Təhzir

اَلرَّابِعُ التَّحْذِيرُ؛ وَ هُوَ مَفْعُولٌ بِتَقْدِيرِ إِتَّقِ تَحْذِيرًا مِمَّا بَعْدَهُ أَوْ ذُكِرَ الْمُحَذَّرُ مِنْهُ مُكَرَّرًا، مِثْلُ؛ إِيَّاكَ وَ الْأَسَدَ وَ إِيَّاكَ أَنْ تَحْذِفَ وَ الطَّرِيقَ الطَّرِيقَ، وَ تَقُولُ؛ إِيَّاكَ مِنَ الْأَسَدِ وَ مِنْ أَنْ تَحْذِفَ وَ إِيَّاكَ أَنْ تَحْذِفَ بِتَقْدِيرِ مِنْ، وَ لاَ تَقُولُ؛ إِيَّاكَ الْأَسَدَ لِإِمْتِنَاعِ تَقْدِيرِ مِنْ

اَلرَّابِعُ meful-u bih’in amilinin qiyasen hazf olunduğu dörd yerdən dördüncüsü olan yer; التَّحْذِيرُ təhdirdir, yəni çəkindirmədir, وَ هُوَ və o təhdir, مَفْعُولٌ bir mefuldür ki, بِتَقْدِيرِ təqdiri ilə, إِتَّقِ təqdiri ilə, تَحْذِيرًا çəkindirmək üçün, مِمَّا şeydən, بَعْدَهُ mamuldan sonrakı, أَوْ və ya, ذُكِرَ الْمُحَذَّرُ مِنْهُ mahzurun bih’in (özündən çəkindirilən) zikr olunması ilə, مُكَرَّرًا təkrar olaraq, yəni təkrarı ilə, مِثْلُ misalı; إِيَّاكَ وَ الْأَسَدَ “Aslana diqqət et” وَ إِيَّاكَ أَنْ تَحْذِفَ “Vurmadan çəkin”, وَ الطَّرِيقَ الطَّرِيقَ “Yola diqqət et”, وَ تَقُولُ; sən deyirsən, إِيَّاكَ مِنَ الْأَسَدِ “Aslandan çəkin”, وَ مِنْ أَنْ تَحْذِفَ “Vurmadan çəkin”, وَ إِيَّاكَ أَنْ تَحْذِفَ “Vurmadan çəkin”, بِتَقْدِيرِ مِنْ min’in təqdiri ilə, وَ لاَ تَقُولُ deyə bilməzsən, إِيَّاكَ الْأَسَدَ kimi, لِإِمْتِنَاعِ تَقْدِيرِ مِنْ min’in təqdiri olmadığı üçün.

Mətnin Ümumi Mənası: Mefulun bih’in amilinin qiyasen hazf olunduğu 4 yerin dördüncüsü təhdirdir. Təhdird sözlükdə çəkindirmək, uzaqlaşdırmaq deməkdir. Təhdird, mamuldan sonra gələn şeydən çəkindirmək üçün “ittekı” təqdiri ilə mansub olan bir mamuldur və ya təhdird çəkindirilənin təkrar olaraq zikr olunmasıdır, misalları;

إِيَّاكَ وَ الْأَسَدِ

“Aslana diqqət et”

إِيَّاكَ أَنْ تَحْذِفَ

“Vurmadan çəkin”

اَلطَّرِيقَ الطَّرِيقَ

“Yola diqqət et”

إِيَّاكَ مِنَ الْأَسَدِ

“Aslandan çəkin”

إِيَّاكَ مِنْ أَنْ تَحْذِفَ

“Vurmadan çəkin”

Yuxarıdakı iki misalda min təqdiri ilə təhdird baş verir, amma aşağıdakı misalda min’in təqdiri olmadığı üçün təhdird əməli baş vermir;

إِيَّاكَ الْأَسَدَ