Mutell ul-Lam - Muzari Feli
Muzari (şimdiki/gelecek zaman) naqis (sonu vav, ya, elif olan) fellərə gəldikdə, ref halında vav, ya və elif hərfləri səkin olur, məsələn: يَغْزُو (gaza edir), يَرْمِي (atar), يَخْشَى (qorxur). Cəzm halında bu hərflər atılır, nəsb halında isə vav və ya fətahlanır (yəni üstəlik olur), çünki fətah yüngüldür, elif isə nəsb halında da ref halında olduğu kimi səkin qalır. Cəzm və nəsb edən hərflər nunları atır, yalnız cəmi müənnəs nunu qalır. Belə deyirsən: لَمْ يَغْزُ, لَمْ يَغْزُوَا, لَمْ يَغْزُوا və s. Eyni şəkildə لَمْ يَرْمِ, لَمْ يَرْمِيَا, لَمْ يَرْمُوا və s., لَمْ يَرْضَ, لَمْ يَرْضَيَا, لَمْ يَرْضَوْا və s., لَمْ تَرْضَ, لَمْ تَرْضَيَا, لَمْ يَرْضَيْنَ və s., لَمْ تَرْضَ, لَمْ تَرْضَيَا, لَمْ تَرْضَوْا və s., لَمْ تَرْضَيْ, لَمْ تَرْضَيَا, لَمْ تَرْضَيْنَ və s., لَمْ أَرْضَ, لَمْ نَرْضَ. Nəsb halında isə belə deyirsən: لَنْ يَغْزُوَ, لَنْ يَغْزُوَا, لَنْ يَغْزُوا və s., لَنْ يَرْمِيَ, لَنْ يَرْمِيَا, لَنْ يَرْمُوا və s., لَنْ يَرْضَى, لَنْ يَرْضَيَا, لَنْ يَرْضَوْا və s., لَنْ تَرْضَى, لَنْ تَرْضَيَا, لَنْ يَرْضَيْنَ və s., لَنْ تَرْضَى, لَنْ تَرْضَيَا, لَنْ تَرْضَوْا və s., لَنْ تَرْضَيْ, لَنْ تَرْضَيَا, لَنْ تَرْضَيْنَ və s., لَنْ أَرْضَى, لَنْ نَرْضَى
Muzari fellərə gəldikdə, naqis fellərdən olanlarda vav, ya və elif hərfləri ref halında səkin olur. Aşağıdakı 3 cədvəldə olduğu kimi.
| Gaza edir, döyüşür | ||||
| يَغْزُونَ | يَغْزُوَانِ | يَغْزُو | ||
| يَغْزُونَ | تَغْزُوَانِ | تَغْزُو | ||
| تَغْزُونَ | تَغْزُوَانِ | تَغْزُو | ||
| تَغْزُونَ | تَغْزُوَانِ | تَغْزِينَ | ||
|
||||
| Atır, atır | ||||
| يَرْمُونَ | يَرْمِيَانِ | يَرْمِي | ||
| يَرْمِينَ | تَرْمِيَانِ | تَرْمِي | ||
| تَرْمُونَ | تَرْمِيَانِ | تَرْمِي | ||
| تَرْمِينَ | تَرْمِيَانِ | تَرْمِينَ | ||
|
||||
| Qorxur, qorxur | ||||
| يَخْشَوْنَ | يَخْشَيَانِ | يَخْشَى | ||
| يَخْشَيْنَ | تَخْشَيَانِ | تَخْشَى | ||
| تَخْشَوْنَ | تَخْشَيَانِ | تَخْشَى | ||
| تَخْشَيْنَ | تَخْشَيَانِ | تَخْشَيْنَ | ||
|
||||
*Vav, ya və elif hərfləri cəzm halında olduqda hazf edilir. Cəzm edən və nəsb edən hərflər cəmi müənnəs nunları istisna olmaqla naqis muzari feilərdəki nunları düşürür.
|
لَمْ يَغْزُوا لَمْ يَرْمُوا لَمْ يَرْضَوْا |
لَمْ يَغْزُوَا لَمْ يَرْمِيَا لَمْ يَرْضَيَا |
لَمْ يَغْزُ لَمْ يَرْمِ لَمْ يَرْضَ |
||
|
لَمْ يَغْزُونَ لَمْ يَرْمِينَ لَمْ يَرْضَيْنَ |
لَمْ تَغْزُوَا لَمْ تَرْمِيَا لَمْ تَرْضَيَا |
لَمْ تَغْزُ لَمْ تَرْمِ لَمْ تَرْضَ |
||
|
لَمْ تَغْزُوا لَمْ تَرْمُوا لَمْ تَرْضَوْا |
لَمْ تَغْزُوَا لَمْ تَرْمِيَا لَمْ تَرْضَيَا |
لَمْ تَغْزُ لَمْ تَرْمِ لَمْ تَرْضَ |
||
|
لَمْ تَغْزُونَ لَمْ تَرْمِينَ لَمْ تَرْضَيْنَ |
لَمْ تَغْزُوَا لَمْ تَرْمِيَا لَمْ تَرْضَيَا |
لَمْ تَغْزِي لَمْ تَرْمِي لَمْ تَرْضَيْ |
||
|
||||
*Vav və ya hərfləri nəsb halında fətəli olur, amma elif hərfi nəsb halında sakit olaraq sabit qalır.
|
لَنْ يَغْزُوا لَنْ يَرْمُوا لَنْ يَرْضَوْا |
لَنْ يَغْزُوَا لَنْ يَرْمِيَا لَنْ يَرْضَيَا |
لَنْ يَغْزُوَ لَنْ يَرْمِيَ لَنْ يَرْضَى |
||
|
لَنْ يَغْزُونَ لَنْ يَرْمِينَ لَنْ يَرْضَيْنَ |
لَنْ تَغْزُوَا لَنْ تَرْمِيَا لَنْ تَرْضَيَا |
لَنْ تَغْزُوَ لَنْ تَرْمِيَ لَنْ تَرْضَى |
||
|
لَنْ تَغْزُوا لَنْ تَرْمُوا لَنْ تَرْضَوْا |
لَنْ تَغْزُوَا لَنْ تَرْمِيَا لَنْ تَرْضَيَا |
لَنْ تَغْزُوَ لَنْ تَرْمِيَ لَنْ تَرْضَى |
||
|
لَنْ تَغْزُونَ لَنْ تَرْمِينَ لَنْ تَرْضَيْنَ |
لَنْ تَغْزُوَا لَنْ تَرْمِيَا لَنْ تَرْضَيَا |
لَنْ تَغْزِي لَنْ تَرْمِي لَنْ تَرْضَيْ |
||
|
||||