Məf'ul-u Məah

اَلْمَفْعُولُ مَعَهُ، o vavdan sonra zikr olunan isimdir ki, fiilin mamulü ilə (sözlə və ya mənaca) birlikdə olmasını bildirir. Əgər fiil sözlə olsa və atıf (qoşma) caiz olsa, iki yol mümkündür: məsələn; جِئْتُ أَنَا وَ زَيْدًا وَ زَيْدٌ "Mən Zeyd ilə gəldim, həm mən gəldim, həm də Zeyd gəldi". Əgər atıf caiz deyilsə, yalnız nəsb (mansub) olmalıdır, məsələn; جِئْتُ وَ زَيْدًا "Mən Zeyd ilə gəldim". Əgər fiil mənaca olsa və atıf caiz olsa, yalnız atıf olmalıdır, məsələn; مَا لَزَيْدٍ وَ عَمْرٍو "Zeyd və Amra nə oldu?". Əgər atıf caiz deyilsə, yalnız nəsb olmalıdır, məsələn; مَا لَكَ وَ زَيْدًا "Sənə və Zeyd'e nə oldu?" və مَا شَأْنُكَ وَ عَمْرًا "Amr ilə işin nədir?". Çünki mənası "ne edirsən" deməkdir.

اَلْمَفْعُولُ مَعَهُ meful-u meah, o meful-u meah, zikr olunur, vavdan sonra, birlik üçün, fiilin mamulünün, sözlə və ya mənaca. Əgər fiil sözlə olsa və atıf caiz olsa, bu halda vavdan sonra gələn ismi matuf etmək və ya meful-u meah kimi mansub etmək mümkündür, məsələn; جِئْتُ أَنَا وَ زَيْدًا وَ زَيْدٌ "Mən Zeyd ilə gəldim, həm mən gəldim, həm də Zeyd gəldi", əgər atıf caiz deyilsə, nəsb təyin olunur, məsələn; جِئْتُ وَ زَيْدًا "Mən Zeyd ilə gəldim". Əgər fiil mənaca olsa və atıf caiz olsa, atıf mütləqdir, məsələn; مَا لَزَيْدٍ وَ عَمْرٍو "Zeyd və Amra nə oldu?", əgər atıf caiz deyilsə, nəsb mütləqdir, məsələn; مَا لَكَ وَ زَيْدًا "Sənə və Zeyd'e nə oldu?", və مَا شَأْنُكَ وَ عَمْرًا "Amr ilə işin nədir?", çünki mənası "ne edirsən" deməkdir.

Mətinin Ümumi Mənası: Meful-u meah, cümlədə sözlə və ya mənaca olan fiilin mamulü ilə birlikdə olmasını ifadə etmək üçün vavdan sonra zikr olunan ismə deyilir, məsələn;

مَا لَكَ وَ زَيْدًا

"Sənə və Zeyd'e nə oldu?" kimi.

Əgər fel ləfzəvi olsa və ətif etmək də caiz olsa, onda vavdan sonra gələn ismi matuf etmək və ya məful-u məah olmaq üçün nəsb etmək də caizdir, misalları:

جِئْتُ أَنَا وَ زَيْدًا

"Zeyd ilə birlikdə gəldim" və ya;

جِئْتُ أَنَا وَ زَيْدٌ

"Mən gəldim, Zeyd də gəldi" tərkibində olduğu kimi.

Əgər ətif caiz olmazsa, nəsb mütləq olur:

جِئْتُ وَ زَيْدًا

"Zeyd ilə gəldim" kimi.

Əgər fel mənən mövcud olsa, ətif də caiz olsa, ətif mütləq olur:

مَا لَزَيْدٍ وَ عَمْرٍو

"Zeyd və Amra nə oldu" kimi.

Ətif caiz olmazsa, nəsb mütləq olur:

مَا لَكَ وَ زَيْدًا

"Zeyd və sənə nə oldu" kimi,

مَا شَأْنُكَ وَ عَمْرًا

"Amr ilə işin nədir" tərkibində olduğu kimi. Bu tərkiblərdəki "mâ leke" və "mâ şa’nuke" ləfzləri "mâ tesnau" – "nə edirsən" mənasındadır.