Cəmi Müənnəs Səlim

Sonunda elif və te birləşən isimlərə cəm müənnəs salim isimlər deyilir. Cəm müənnəs salim isimlərin irabı; ref halında dammə ilə, nəsb və cərr halında isə kəsrə ilədir.

Müfrəd	Ref	Nəsb və Cərr
عَالِمةٌ	عَالِمَاتٌ	عَالِمَاتٍ
فَاتِحَةٌ	فَاتِحَاتٌ	فَاتِحَاتٍ
آمِنَةٌ	آمِنَاتٌ	آمِنَاتٍ
سَابِقَةٌ	سَابِقَاتٌ	سَابِقَاتٍ
طَالِبَةٌ	طَالِبَاتٌ	طَالِبَاتٍ

İndi cəm müənnəs salim ola biləcək isimləri və onların xüsusiyyətlərini görək;

1. Elif və te ilə cəm olacaq isimdə ta-i tənis olmalıdır
2. Elif və te ilə cəm olacaq isim müənnəs olmalıdır
3. Elif və te ilə cəm olacaq isim ağıl sahibi (ağıllı) isim olmalıdır

Cəm Müzekkər Ola Bilməyən İsimlər
1. Maddə	مُمَرِّضَةٌ	مُمَرِّضَاتٌ
2. Maddə	سَمَاءٌ	سَمَوَاتٌ
3. Maddə	هِنْدٌ	هِنْدَاتٌ

Yuxarıda qeyd olunan isim növlərindən bütün isimlərdə müfrəd müənnəs bir isim sonuna elif və te hərfi əlavə etməklə cəm müənnəs salim formasına düşərək cəm (çoxluq) olur. Ərəbcədə İrab dərslərində izah edildiyi kimi, cəm müənnəs salim olan isimlərdə bir sıra irab qaydaları var. Bu da həmin cəm müzekkər salim ismin ref halında dammə, nəsb və cərr halında isə kəsrə ilə olmasıdır, nümunələrə baxaq;

Müfrəd Müzekkər	عَالِمَةٌ	كَافِرَةٌ
Ref Halında Cəmi	عَالِمَاتٌ	كَافِرَاتٌ
Nəsb Halında Cəmi	عَالِمَاتٍ	كَافِرَاتٍ
Cərr Halında Cəmi	عَالِمَاتٍ	كَافِرَاتٍ

Cədvəldə göründüyü kimi, verilən iki nümunədə müfrəd müənnəs isimlər cəm müənnəs salim etmək istənildikdə sonlarına elif və te əlavə olundu.

جَاءَتِ الْعَالِمَاتُ إِلَى الْمَسْجِدِ

Alimlər (qadınlar) məscidə gəldilər

رَأَيْتُ الْعَالِمَاتِ فِي الْمَسْجِدِ

Məsciddə alimləri (qadınları) gördüm

سَلَّمْتُ عَلَى الْعَالِمَاتِ فِي الْمَسْجِدِ

Məsciddə alimlərə (qadınlara) salam verdim

*Birinci nümunədə "alimlər gəldi" ifadəsində alimlər faildir, faillər isə mərfuatdandır. Bu səbəbdən faillərin ref əlaməti cəm müənnəs salim olan isimlərdə dammə ilədir.

*İkinci nümunədə "Alimləri gördüm" ifadəsində alimlər sözü görmə işindən təsirləndiyi üçün məf'uldur və mənsubatdandır. Buna görə də məf'ulların nəsb əlaməti cəm müənnəs salim olan isimlərdə kəsrə ilədir.

*Üçüncü nümunədə isə "alimlərə salam verdim" ifadəsində alimlər sözü bir hərf-i cərr ilə məcrur olmuşdur. Bu səbəbdən məcrurların cərr əlaməti cəm müənnəs salim kimi isimlərdə kəsrə ilədir.