Cəmi Müzekkər Səlim

Axırına (ref halında) vav və fətxəli bir nun və ya (nasb halında) ya və fətxəli bir nun birləşən isimlərə cemi müzekker salim isimlər deyilir.

Müfrəd	Vav+Nun	Vav+Ya
عَالِمٌ	عَالِمُونَ	عَالَمِينَ
فَاتِحٌ	فَاتِحُونَ	فَاتِحِينَ
آمِنٌ	آمِنُونَ	آمِنِينَ
سَابِقٌ	سَابِقُونَ	سَابِقِينَ
زَيْدٌ	زَيْدُونَ	زَيْدِينَ

İndi cemi müzekker salim ola bilməyən isimləri və onların xüsusiyyətlərini görək;

1. Vav və nun ilə cemi olacaq isimdə ta-i tənis ola bilməz
2. Vav və nun ilə cemi olacaq isim müzekker olmalıdır
3. Vav və nun ilə cemi olacaq isim ağıl sahibi (ağıl isim) olmalıdır

Cemi Müzekker Ola Bilməyən İsimlər
1. Maddə	طَلْحَةٌ	عَلاَّمَةٌ
2. Maddə	زَيْنَبُ	نَارٌ
3. Maddə	سِيبَوَيْهِ	مَعْدِيكَرَبَ

Yuxarıda qeyd olunan isim növlərindən başqa bütün isimlərdə müfrəd müzekker bir isim sonuna vav və fətxəli bir nun hərfi alaraq cemi müzekker salim formasına girir və cəm (çoxluq) olur. Ərəbcədə İrab dərslərində izah edildiyi kimi, cemi müzekker salim olan isimlərdə bəzi irab qaydaları var. Bu da həmin cemi müzekker salim ismin ref halında vav hərfinin sabit qalması, nasb və cerr halında isə o vav hərfinin ya hərfinə çevrilməsi və vavdan çevrilən ya hərfinin əvvəlindəki hərfin də kəsrəli olmasıdır, misallara baxaq;

Müfrəd Müzekker	عَالِمٌ	كَافِرٌ
Ref Halında Cəmisi	عَالِمُونَ	كَافِرُونَ
Nasb Halında Cəmisi	عَالِمِينَ	كَافِرِينَ
Cerr Halında Cəmisi	عَالِمينَ	كَافِرِينَ

Cədvəldə göründüyü kimi verilən iki misalda müfrəd müzekker isimlər cemi müzekker salim formasına salınanda sonlarına vav və fətxəli nun əlavə olundu, bu onların ref halındakı cəm əlamətidir. Eyni isimlərdə nasb və cerr əlaməti olduqda isə ya və fətxəli nun əlavə olundu. Yuxarıdakı isimləri cümlə içində görək;

جَاءَ الْعَالِمُونَ إِلَى الْمَسْجِدِ

Alimlər məscidə gəldi

رَأَيْتُ الْعَالِمِينَ فِي الْمَسْجِدِ

Məsciddə alimləri gördüm

سَلَّمْتُ عَلَى الْعَالِمِينَ فِي الْمَسْجِدِ

Məsciddə alimlərə salam verdim

*Birinci misalda "alimlər gəldi" ifadəsində alimlər faildir, faillər isə mərfuata aiddir. Buna görə faillərin ref əlaməti cemi müzekker salim olan isimlərdə vav ilə olur.

*İkinci misalda "Alimləri gördüm" ifadəsində alimlər sözü görmək işindən təsirləndiyi üçün məf'uldur və mənsubatdandır. Buna görə məf'ulların nasb əlaməti cemi müzekker salim olan isimlərdə vav hərfinin ya hərfinə çevrilməsi ilə olur.

*Üçüncü misalda isə "alimlərə salam verdim" ifadəsində alimlər sözü bir hərf-i cerr ilə məcrur olub. Buna görə məcrurların cerr əlaməti cemi müzekker salim kimi isimlərdə vav hərfinin ya hərfinə çevrilməsi ilə olur.