumletun" sözü bu mübtədanın (Zeydun kaimun) xəbəridir. "İsmiyyetun" sözü isə "cumletun" sözünün sifətidir.

إِسْمِيَّةٌ	جُمْلَةٌ	زَيْدٌ قَائِمٌ
Sifət	Xəbər	Mübtəda
	Məvsuf