Cəmi Təksir

Lafzi və ya təqdirən müfrədindən asılı olmayaraq ayrıca bir formada gələn cəmlərə Cəmi təksir və ya Cəmi Mükəssir "qırıq cəm" deyilir. Bu cəmi təksir müzekkər olarsa Cəmi Müzekkər Mükəssir, müənnəs olarsa isə Cəmi Müənnəs Mükəssirə adlanır.

Təqdirən müfrədindən asılı olmayan cəmi təksir isimlərdə cəm forması eyni zamanda müfrəd üçün də istifadə olunur. Məsələn; فُلْكٌ "gəmilər" sözü kimi. Bu söz həm müfrəd, həm də cəm kimi istifadə oluna bilər.

Təqdirən Cəmi Təksir
فُلْكٌ gəmilər	دِلاَصٌ parlaq şeylər	هِجَانٌ seçkin şeylər

Lafzi baxımından müfrədindən fərqli olan cəmi təksir isimlər Cəmi Qillət "3-dən 10-a qədər olan" və Cəmi Kəsrət "10-dan çox olan" olmaqla iki yerə bölünür. Ümumilikdə 27 olan lafzi baxımından cəmi təksirlərdən 4-ü cəmi qillət, 23-ü isə cəmi kəsrət üçündür. Bir ismin həm cəmi qilləti, həm də cəmi kəsrəti ola bilər.

Cəmi Qillət Vəziləri
Vəzin	Məvzun	Cəmi Qillət	Məna
أَفْعُلٌ	شَهْرٌ	أَشْهُرٌ	aylar
أَفْعَالٌ	قَلَمٌ	أَقْلاَمٌ	qələmlər
أَفْعِلَةٌ	سُؤَالٌ	أَسْئِلَةٌ	suallar
فِعْلَةٌ	غُلاَمٌ	غِلْمَةٌ	uşaqlar

Cəmi Kəsrət Vəziləri
Vəzin	Məvzun	Cəmi Qillət	Məna
فُعْلٌ	أَحْمَرُ	حُمْرٌ	qırmızılar
فُعُلٌ	صَبُورٌ	صُبُرٌ	səbir edənlər
فُعَلٌ	غُرْفَةٌ	غُرَفٌ	otaqlar
فِعَلٌ	حُكْمٌ	حِكَمٌ	hikmətlər
فُعَلَةٌ	قَاضٍ	قُضَاةٌ	hakimlər
فَعَلَةٌ	طَالِبٌ	طَلَبَةٌ	tələbələr
فَعْلَى	جَرِيحٌ	جَرْحَى	yaralılar
فِعَلَةٌ	قُرْطٌ	قِرَطَةٌ	sırğalar

فُعَّلٌ	كَاتِبٌ	كُتَّبٌ	yazıçılar
فُعَّالٌ	كَاتِبٌ	كُتَّابٌ	yazıçılar
فِعَالٌ	كَرِيمٌ	كِرَامٌ	şərəflilər
فُعُولٌ	شَرْطٌ	شَرُوطٌ	şərtlər
فِعْلاَنٌ	غُلاَمٌ	غِلْمَانٌ	uşaqlar
فُعْلاَنٌ	ظَهْرٌ	ظُهْرَانٌ	bellər
فُعَلاَءُ	جَهِيلٌ	جُهَلاَءُ	cahillər
أَفْعِلاَءُ	وَلِيٌّ	أَوْلِيَاءُ	övliyalar
فَوَاعِلُ	قَاعِدَةٌ	قَوَاعِدُ	qaydalar
فَعَائِلُ	شِمَالٌ	شَمَائِلُ	sol tərəflər

فَعَالِي	صَحْرَاءُ	صَحَارٍ	səhralar
فَعَالَى	صَحْرَاءُ	صَحَارَى	səhralar
فَعَالِيٌّ	كُرْسِيٌّ	كَرَاسِيٌّ	stullar
فَعَالِيلُ	قِنْدِيلٌ	قَنَادِيلُ	şamdanlar
فَعَالِلُ	مَسْجِدْ	مَسَاجِدُ	məscidlər