İf'ilâl fəsilindən naqis vavi binasının müxtəlif nümunələri
| İf'ilâl Nakıs Bina-i Vavi | Mazi | Muzari | Məzdər |
| Vəzn | إِفْعَلَّ | يَفْعَلُّ | إِفْعِلاَلاً |
| Açıq Vəzn | إِفْعَلَلَ | يَفْعَلِلُ | |
| Mövzun | إِرْعَوَى | يَرْعَوِي | إِرْعِوَاءٌ |
| Əsli | إِرْعَوَوَ | يَرْعَوِوُ | إِرْعِوَاوًا |
إِرْعَوَى "cəhalətdən uzaqlaşdı" feilinin nakıs bina-i vavi olan mazi bir feil olduğunu bildirir. Əsli إِرْعَوَوَ şəklindədir və lâm ul-fiil vav hərfi i'lâl qaydalarından sonra إِرْعَوَى olur.
إِرْعَوَى feilinin i'lâli
| Vəzn | إِفْعَلَلَ |
| Əsli | إِرَعَوَوَ |
| vav ya oldu | إِرَعَوَيَ |
| ya elif oldu | إِرَعَوَى |
يَرْعَوِي feilinin i'lâli
| Vəzn | يَفْعَلِلُ |
| Əsli | يَرْعَوِوُ |
| vav ya oldu | يَرْعَوِيُ |
| ya sakin edildi | يَرْعَوِي |
Emsile-i Muxtelife
| مُرْعَوٍ |
| مُرْعَوًى لَهُ |
| لَمْ يَرْعَوِ |
| لَمَّا يَرْعَوِ |
| مَا يَرْعَوِي |
| لاَ يَرْعَوِي |
| لَنْ يَرْعَوِيَ |
| لِيَرْعَوِ |
| لاَ يَرْعَوِ |
| إِرْعَوِ |
| لاَ تَرْعَوِ |
| مُرْعَوًى |
| إِرْعِوَاءَةً وَاحِدَةً |
| إِرْعِوَاءَةًحَسَنَةً |
| رُعَيٌّ |
| إِرْعِوَائِيٌّ |
| أَحْسَنُ إِرْعِوَاءً |
| مَا أَحْسَنَ إِرْعِوَائَهُ |
| أَحْسِنْ بِإِرْعِوَائِهِ |
Muzari Feillərin Məchulləri
İf'ilâl babından gələn nakıs bina-i vavi olan bir məlum muzari feil məchul edilmək istənildikdə, muzaraət hərfini dammə, ayn ul-fiili isə fətxəli etmək kifayətdir. Bu feil lazım olduğu üçün məchul olduqda hərf-i cerr istifadə olunur.
| Məchul | Məlum |
| يُرْعَوَى لَهُ | يَرْعَوِي |
| لَمْ يُرْعَوَ لَهُ | لَمْ يَرْعَوِ |
| لَمَّا يُرْعَوَ لَهُ | لَمَّا يَرْعَوِ |
| مَا يُرْعَوَى لَهُ | مَا يَرْعَوِي |
| لاَ يُرْعَوَى لَهُ | لاَ يَرْعَوِي |
| لَنْ يُرْعَوَى لَهُ | لَنْ يَرْعَوِيَ |
| لِيُرْعَوَ لَهُ | لِيَرْعَوِ |
| لاَ يُرْعَوَ لَهُ | لاَ يَرْعَوِ |
| لِيُرْعَوَ لَكَ | إِرْعَوِ |
| لاَ يُرْعَوَ لَكَ | لاَ تَرْعَوِ |
Emr-i Hazır Çəkimləri
Emr-i hazır siqalarını müxatəb və müxatəbə siqalarından əldə edirik. Bu babdakı nakıs feillər, səhih feillər kimi təsrif olunduğuna görə standart emr-i hazır düzəltmə qaydalarımız keçərlidir. Amma praktik olaraq İf'ilâl babının əmr siqasının إِفْعَلِلْ və ya إِفْعَلَِّ olduğunu bilək. Bu babdan gələn nakıs feilinin emr-i hazır siqası إِفْعَلِ şəklindədir.
| إِرْعَوِ | تَرْعَوِي |
| إِرْعَوِيَا | تَرْعَوِيَانِ |
| إِرْعَوُوا | تَرْعَوُونَ |
| إِرْعَوِي | تَرْعَوِينَ |
| إِرْعَوِيَا | تَرْعَوِيَانِ |
| إِرْعَوِينَ | تَرْعَوِينَ |
Emr-i Hazır Prosesi
| Müfrəd müzəkkər müxatəb feilimiz | تَرْعَوِي |
| Muzaraət hərfi hazf edildi | رْعَوِي |
| Sonu səkinləndi | رْعَوِ |
| Baba aid olan kəsrəli vasıl həmzəsi gəldi | إِرْعَوِ |
Emr-i Qayıb Çəkimləri
Emr-i Qayıb çəkimlərini qayıb və qayıbə olan muzari feillərin əvvəlinə kəsrəli bir "lam" ədatı "lam ul-emir" olan əmr lamı əlavə olunur və sonu hərəkəli olan muzari feilinin hərəkəsini səkin edirik, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla muzari feillərin nunlarını da düşürük. Cəmi müzəkkər qayıb siqasından nun düşəndə yerinə bir elif gəlir.
| لِيَرْعَوِ | يَرْعَوِي |
| لِيَرْعَوِيَا | يَرْعَوِيَانِ |
| لِيَرْعَوُوا | يَرْعَوُونَ |
| لِتَرْعَوِ | تَرْعَوِي |
| لِتَرْعَوِيَا | تَرْعَوِيَانِ |
| لِيَرْعَوِينَ | يَرْعَوِينَ |
Emr-i Qayıb Prosesi
| Feil | يَرْعَوِي | تَرْعَوِي |
| Əmr lamı əlavə olundu | لِيَرْعَوِي | لِتَرْعَوِي |
| sonu səkinləndi | لِيَرْعَوِ | لِتَرْعَوِ |
| Son halı | لِيَرْعَوِ | لِتَرْعَوِ |
İsm-i Fail
İf'ilâl babından gələn nakıs bina-i vavi bir feilinin ism-i fail siqası مُفْعَلِلٌ vəznindədir. Məlum muzari feilinin əvvəlinə damməli mim əlavə etməklə də əldə etmək olar.
| İsm-i Fail | Məlum Muzari |
| مُفْعَلِلٌ | يَرْعَوِي |
| مُرْعَوٍ | مُرْعَوٍ |
İf'ilâl babından gələn nakıs bina-i vavi bir feilinin ism-i fail siqasında bir sıra i'lâl qaydaları mövcuddur. İf'ilâl babının ism-i fail siqası مُفَعَلٌّ - مُفْعَلِلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid olan ism-i fail مُرْعَوٍ kəlməsinin əsli, مُحْمَرٌّ - مُحْمَرِرٌ feili kimi مُفْعَلٌّ - مُفَعَلِلُ vəznindən مُرْعَوِوٌ şəklində gəlir. مُرْعَوِوٌ kəlməsində əvvəlki nakıs feillərdə qeyd etdiyimiz bəzi i'lâl qaydaları tətbiq olunur. Əvvəlcə مُرْعَوِوٌ üçün; kəlmənin sonunda olan lâm ul-fiil vav hərfinin əvvəlindəki hərf kəsrəli olarsa, o vav hərfi ya hərfinə çevrilir və مُرْعَوِوٌ kəlməmiz مُرْعَوِيٌ olur. مُرْعَوِيٌ kəlməsində isə; lâm ul-fiil vav və ya ya hərfi damməli və ya kəsrəli olub, ondan əvvəlki hərf də damməli və ya kəsrəli olarsa, o halda vav və ya ya hərfi yüngüllük üçün sakin edilir, qaydasına əsasən مُرْعَوِيٌ kəlməmiz مُرْعَوِينْ olur. مُرْعَوِينْ kəlməsində, lâm ul-fiil vav hərfindən çevrilmiş sakin ya ilə tənvin üçün olan sakin nun bir yerdə olur və içtima-i sakineyn "iki səkinin bir araya gəlməsi" baş verir. Bir kəlmədə yan-yana iki səkinin tələffüzü caiz olmadığından مُرْعَوِينْ kəlməsindəki vavdan çevrilmiş sakin ya hərfi hazf edilir və kəlməmiz مُرْعَوِنْ olur. Bundan sonra مُرْعَوِنْ kəlməsindəki sakin nun əvvəlki hərfin hərəkəsinə tabe olur və kəlməmiz son halını alaraq مُرْعَوٍ olur.
| İsm-i Fail Siqası | مُفْعَلِلٌ |
| Kəlməmiz | مُرْعَوٍ |
| Əsli | مُرَعْوِوٌ |
| vav ya oldu | مُرَعْوِيٌ |
| ya sakin edildi | مُرَعْوِينْ |
| ya hazf edildi | مُرَعْوِنْ |
| tənvin əvvəlki hərfə tabe oldu | مُرَعَوٍ |
İsm-i Meful
İf'ilâl babından gələn bütün feillərdə ism-i meful siqası مُفْعَلَلٌ şəklindədir. Məchul muzari feilinin muzaraət hərfi yerinə mim hərfi gətirməklə əldə edə bilərik və ya ism-i failin ayn ul-fiilini fətxəli edə bilərik.
| İsm-i Fail | Məchul Muzari |
| مُرْعَوٍ | يُرْعَوَى لَهُ |
| مُرْعَوًى لَهُ | مُرْعَوًى لَهُ |
İf'ilâl babından gələn nakıs bina-i vavi bir feilinin ism-i meful siqasında bir sıra i'lâl qaydaları mövcuddur. İf'ilâl babının ism-i meful siqası مُفْعَلَلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid olan ism-i meful مُرْعَوًى kəlməsinin əsli, مُحْمَرَرٌ feili kimi مُفْعَلَلٌ vəznindən مُرْعَوَوٌ şəklində gəlir. مُرْعَوَوٌ kəlməsində əvvəlki nakıs feillərdə qeyd etdiyimiz bəzi i'lâl qaydaları tətbiq olunur. Əvvəlcə مُرْعَوَوٌ üçün; kəlmənin 4 və ya daha çox mərhələsində olan vav hərfinin əvvəlində kəsrəli və ya fətxəli hərf varsa, o vav hərfi ya hərfinə çevrilir qaydasına əsasən مُرْعَوَوٌ kəlməsinin sonundakı vav hərfi ya hərfinə çevrilərək مُرْعَوَوٌ kəlməmiz مُرْعَوَيٌ olur. مُرْعَوَيٌ kəlməsində isə; vav və ya hərfləri hərəkəli olub, əvvəlki hərf də fətxəli olarsa, o halda vav və ya hərfi elif hərfinə çevrilir qaydasına əsasən مُرْعَوَيٌ kəlməmiz مُرْعَوَانْ olur. مُرْعَوَانْ kəlməsində, lâm ul-fiil ya hərfindən çevrilmiş sakin elif ilə tənvin üçün olan sakin nun bir yerdə olur və içtima-i sakineyn "iki səkinin bir araya gəlməsi" baş verir. Bir kəlmədə yan-yana iki səkinin tələffüzü caiz olmadığından مُرْعَوَانْ kəlməsindəki ya hərfindən çevrilmiş sakin elif hərfi hazf edilir və kəlməmiz مُرْعَوَنْ olur. Bundan sonra مُرْعَوَنْ kəlməsindəki sakin nun əvvəlki hərfin hərəkəsinə tabe olur və kəlməmiz son halını alaraq مُرْعَوًى olur.
| İsm-i Meful Siqası | مُفْعَلَلٌ |
| Kəlməmiz | مُرْعَوًى |
| Əsli | مُرْعَوَوٌ |
| vav ya oldu | مُرْعَوَيٌ |
| ya elif oldu | مُرْعَوَانْ |
| elif hazf edildi | مُرْعَوَنْ |
| tənvin əvvəlki hərfə tabe oldu | مُرْعَوًى |
Masdar-ı Qeyri Mimî
Masdar-ı Qeyri Mimî olan إِرْعِوَاءٌ kəlməsinin əsli إِحْمِرَارٌ kimi إِفْعِلاَلٌ vəznindən إِرْعِوَاوٌ şəklində gəlir. Bundan sonra إِرْعِوَاوٌ kəlməmizdə; vav və ya ya hərfi əlavə elifdən sonra gələrsə, yüngüllük üçün həmzəyə çevrilir və إِرْعِوَاوٌ kəlməmizdəki vav hərfi həmzəyə çevrilir və masdarımız إِرْعِوَاءٌ olur.
Emsile-i Muttaride
| إِرْعَوَوْا | إِرْعَوَيَا | إِرْعَوَى | ||
| إِرْعَوَيْنَ | إِرْعَوَتَا | إِرْعَوَتْ | ||
| إِرْعَوَيْتُمْ | إِرْعَوَيْتُمَا | إِرْعَوَيْتَ | ||
| إِرْعَوَيْتُنَّ | إِرْعَوَيْتُمَا | إِرْعَوَيْتِ | ||
|
||||
| يَرْعَوُونَ | يَرْعَوِيَانِ | يَرْعَوِي | ||
| يَرْعَوِينَ | تَرْعَوِيَانِ | تَرْعَوِي | ||
| تَرْعَوُونَ | تَرْعَوِيَانِ | تَرْعَوِي | ||
| تَرْعَوِينَ | تَرْعَوِيَانِ | تَرْعَوِينَ | ||
|
||||
Bu feilinin bütün çəkimləri təsrifat hissəsində yer alacaqdır.