Tef'il fəsilindən Ləfif-i Məkrunun müxtəlif nümunələri
| Təf'il Ləfif-i Məqrun | Mazi | Muzari | Məzdər |
| Vəzn | فَعَّلَ | يُفَعِّلُ | تَفْعِيلاً |
| Mövzun | قَوَّى | يُقَوِّي | تَقْوِيَةً |
| Əsli | قَوَّوَ | يُقَوِّوُ | تَقْوِيوًا |
قَوَّى "gücləndirdi, möhkəmləndirdi, dəstəklədi" feilinin ləfif-i məqrun olan mazi bir feil formasıdır. Əsli قَوَّوَ şəklindədir və lam əl-feil vav hərfi i'lâl qaydalarından sonra قَوَّى olur.
قَوَّى Feilinin İ'lâli
| Vəzn | فَعَّلَ |
| Əsli | قَوَّوَ |
| vav ya oldu | قَوَّيَ |
| ya elif oldu | قَوَّى |
يُقَوِّي Feilinin İ'lâli
| Vəzn | يُفَعِّلُ |
| Əsli | يُقَوِّوُ |
| vav ya oldu | يُقَوِّيُ |
| ya sakin edildi | يُقَوِّي |
Emsile-i Muxtəlifə
| مُقَوٍّ |
| مُقَوًّ |
| لَمْ يُقَوِّ |
| لَمَّا يُقَوِّ |
| مَا يُقَوِّي |
| لاَ يُقَوِّي |
| لَنْ يُقَوِّيَ |
| لِيُقَوِّ |
| لاَ يُقَوِّ |
| قَوِّ |
| لاَ تُقَوِّ |
| مُقَوًّى |
| تَقْوِيَةً وَاحِدَةً |
| تَقْوِيَةً حَسَنَةً |
| تُقَيٌّ |
| تَقْوِيٌّ |
| أَحْسَنُ تَقْوِيَةً |
| مَا أَحْسَنَ تَقْوِيَتَهُ |
| أَحْسِنْ بِتَقْوِيَتِهِ |
Muzari Feillərin Məchulləri
Təf'il babından gələn ləfif-i məqrun olan məlum bir muzari feil məchul edilmək istənildikdə yalnız ayn əl-feili fətxəli etmək kifayətdir.
| Məchul | Məlum |
| يُقَوَّى | يُقَوِّي |
| لَمْ يُقَوَّ | لَمْ يُقَوِّ |
| لَمَّا يُقَوَّ | لَمَّا يُقَوِّ |
| مَا يُقَوَّى | مَا يُقَوِّي |
| لاَ يُقَوَّى | لاَ يُقَوِّي |
| لَنْ يُقَوَّى | لَنْ يُقَوِّيَ |
| لِيُقَوَّ | لِيُقَوِّ |
| لاَ يُقَوَّ | لاَ يُقَوِّ |
| لِتُقَوَّ | قَوِّ |
| لاَ تُقَوَّ | لاَ تُقَوِّ |
Hazır Əmr Çəkimləri
Hazır əmr siğalarını müxatəb və müxatəbə siğalarından əldə edirik. Amma praktik olaraq təf'il babının əmr siğasının فَعِّلْ olduğunu bilmək lazımdır. Bu babdan gələn ləfif-i məqrun feilinin hazır əmr siğası فَعِّ şəklindədir.
| قَوِّ | تُقَوِّي |
| قَوِّيَا | تُقَوِّيَانِ |
| قَوُّوا | تُقَوُّونَ |
| قَوِّي | تُقَوِّينَ |
| قَوِّيَا | تُقَوِّيَانِ |
| قَوِّينَ | تُقَوِّينَ |
Hazır Əmr Prosesi
| Müfrəd müzəkkər müxatəb feilimiz | تُقَوِّي |
| Muzaraət hərfi hazf edildi | قَوِّي |
| Sonu səkinləndi | قَوِّ |
| Əvvəldə hərəkəli hərf olduğu üçün vasl həmzəsinə ehtiyac yoxdur | قَوِّ |
Qeyb Əmri Çəkimləri
Qeyb əmr çəkimlərində qeybi və qeybə olan muzari feilin əvvəlinə kəsrəli bir "lam" ədatı (lam əl-əmr) əlavə olunur və sonu hərəkəli olan muzari feilin hərəkəsi səkin edilir, illətli olanın isə illət hərfi hazf edilir, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla digər muzari feil formalarının nunları da düşür. Cəmi müzəkkər qeybi siğasından nun düşdükdə yerinə bir elif gəlir.
| لِيُقَوِّ | يُقَوِّي |
| لِيُقَوِّيَا | يُقَوِّيَانِ |
| لِيُقَوُّوا | يُقَوُّونَ |
| لِتُقَوِّ | تُقَوِّي |
| لِتُقَوِّيَا | تُقَوِّيَانِ |
| لِيُقَوِّينَ | يُقَوِّينَ |
Qeyb Əmri Prosesi
| Feil | يُقَوِّي | يُقَوِّيَانِ |
| Əmr lamı əlavə olundu | لِيُقَوِّي | لِيُقَوِّيَانِ |
| sonu səkinləndi - nun hazf edildi | لِيُقَوِّ | لِيُقَوِّيَا |
| Son halı | لِيُقَوِّ | لِيُقَوِّيَا |
İsm-i Fail
Təf'il babından gələn ləfif-i məqrun bir feilinin ism-i fail siğası مُفَعٍّ vəznindədir. Məlum muzari feilinin əvvəlinə dammalı bir mim əlavə etməklə də əldə etmək olar.
| İsm-i Fail | Məlum Muzari |
| مُفَعِّ | يُقَوِّ |
| مُقَوٍّ | مُقَوٍّ |
Təf'il babından gələn ləfif-i məqrun bir feilinin ism-i fail siğasında bir sıra i'lâl qaydaları mövcuddur. Təf'il babının ism-i fail siğası مُفَعِّلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid olan ism-i fail مُقَوٍّ sözünün əsli, tıpkı مُفَرِّحٌ feili kimi مُفَعِّلٌ vəznindən مُقَوِّوٌ şəklində gəlir. مُقَوِّوٌ sözündə əvvəlki naqis fellərdə qeyd etdiyimiz bir sıra i’lâl qaydaları tətbiq olunur. Əvvəlcə مُقَوِّوٌ üçün; lam əl-feil olan vav hərfindən əvvəlki hərf əgər kəsrəlidirsə, o halda vav hərfi ya hərfinə çevrilir və nəticədə مُقَوِّوٌ sözünün sonundakı vav hərfi ya hərfinə çevrilərək مُقَوِّوٌ olan sözümüz مُقَوِّيٌ olur. مُقَوِّيٌ sözündə isə; lam əl-feil vav və ya ya hərfi dammalı və əvvəlindəki hərf də kəsrəlidirsə, o halda vav və ya ya hərfi sakin edilir və nəticədə مُقَوِّيٌ sözümüz مُقَوِّينْ olur. مُقَوِّينْ sözündə, lam əl-feil vav hərfindən çevrilmiş sakin ya ilə tənvin üçün olan sakin nun bir arada qalır və ictima-i sakineyn "iki sakinin bir araya gəlməsi" meydana çıxır. Bir sözdə yan-yana duran iki sakin tələffüz oluna bilmədiyindən مُقَوِّينْ sözündən vavdan çevrilmiş sakin ya hərfi hazf edilir və sözümüz مُقَوِّنْ olur. Bundan sonra مُقَوِّنْ sözündəki sakin nun, əvvəlindəki hərfin hərəkəsinə tabe olur və sözümüz son halını alaraq مُقَوٍّ olur.
| İsm-i Fail Siğası | مُفَعِّلٌ |
| Sözümüz | مُقَوٍّ |
| Əsli | مُقَوِّوٌ |
| vav ya oldu | مُقَوِّيٌ |
| ya sakin edildi | مُقَوِّينْ |
| ya hazf edildi | مُقَوِّنْ |
| tənvin ma qablinə tabe oldu | مُقَوٍّ |
İsm-i Məf'ul
Təf'il babından gələn bütün feillərdə ism-i məf'ul siğası مُفَعًّى şəklindədir. Məchul muzari feilinin muzaraət hərfi yerinə mim hərfi gətirməklə əldə etmək mümkündür və ya ism-i failin ayn əl-feilini fətxələmək olar.
| İsm-i Fail | Məchul Muzari |
| مُقَوٍّ | يُقَوَّى |
| مُقَوًّى | مُقَوًّى |
Təf'il babından gələn ləfif-i məqrun bir feilinin ism-i məf'ul siğasında bir sıra i'lâl qaydaları mövcuddur. Təf'il babının ism-i məf'ul siğası مُفَعَّلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid olan ism-i məf'ul مُقَوًى sözünün əsli, tıpkı مُفَرَّحٌ feili kimi مُفَعَّلٌ vəznindən مُقَوَّوٌ şəklində gəlir. مُقَوَّوٌ sözündə əvvəlki naqis fellərdə qeyd etdiyimiz bir sıra i’lâl qaydaları tətbiq olunur. Əvvəlcə مُقَوَّوٌ üçün; sözün dördüncü və ya daha çox mərhələsində olan lam əl-feil vav hərfindən əvvəl kəsrəli və ya fətxəli bir hərf olarsa, o halda vav hərfi ya hərfinə çevrilir və nəticədə مُقَوَّوٌ sözünün sonundakı vav hərfi ya hərfinə çevrilərək مُقَوَّوٌ olan sözümüz مُقَوَّيٌ olur. مُقَوَّيٌ sözündə isə; vav və ya ya hərfləri hərəkələnmiş və əvvəlindəki hərf də fətxəlidirsə və o vav və ya ya hərfinin elif hərfinə çevrilməsinə maneə yoxdursa, o halda vav və ya ya hərfi elif hərfinə çevrilir və مُقَوَّيٌ olan sözümüz مُقَوَّانْ olur. مُقَوَّانْ sözündə, lam əl-feil ya hərfindən çevrilmiş sakin elif ilə tənvin üçün olan sakin nun bir arada qalır və ictima-i sakineyn "iki sakinin bir araya gəlməsi" meydana çıxır. Bir sözdə yan-yana duran iki sakin tələffüz oluna bilmədiyindən مُقَوَّانْ sözündən ya hərfindən çevrilmiş sakin elif hərfi hazf edilir və sözümüz مُقَوَّنْ olur. Bundan sonra مُقَوَّنْ sözündəki sakin nun, əvvəlindəki hərfin hərəkəsinə tabe olur və sözümüz son halını alaraq مُقَوًّى olur.
| İsm-i Məf'ul Siğası | مُفَعَّلٌ |
| Sözümüz | مُقَوًّى |
| Əsli | مُقَوَّوٌ |
| vav ya oldu | مُقَوَّيٌ |
| ya elif oldu | مُقَوَّانْ |
| elif hazf edildi | مُقَوَّنْ |
| tənvin ma qablinə tabe oldu | مُقَوًّى |
Məzdar-ı Qeyri Mimî
Məzdar-ı qeyri mimî olan تَقْوِيَةٌ sözünün əsli تَفْرِيحٌ kimi تَفْعِيلٌ vəznindən تَقْوِيوٌ şəklində gəlir. تَقْوِيوٌ sözündə keçərli olan qaydaya görə bir sözdə bir araya gələn və birincisi sakin olan ya olan vav və ya ya hərflərindən vav hərfi yüngüllük üçün ya hərfinə çevrilir və تَقْوِيوٌ olan sözümüz تَقْوِييٌ olur. Təf’il babından gələn ləfif-i məqrun olan bütün məzdarlarda göründüyü kimi daim feil kökündən gələn ya (vavdan çevrilmiş) və vəznin özündəki artıq ya bir arada olur. Bu iki ya hərfindən biri hazf edilir və yerinə əvəz olaraq tə'nis ta'sı gətirilir və sözümüz əgər vəzndəki artıq ya hərfini hazf etmişiksə تَفْعِلَةٌ vəznində, vavdan çevrilmiş ya hərfini hazf etmişiksə تَفْعِيَةٌ vəznində تَقْوِيَةٌ olur.
Emsile-i Muttaridə
| قَوَّوْا | قَوَّيَا | قَوَّى | ||
| قَوَّيْنَ | قَوَّتَا | قَوَّتْ | ||
| قَوَّيْتُمْ | قَوَّيْتُمَا | قَوَّيْتَ | ||
| قَوَّيْتُنَّ | قَوَّيْتُمَا | قَوَّيْتِ | ||
|
||||
| يُقَوُّونَ | يُقَوِّيَانِ | يُقَوِّي | ||
| يُقَوِّينَ | تُقَوِّيَانِ | تُقَوِّي | ||
| تُقَوُّونَ | تُقَوِّيَانِ | تُقَوِّي | ||
| تُقَوِّينَ | تُقَوِّيَانِ | تُقَوِّينَ | ||
|
||||
Bu feilinin bütün formaları təsrifat hissəsində veriləcəkdir.