Sifətin Kəsilməsi

Kat'u n-na't: Tərif, tənqid, pisləmə, söyüş, şəfqət, mərhəmət bildirən sifətlərin məvsufla əlaqəsinin kəsilməsi deməkdir. Məvsufla əlaqəsi kəsilən sifətləri mərfu və ya mənsub olaraq oxumaq caizdir;

اَلْحَمْدُ لِلهِ الْحَمِيدِ

Həmd, həmid olan Allaha məxsusdur

Məsələdə الْحَمِيدِ kəlməsi sifətdir. الله kəlməsi məvsufdur, bu misal üzərində aşağıdakı misallarda sifətin məvsufundan ayrılmasını görək;

*Mübtədası hazf olunmuş xəbər;

اَلْحَمْدُ لِلهِ الْحَمِيدُ

Həmd, həmid olan Allaha məxsusdur

Məsələdə الْحَمِيدُ kəlməsi mübtədası hazf olunmuş xəbərdir. Tərkibin əsli;

اَلْحَمْدُ لِلهِ هُوَ الْحَمِيدُ

Həmd, Allaha məxsusdur, O Həmdir

Yuxarıdakı misalın əsli olan bu nümunədə hazf olunmuş mübtəda هُوَ əvəzliyidir.

*Hazf olunmuş أَعْنِى feilinin məf'ulun bihisi;

اَلْحَمْدُ لِلهِ الْحَمِيدَ

Həmd, həmid olan Allaha məxsusdur

Məsələdə الْحَمِيدَ kəlməsi أَعْنِى feilinin məf'ulun bihisidir. Tərkibin əsli;

اَلْحَمْدُ لِلهِ أَعْنِى الْحَمِيدَ

Həmd, Allaha məxsusdur yəni Həmid olanındır

*Hazf olunmuş أَخُصُّ feilinin məf'ulun bihisi;

اَلْحَمْدُ لِلهِ الْحَمِيدَ

Həmd, həmid olan Allaha məxsusdur

Məsələdə الْحَمِيدَ kəlməsi أَخُصُّ feilinin məf'ulun bihisidir. Tərkibin əsli;

اَلْحَمْدُ لِلهِ أَخُصُّ الْحَمِيدَ

Həmd, Allaha məxsusdur yəni Həmid olana xasdır

الْحَمِيدِ	للهِ	لِ	اَلْحَمْدُ
الْحَمِيدُ	هُوَ	لِلهِ	اَلْحَمْدُ
الْحَمِيدَ	أَعْنِى	لِلهِ	اَلْحَمْدُ
الْحَمِيدَ	أَخُصُّ	لِلهِ	اَلْحَمْدُ

Qısacası, belə bir sifət məvsufuna tabe deyilsə (hərəkə və s. baxımından) bilək ki, hazf olunmuş bir sıra feil və ya əvəzlik var. Məvsuf məcrur olduğu halda sifət mərfu olarsa, o sifət hazf olunmuş mübtədanın xəbəridir, məvsuf məcrur olduğu halda sifət mənsub olarsa, bilək ki, o sifət olan kəlmə hazf olunmuş feilinin məf'uludur. Arada hazf olunan kəlmələr sifətlə məvsufun əlaqəsini kəsir kimi görünsə də, mənaca sifət məvsufu təsvir edir. Tamamilə sifətlikdən çıxırlar deyə bilmərik.