3. Bədəl | 3

Tabe olduğu kəlməni izah etmək üçün gələn və irabda da tabe olduğu kəlməyə bərabər olan ifadələrə bedel deyilir.

Bedeldən əvvəl gələn və bedel olan ifadənin tabe olduğu ifadəyə mübdelun minh (özündən bedel olunan) deyilir.

جَاءَ أَخُوكَ زَيْدٌ

Qardaşın Zeyd gəldi

Bu misalda Zeyd ifadəsi, qardaş ifadəsindən bedeldir və irabda أَخُوكَ ifadəsinə tabedir. أَخُوكَ ifadəsi isə mübdelun minhdır.

زَيْدٌ	أَخُوكَ	جَاءَ
Bedel	Mübdelun minh	Fəil

قَرَأْتُ الْكِتَابَ نِصْفَهُ

Kitabın yarısını oxudum

نِصْفَهُ	الْكِتَابَ	قَرَأْتُ
Bedel	Mübdelun minh	Fəil

أَعْجَبَنِي الْعَامِلُ عَمَلُهُ

İşçinin əməlini bəyəndim

عَمَلُهُ	الْعَامِلُ	أَعْجَبَنِي
Bedel	Mübdelun minh	Fəil

-Bedel 3 hissədə araşdırılır;

a. Bedel-i Mutabıq

b. Bedel-i Bə'z

c. Bedel-i İştimal

Bu bedel növləri, bedel olan ifadənin matbusu, yəni tabe olduğu ifadələrlə arasındakı əlaqədən ibarətdir. Bedel, tabe olduğu ifadəyə tam uyğun ola bilər, tabe olduğu ifadənin bir hissəsi (parçası) ola bilər, tabe olduğu ifadə ilə başqa bir baxımdan əlaqəli ola bilər. Gəlin ardıcıllıqla araşdıraq..