c. Bedel-i İştimal

Bedel-i mutabıq və bedel-i bə'zda olduğu kimi, tabe olduğu ilə eyni və ya bir hissəsi olmayan, yəni mübdelun minh-ə tam uyğun gəlməyən, lakin başqa bir baxımdan əlaqəsi olan bedelə bedel-i iştimâl deyilir. Bedel-i iştimâl, mübdelun minh-i izah etməkdən və açıqlamaqdan daha çox onun vəziyyətini, halını ifadə edir. Bedel-i bə'zda olduğu kimi, bedel-i iştimâldə də mübdelun minh-ə racet zamir olmalıdır.

أَزْعَجَنِي الْوَلَدُ بُكَاؤُهُ

Uşağın ağlaması məni narahat etdi

Bu cümlədə bedel olan بُكَاؤُ sözüdür və الْوَلَدُ sözü isə mübdelun minh-dir. Bedel ilə mübdelun minh arasında eynilik və ya hissə olma vəziyyəti yoxdur. Əslində, aralarındakı əlaqə fərqli bir baxış bucağındandır. Məhz belə olan bedellərə bedel-i iştimâl deyilir və məsələdə olduğu kimi mübdelun minh-ə racet bir zamir mövcuddur.

أَعْجَبَنِي زَيْدٌ عِلْمُهُ

Zeydin biliyi məni təəccübləndirdi

Bu cümlədə bedel olan عِلْمُ sözüdür və زَيْدٌ sözü isə mübdelun minh-dir. Bedel ilə mübdelun minh arasında eynilik və ya hissə olma vəziyyəti yoxdur. Əslində, aralarındakı əlaqə fərqli bir baxış bucağındandır. Məhz belə olan bedellərə bedel-i iştimâl deyilir və məsələdə olduğu kimi mübdelun minh-ə racet bir zamir mövcuddur.

أَخَافَنِي السَّيَّارَةُ سُرَعَتُهَا

Maşının sürəti məni qorxutdu

Bu cümlədə bedel olan سُرَعَتُ sözüdür və السَّيَّارَةُ sözü isə mübdelun minh-dir. Bedel ilə mübdelun minh arasında eynilik və ya hissə olma vəziyyəti yoxdur. Əslində, aralarındakı əlaqə fərqli bir baxış bucağındandır. Məhz belə olan bedellərə bedel-i iştimâl deyilir və məsələdə olduğu kimi mübdelun minh-ə racet bir zamir mövcuddur.

آمَنْتُ الرَّسُلَ كَلاَمَهُ

Elçinin sözlərinə inandım

Bu cümlədə bedel olan كَلاَمَ sözüdür və الرَّسُلَ sözü isə mübdelun minh-dir. Bedel ilə mübdelun minh arasında eynilik və ya hissə olma vəziyyəti yoxdur. Əslində, aralarındakı əlaqə fərqli bir baxış bucağındandır. Məhz belə olan bedellərə bedel-i iştimâl deyilir və məsələdə olduğu kimi mübdelun minh-ə racet bir zamir mövcuddur.