Tazmin

Bütün dillərdə sadə hallardan fərqli mənalar ifadə edən və edatlarla işlədilən bir sıra funksional feilər var. Ərəbcədə isə bu feilər hərf-i cərrlərlə əsas mənasından fərqli bir məna ifadə edib işlədilir.

سَلَّمَ إِلَى

Təslim etdi

سَلَّمَ عَلَى

Salam verdi

سَلَّمَ مِنْ

Salamat etdi & Qorudu

Yuxarıda göründüyü kimi سَلَّمَ feili müxtəlif hərf-i cərrlərlə fərqli mənalar ifadə etmişdir. Bəzi feilərdə hərf-i cərr işlədə bilməsək də, mef'ula keçiciliyi güclü olduğuna görə ifadə etmək istədiyimiz mənanı təkbaşına da əldə edə bilərik. Amma lazım olan feiləri keçici etmək üçün bir yol da (ikinci yol əvvəlinə elif artırmaq, üçüncü yol isə ayn əl-feili şəddələməkdir) onu hərf-i cərrlə işlətməkdir.

Tazmində hərf-i cərr mef'ula deyil, failə təsir edir. Hərf-i cərr feilə məna qazandırır, mef'ula olan keçiciliyi və ya vurğunu artırmır.

أَخَذَ زَيْدٌ مِنَ الْمِشْجَبِ مِظَلَّةً

Zeyd askıdan bir çətir aldı

أَخَذَنَا زَيْدٌ إِلَى النُّزْهَةِ

Zeyd bizi piknikə apardı

أَخَذَ زَيْدٌ فِي تَعْدَادِ فَوَائِدِ الْعِلْمِ

Zeyd elmin faydalarını saymağa başladı

Yuxarıdakı cümlələrdə göründüyü kimi أَخَذَ "əhəzə-aldı" feili 3 müxtəlif hərf-i cərrlə 3 fərqli mənada işlədilmişdir və bu istifadə mef'ulda bir dəyişiklik etməyib, failə təsir etmiş, failin əməlini istiqamətləndirmişdir. Məhz bu şəkildə feilərin, hərf-i cərrlərlə işlədilib failin əməlini istiqamətləndirmə prosesinə tazmin deyilir.