Lefif-i Mefruk və Mu'tellu l-Fa və l-Lâm
Bir sözün həm fa ul-fiilində, həm də lâm ul-fiilində ilət hərfi var isə, o sözə lefif-i mefruk və ya ilət hərflərini açıq şəkildə qeyd edərək mu'tellu l-fa və l-lâm deyilir.
| Lefif-i Mefruk Feillər | وَقَى | وَفَى |
| Əsləri | وَقَيَ | وَفَيَ |
Lefif: Cəm olunan, yəni bir yerə toplanan şeylərə deyilir. Bu fellərdə də ilət olaraq eyni kateqoriyadan olan hərflər bir sözün içində toplandığı üçün lefif adlandırılmışdır.
Mefruk: Başqasından ayrı, aralarında fərq olan şeyə mefruk deyilir. Bu sözlərdə ilət hərflərinin arasında səhih bir hərf var və yan-yana deyillər.
Lefif-i mefruk olan bir feliin fa ul-fiil və lâm ul-fiilinin hər ikisi də vav hərfi ola bilməz. Ümumiyyətlə, lefif-i mefruk fellərdə fa ul-fiil vav, lâm ul-fiil isə ya hərfi kimi gəlir. Yalnızca keçmiş zamanı يَدَى və indiki zamanı يَيْدِي "əlini toxundurdu" feilində fa ul-fiil də, lâm ul-fiil də ya hərfidir. Lefif-i mefruk fellərdə fa ul-fiil ya, lâm ul-fiil vav olduğu isə müşahidə edilməmişdir.
| Lefif-i Mefruk olan fellər Sülasi Mücerred Babların 2, 4 və 6-cı babından gəlir | |||
| Bablar | Keçmiş (Mazi) | İndiki (Muzari) | Məzdər |
| 2-ci Bab | وَقَى | يَقِي | وِقَايَةٌ |
| Əsli | وَقَيَ | يَوْقِيُ | |
| 4-cü Bab | وَجِيَ | يَوْجَى | وَجْيٌ |
| Əsli | وَجِيَ | يَوْجَيُ | |
| 6-cı Bab | وَلِيَ | يَلِي | وَلاَيَةٌ |
| Əsli | وَلِيَ | يَوْلِيُ | |
| Sülasi Mezid Bablardan Gələn Lefif-i Mefruk Fellər | |||
| Bablar | Keçmiş (Mazi) | İndiki (Muzari) | Məzdər |
| إِفْعَالْ | أَوْصَى | يُوصِي | إِيصَاءً |
| تَفْعِيلْ | وَصَّى | يُوَصِّي | تَوْصِيَةً |
| مُفَاعَلَة | وَالَى | يُوَالِي | مُوَالاَةً |
| إِفْتِعَالْ | إِتَّقَى | يَتَّقِي | إِتِّقَاءً |
| تَفَعُّلْ | تَوَلَّى | يَتَوَلَّى | تَوَلِّيًا |
| تَفَاعُلْ | تَوَاصَى | يَتَوَاصَى | تَوَاصِيًا |
| إِسْتِفْعَالْ | إِسْتَوْصَى | يَسْتَوْصِي | إِسْتِيصَاءً |
Lefif-i mefruk olan bir feilinin fa ul-fiilində tətbiq olunan i'lâl əməliyyatı misal fellərdə tətbiq olunan əməliyyatlar kimidir, lâm ul-fiilində tətbiq olunan i'lâl əməliyyatları isə naqis fellərdəki əməliyyatlar kimidir.
Qeyd: Sülasi mücerreddən gələn Lefif-i mefruk fellərdə əmr-i hazır düzəldilərkən, klassik əmr-i hazır düzəltmə qaydalarından sonra yalnız feilinin ayn ul-fiili qalırsa, vəqf halında ona ha-i səkt "səktə hə'si" əlavə edirik. Əgər zamirə izafə olunursa, buna ehtiyac yoxdur. Aşağıdakı cədvələ baxın.
| Keçmiş (Mazi) | وَقَى |
| İndiki (Muzari) | يَقِي |
| muzaraət hərfi silindi | قِي |
| sonu cəzm olundu | قِ |
| Vəqf halında tək hərf kimi qalmasın deyə səktə hə'si əlavə olundu | قِهْ |
| Zamirə izafə ediləndə səktə hə'sinə ehtiyac yoxdur | قِنَا |