Bedelin İrabı

جَاءَ أَخُوكَ زَيْدٌ

Qardaşın Zeyd gəldi

-Cümlənin irabı;

جَاءَ

Fətha üzərində məbni olan keçmiş zaman feilidir

 أَخُوكَ

أَخُو kəlməsi əsmayi-xəmsədən olub, rəf əlaməti vav hərfidir və eyni zamanda muzafdır

كَ

Muzafun ileyhdır, cərr məhəlində olub fətha üzərində məbnidir, müfrəd müzəkkər müxatəb üçün birləşik zamirdir

زَيْدٌ

أَخُوكَ kəlməsindən bədəli-mutabiqdır, irabda mübdəlun minh olan أَخُوكَ kəlməsinə tabedir və buna görə də dammə ilə mərfudur

مَشَيْتُ الطَّرِيقَ أَكْثَرَهُ

Yolun çoxunu getdim

-Cümlənin irabı;

مَشَيْتُ

مَشَى sükun üzərində məbni naqis keçmiş zaman feilidir, تُ zamiri isə rəf məhəlində olan mərfu birləşik zamirdir

الطَّرِيقَ

Fətha ilə mənsub olan məf'ulun-bihdir və eyni zamanda mübdəlun minhdir

أَكْثَرَهُ

أَكْثَرُ kəlməsi الطَّرِيقَ kəlməsindən bədəli-bəzdır. Fətha ilə mənsubdur və eyni zamanda sonundakı zamirin muzafıdır. هُ zamiri isə الطَّرِيقَ kəlməsinə raci (qayıdan) olub dammə üzərində məbni olmaqla birlikdə cərr məhəlində olan muzafun ileyhdır

خَرَجَ التَّلاَمِيذُ عَنِ الْمَدْرَسَةِ أَكْثَرُهُمْ

Tələbələrin böyük əksəriyyəti məzun oldu

-Cümlənin irabı;

خَرَجَ

Fətha üzərində məbni məlum keçmiş zaman feilidir

التَّلاَمِيذُ

Rəf məhəlində olan və dammə ilə mərfu olan faildir

عَنِ

Sükun üzərində məbni olan hərfi-cərdir (əlif-lamlı bir ismə keçid zamanı kəsrə ilə oxunur)

الْمَدْرَسَةِ

Hərfi-cərlə məcrur olan kəlmə

أَكْثَرُ

التَّلاَمِيذُ kəlməsindən bədəli-bəz, mübdəlun minh olan التَّلاَمِيذُ kəlməsinə irabda tabe olduğu üçün zahir dammə ilə mərfudur və eyni zamanda özünə birləşən birləşik zamirə muzafdır

هُمْ

أَكْثَرُ kəlməsinin muzafun ileyhdır, cərr məhəlində sükun üzərində məbnidir, mübdəlun minh olan التَّلاَمِيذُ kəlməsinə racidir