Mehmuz (Hemzəli) Fellər 4
فَهُوَ رَاءٍ كَرَاعٍ رَائِيَانِ رَاؤُنَ كَرَاعِيَانِ رَاعُونَ وَ ذَاكَ مَرْئِيٌّ كَمَرْعِيٌّ وَ بِنَاءُ أَفْعَلَ مِنْهُ مُخَالِفٌ لِإِخْوَاتِهِ أَيْضًا، فَتَقُولُ؛ أَرَى يُرِي إِرَاءً وَ إِرَاءَةً فَهُوَ مُرٍ مُرِيَانِ مُرُونَ مُرِيَةٌ مُرِيَتَانِ مُرِيَاتٌ وَ ذَاكَ مُرًى مُرَيَانِ مُرَوْنَ مُرَاةٌ مُرَاتَانِ مُرَيَاتٌ وَ تَقُولُ فِي الْأَمْرِ؛ أَرِ أَرِيَا أَرُوا أَرِي أَرِيَا أَرِينَ، وَ بِالتَّأْكِيدِ أَرِيَنَّ أَرِيَانِّ أَرُنَّ أَرِنَّ أَرِيَانِّ أَرِينَانِّ، وَ تَقُولُ فِي النَّهْيِ؛ لاَ تُرِ، لاَ تُرِيَا، لاَ تُرُوا، لاَ تُرِي، لاَ تُرِيَا، لاَ تُرِينَ، وَ بِالتَّأْكِيدِ؛ لاَ تُرِيَنَّ، لاَ تُرِيَانِّ، لاَ تُرُنَّ، لاَ تُرِنَّ، لاَ تُرِيَانِّ، لاَ تُرِينَانِّ، وَ تَقُولُ فِي افْتَعَلَ مِنَ الْمَهْمُوزِ الْفَاءِ؛ إِيتَالَ كَإِخْتَارَ وَ إِيتَلَى كَإِقْتَضَى
فَهُوَ رَاءٍ ism-i fail üçün رَاءٍ deyirsən, رَاعٍ vəznində, رَائِيَانِ رَاؤُنَ deyirsən, رَاعِيَانِ رَاعُونَ kimi, ذَاكَ مَرْئِيٌّ deyirsən مَرْعِيٌّ kimi, بِنَاءُ أَفْعَلَ مِنْهُ bu feilinin ifal babından alınan çəkimləri, مُخَالِفٌ fərqlidir, لِإِخْوَاتِهِ yəni ifal babından gələn mehmuz feillərə, أَيْضًا yəni يَرَى kimi, فَتَقُولُ bu halda, أَرَى يُرِي إِرَاءً وَ إِرَاءَةً فَهُوَ مُرٍ مُرِيَانِ مُرُونَ مُرِيَةٌ مُرِيَتَانِ مُرِيَاتٌ وَ ذَاكَ مُرًى مُرَيَانِ مُرَوْنَ مُرَاةٌ مُرَاتَانِ مُرَيَاتٌ deyirsən, وَ تَقُولُ فِي الْأَمْرِ emr-i hazır üçün أَرِ أَرِيَا أَرُوا أَرِي أَرِيَا أَرِينَ deyirsən, وَ بِالتَّأْكِيدِ nun-u müşeddedeli əmr üçün أَرِيَنَّ أَرِيَانِّ أَرُنَّ أَرِنَّ أَرِيَانِّ أَرِينَانِّ deyirsən, وَ تَقُولُ فِي النَّهْيِ nehy-i hazır üçün لاَ تُرِ، لاَ تُرِيَا، لاَ تُرُوا، لاَ تُرِي، لاَ تُرِيَا، لاَ تُرِينَ deyirsən və bunun وَ بِالتَّأْكِيدِ nun-u müşeddedeli halı üçün لاَ تُرِيَنَّ، لاَ تُرِيَانِّ، لاَ تُرُنَّ، لاَ تُرِنَّ، لاَ تُرِيَانِّ، لاَ تُرِينَانِّ deyirsən, وَ تَقُولُ فِي افْتَعَلَ iftial babından, مِنَ الْمَهْمُوزِ الْفَاءِ mehmuz ul-fa olan feildən, إِيتَالَ deyirsən tıpkı إِخْتَارَ kimi, və إِيتَلَى deyirsən tıpkı إِقْتَضَى kimi.
| İsm-i Fail Sığası & Görən | ||
| رَاؤُنَ | رَائِيَانِ | رَاءٍ |
| رَاعُونَ | رَاعِيَانِ | رَاعٍ |
رَاءٍ Feilinin İ'lâl Prosesi
| Əsl - Ya hərfinə damme ağır gəldi və hərəkə hazf olundu | رَاءِيٌ |
| Bu halda tenvin nunu ilə sakin ya bir arada toplandı | رَائِيْنْ |
| Sakin ya hazf olundu | رَائِنْ |
| Tenvin isə ma qablinin hərəkəsinə tabe oldu | رَاءٍ |
رَاؤُنْ Lafzının İ'lâl Prosesi
| Əsl - kesreden dammeye keçmək ağır olduğundan kesreli hərfin hərəkəsi hazf olundu | رَائِيُونَ |
| damme hemzəyə nakledildi | رَائْيُونَ |
| cemi vav ilə sakin ya bir araya gəldi | رَائُيونَ |
| sakin ya hazf olundu | رَائُونَ |
| Son halı | رَاؤُنَ |
| İsm-i Meful Sığası - Görülən | |
| مَرْعِيٌّ | مَرْئِيٌّ |
مَرْئِيٌّ Lafzının İ'lâl Prosesi
| Əsl | مَرْؤُويٌ |
| vav ya oldu | مَرْؤُيْيٌ |
| hemze kesreye uyğun oldu | مَرْئِيْيٌ |
| sondakı iki idgama girdi | مَرْئِيٌّ |
رَأَى feilindən ifâl babından alınan feil, ifâl babından olan mehmuz ul-ayn olan naqis feillərə müxalifdir;
İfâl Babına Daxil Olan رَأَى
| Lafızlar | Mazi | Muzari | Masdar | Masdar |
| Son Hali | أَرَى | يُرِي | إِرَاءٌ | إِرَاءَةً |
| Əsl forması | أَرْأَى | يُرْإِي | إِرْآيٌ | إِرْآيٌ |
İsm-i Failler
| مُرُونَ | مُرِيَانِ | مُرٍ |
| مُرِيَاتٌ | مُرِيَتَانِ | مُرِيَةٌ |
İsm-i Mefuller
| مُرَوْنَ | مُرَيَانِ | مُرًى |
| مُرَايَاتٌ | مُرَاتَانِ | مُرَاةٌ |
Emr-i Hazırlar
| أَرُوا | أَرِيَا | أَرِ |
| أَرِينَ | أَرِيَا | أَرِي |
Nun-u Müşeddedeli Emr-i Hazırlar
| أَرُنَّ | أَرِيَانِّ | أَرِيَنَّ |
| أَرِينَانِّ | أَرِيَانِّ | أَرِنَّ |
Nehy-i Hazırlar
| لاَ تُرُوا | لاَ تُرِيَا | لاَ تُرِ |
| لاَ تُرِينَ | لاَ تُرِيَا | لاَ تُرِي |
Te'kid Nunlu Nehy-i Hazırlar
| لاَ تُرُنَّ | لاَ تُرِيَانِّ | لاَ تُرِيَنَّ |
| لاَ تُرِينَانِّ | لاَ تُرِيَانِّ | لاَ تُرِنَّ |
| Oxşarları | Son Hali | Əsl forması |
| إِخْتَارَ | إِيتَالَ | إِئْتَالَ |
| إِقْتَضَى | إيتَلَى | إِئْتَلَى |