15. Tahzir «Xəbərdarlıq»

İğra'nın tam əksi olaraq, qarşı tərəfi bir şeydən və ya bir işdən çəkindirməyə, xəbərdar etməyə tahzir deyilir. Tahzir aşağıdakı kimi 4 şəkildə baş verə bilər;

1.Çəkindirilməsi lazım olan iş və ya əməl əlif-lamlı olmalı və əvvəlinə də إِيَّاكَ وَ söz birləşməsi gətirilməlidir;

إِيَّاكَ وَ نَسْتَعِينَ

Yalnız Sənə ibadət edirik

*Burada "iyyake və" söz birləşməsindən sonra əlif-lamlı isim gəlməməsi, marifə olaraq gələn muzari feil ilə əlaqədardır.

إِيَّاكَ وَ الْكَذِبَ

Yalandan uzaq ol! Qətiyyən yalan danışma

إِيَّاكَ وَ الْإِفْتِرَاءَ

İftira atmaqdan uzaq ol! İftiradan çəkin

إِيَّاكُمْ وَ الْحَسَدَ

Həsəddən uzaq olun, Qətiyyən həsəd etməyin! Hədis-i şərif

*İyya ədatından sonra müxatəb və ya müxatəbə aid müttəsil zamir gətirilməlidir.

إِيَّاكَ وَ الْأَسَدَ

Şirə diqqət et, Şirdən uzaq ol!

إِيَّاكَ وَ كُلَّ أَمْرٍ يَعْتَذَرُ مِنْهُ

Üzr istəniləcək hər bir işdən uzaq ol! Hədis-i şərif

2.Çəkindirilməsi lazım olan iş və ya əməl əlif-lamlı olmalı və əvvəlinə də إِيَّاكَ مِنْ söz birləşməsi gətirilməlidir;

إِيَّاكَ مِنَ الْحَسَدِ

Həsəddən uzaq olun, Qətiyyən həsəd etməyin!

إِيَّاكَ مِنَ الْإِثْمِ

Günahdan özünü qoru. Günahdan uzaq dur!

*Yuxarıdakı misallarda "və" əvəzinə "min" gətirərək eyni mənanı əldə edirik, lakin "min" hərf-i cər olduğu üçün önünə aldığı ismi məksur edir, buna diqqət edək. Eyni şəkildə, iyya-dan sonra müxatəb və müxatəbə müttəsil zamir gəlir;

إِيَّاكُمَا مِنَ الْعَدَاوَةِ

Siz ikiniz düşmənçilik etməyin! 

إِيَّاكُمْ مِنَ الْعَدَاوَةِ

Sizlər düşmənçilik etməyin! 

3.Çəkindirilməsi lazım olan iş və ya əməl feil cümləsi olmalı və əvvəlinə də إِيَّاكَ وَ أَنْ söz birləşməsi gətirilməlidir;

إِيَّاكَ وَ أَنْ تَشْرَبَ الشَّايَ

Çay içməkdən çəkinməlisən. 

إِيَّاكَ وَ أَنْ تَشْتَغِلَ بِمَا لاَ يَعْنِيكَ

Səni maraqlandırmayan işlərlə məşğul olma

4.Çəkindirilməsi lazım olan iş və ya əmələ müxatəb və ya müxatəbə zamiri əlavə etməklə əldə edilir;

يَدَكَ وَ الْبَابَ

Əlini qapını sıxmaqdan qoru. Əlin qapıya sıxılmasın, əlinə diqqət et!

رَأْسَكَ وَ الْحَجَرَ

Başını daşdan qoru! Daşa diqqət et, başına dəyməsin!