Təf'il Babından Ecvəf Bina-i Yai Emsilə-i Müxtəlifəsi
| Təf'il Nakıs Bina-i Vavi | Mazi | Muzari | Məzdər |
| Vəzn | فَعَّلَ | يُفَعِّلُ | تَفْعِيلاً |
| Mövzun | غَشَّى | يُغَشِّي | تَغْشِيَةً |
| Əsli | غَشَّيَ | يُغَشِّيُ | تَغْشِييٌ |
غَشَّى "örtü, bürüdü" feilinin nakıs bina-i yai olan mazi bir feil olduğunu qeyd edək. Əsli غَشَّيُ şəklindədir və lam ul-feil ya hərfi i'lal qaydalarından sonra غَشَّى olur.
غَشَّى feilinin i'lali
| Vəzn | فَعَّلَ |
| Əsli | غَشَّيَ |
| ya əlif oldu | غَشَّيَ |
| Son halı | غَشَّى |
يُغَشَّي feilinin i'lali
| Vəzn | يُفَعِّلُ |
| Əsli | يُغَشِّيُ |
| Ya sakin oldu | يُغَشِّيُ |
| Son halı | يُغَشَّي |
Emsile-i Muxtəlifə
| مُغَشٍّ |
| مُغَشًّى |
| لَمْ يُغَشِّ |
| لَمَّا يُغَشِّ |
| مَا يُغَشِّي |
| لاَ يُغَشِّي |
| لَنْ يُغَشِّيَ |
| لِيُغَشِّ |
| لاَ يُغَشِّ |
| غَشِّ |
| لاَ تُغَشِّ |
| مُغَشًّى |
| تَغْشِيَةً وَاحِدَةً |
| تَغْشِيَةً حَسَنَةً |
| تُغَيْشِيَةٌ |
| تَغْشِيٌّ |
| أَحْسَنُ تَغْشِيَةً |
| مَا أَحْسَنَ تَغْشِيَتَهُ |
| أَحْسِنْ بِتَغْشِيَتِهِ |
Muzari Feillərin Məchulləri
Təf'il babından gələn nakıs bina-i yai olan bir məlum muzari feil məchul etmək istədikdə yalnız ayn ul-feili fətxəli etmək kifayətdir.
| Məchul | Məlum |
| يُغَشَّي | يُغَشِّي |
| لَمْ يُغَشَّ | لَمْ يُغَشِّ |
| لَمَّا يُغَشَّ | لَمَّا يُغَشِّ |
| مَا يُغَشَّي | مَا يُغَشِّي |
| لاَ يُغَشَّي | لاَ يُغَشِّي |
| لَنْ يُغَشَّي | لَنْ يُغَشِّيَ |
| لِيُغَشَّ | لِيُغَشِّ |
| لاَ يُغَشَّ | لاَ يُغَشِّ |
| لِتُغَشَّ | غَشِّ |
| لاَ تُغَشَّ | لاَ تُغَشِّ |
Emr-i Hazır Çəkimləri
Emr-i hazır siqalarını müxatəb və müxatəbə siqalarından əldə edirik. Bu babdakı nakıs feilər, sahih feilər kimi təsrif olunduğuna görə standart emr-i hazır düzəltmə qaydalarımız keçərlidir. Amma praktik olaraq təf'il babının əmr siqasının فَعِّلْ olduğunu bilək. Bu babdan gələn nakıs feilinin emr-i hazır siqası فَعِّ şəklindədir.
| غَشِّ | تُغَشِّي |
| غَشِّيَا | تُغَشِّيَانِ |
| غَشُّوا | تُغَشُّونَ |
| غَشِّي | تُغَشِّينَ |
| غَشِّيَا | تُغَشِّيَانِ |
| غَشِّينَ | تُغَشِّينَ |
Emr-i Hazır Prosesi
| Müfrəd müzekkər müxatəb feilimiz | تُغَشِّي |
| Muzaraət hərfi hazf edildi | غَشِّي |
| Sonu cəzm olundu | غَشِّ |
| Əvvəldə hərəkəli hərf olduğu üçün vəsil həmzəsinə ehtiyac yoxdur | غَشِّ |
Emr-i Qayıb Çəkimləri
Emr-i Qayıb çəkimlərini qayıb və qayıbə olan muzari feilərin əvvəlinə kəsrəli bir "lam" ədatı "lam ul-emir" olan əmr lamı əlavə olunur və sonu hərəkəli olan muzari feilinin hərəkəsini cəzm edirik, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla digər muzari feilərin nunlarını da hazf edirik. Cəmi müzekkər qayıb siqasından nun düşəndə yerinə bir əlif gəlir.
| لِيُغَشِّ | يُغَشِّي |
| لِيُغَشِّيَا | يُغَشِّيَانِ |
| لِيُغَشُّوا | يُغَشُّونَ |
| لِتُغَشِّ | تُغَشِّي |
| لِتُغَشِّيَا | تُغَشِّيَانِ |
| لِيُغَشِّينَ | يُغَشِّينَ |
Emr-i Qayıb Prosesi
| Feil | يُغَشِّي | يُغَشِّيَانِ |
| Əmr lamı əlavə olundu | لِيُغَشِّي | لِيُغَشِّيَانِ |
| sonu cəzm olundu | لِيُغَشِّ | لِيُغَشِّيَا |
| Son halı | لِيُغَشِّ | لِيُغَشِّيَا |
İsm-i Fail
Təf'il babından gələn nakıs bina-i yai bir feil üçün ism-i fail siqası مُفَعِّلٌ vəznindədir. Məlum muzari feilinin əvvəlinə dammalı bir mim əlavə etməklə də əldə etmək olar.
| İsm-i Fail | Məlum Muzari |
| مُفَعِّلٌ | يُغَشِّي |
| مُغَشٍّ | مُغَشٍّ |
Təf'il babından gələn nakıs bina-i yai bir feil üçün ism-i fail siqasında bir sıra i'lal qaydaları mövcuddur. Təf'il babının ism-i fail siqası مُفَعِّلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid ism-i fail مُغَشٍّ sözünün əsli, مُفَرِّحٌ feilində olduğu kimi مُفَعِّلٌ vəznindən مُغَشِّيٌ şəklində gəlir. مُغَشِّيٌ sözündə isə; lam ul-feil vav və ya ya hərfi dammalı və əvvəlindəki hərf də kəsrəli olarsa, o halda o vav və ya ya hərfi sakin edilir qaydasına əsasən مُغَشِّيٌ sözümüz مُغَشِّينْ olur. مُغَشِّينْ sözündə, sakin ya ilə tenvin üçün olan sakin nun bir arada qalır və ictima-i sakineyn "iki sakin bir araya gəlməsi" ortaya çıxır. Bir kəlmədə yan-yana duran iki sakinin tələffüzü caiz olmadığından مُغَشِّينْ sözündən sakin ya hərfi hazf edilir və sözümüz مُغَشِّنْ olur. Bundan sonra مُغَشِّنْ sözündəki sakin nun, əvvəlki hərfin hərəkəsinə tabe olur və sözümüz son halını alaraq مُغَشٍّ olur.
| İsm-i Fail Siqası | مُفَعِّلٌ |
| Sözümüz | مُغَشٍّ |
| Əsli | مُغَشِّيٌ |
| ya sakin edildi | مُغَشِّينْ |
| ya hazf edildi | مُغَشِّنْ |
| tenvin əvvəlki hərfə tabe oldu | مُغَشٍّ |
İsm-i Məf'ul
Təf'il babından gələn bütün feilərdə ism-i məf'ul siqası مُفَعَّلٌ şəklindədir. Məchul muzari feilinin muzaraət hərfi yerinə mim hərfi gətirməklə əldə edə bilərik və ya ism-i failin ayn ul-feilini fətxələyə bilərik.
| İsm-i Fail | Məchul Muzari |
| مُغَشٍّ | يُغَشِّي |
| مُغَشًّى | مُغَشًّى |
Təf'il babından gələn nakıs bina-i yai bir feil üçün ism-i məf'ul siqasında bir sıra i'lal qaydaları mövcuddur. Təf'il babının ism-i məf'ul siqası مُفَعَّلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid ism-i məf'ul مُغَشًّى sözünün əsli, مُفَرَّحٌ feilində olduğu kimi مُفَعَّلٌ vəznindən مُغَشَّيٌ şəklində gəlir. مُغَشَّيٌ sözündə daha əvvəlki nakıs feilərdə bəhs etdiyimiz bir sıra i'lal qaydaları tətbiq olunur. مُغَشَّيٌ sözündə isə; vav və ya ya hərfləri hərəkəlidirsə və əvvəlindəki hərf də fətxəlidirsə və o vav və ya ya hərfinin əlif hərfinə çevrilməsinə maneə yoxdursa, o halda o vav və ya ya hərfi əlifə çevrilir və مُغَشَّيٌ sözümüz مُغَشَّانْ olur. مُغَشَّانْ sözündə, lam ul-feil sakin əlif ilə tenvin üçün olan sakin nun bir arada qalır və ictima-i sakineyn "iki sakin bir araya gəlməsi" ortaya çıxır. Bir kəlmədə yan-yana duran iki sakinin tələffüzü caiz olmadığından مُغَشَّانْ sözündən sakin əlif hazf edilir və sözümüz مُغَشَّنْ olur. Bundan sonra مُغَشَّنْ sözündəki sakin nun, əvvəlki hərfin hərəkəsinə tabe olur və sözümüz son halını alaraq مُغَشًّى olur.
| İsm-i Məf'ul Siqası | مُفَعَّلٌ |
| Sözümüz | مُغَشًّى |
| Əsli | مُغَشَّيٌ |
| ya əlif oldu | مُغَشَّانْ |
| əlif hazf edildi | مُغَشَّنْ |
| tenvin əvvəlki hərfə tabe oldu | مُغَشًّى |
Masdar-ı Qeyri Mimî
Masdar-ı Qeyri Mimî olan تَغْشِيَةٌ sözünün əsli تَفْرِيحٌ kimi تَفْعِيلٌ vəznindən تَغْطِييٌ şəklində gəlir. Təf'il babından gələn nakıs bina-i yai olan bütün masdarlarda olduğu kimi daim feil kökündən gələn ya və vəznin özündəki artıq ya bir arada olur. Bu iki ya hərfindən biri hazf edilir və yerinə əvəz olaraq tə'nis ta'sı gətirilir və sözümüz əgər vəzindəki artıq ya hərfini hazf etmişiksə تَفْعِلَةٌ vəznində, feil kökündən gələn ya hərfini hazf etmişiksə تَفْعِيَةٌ vəznində تَغْشِيَةٌ olur.
Emsile-i Muttaridə
| غَشَّوْا | غَشَّيَا | غَشَّى | ||
| غَشَّيْنَ | غَشَّتَا | غَشَّتْ | ||
| غَشَّيْتُمْ | غَشَّيْتُمَا | غَشَّيْتَ | ||
| غَشَّيْتُنَّ | غَشَّيْتُمَا | غَشَّيْتِ | ||
|
||||
| يُغَشُّونَ | يُغَشِّيَانِ | يُغَشِّي | ||
| يُغَشِّينَ | تُغَشِّيَانِ | تُغَشِّي | ||
| تُغَشُّونَ | تُغَشِّيَانِ | تُغَشِّي | ||
| تُغَشِّينَ | تُغَشِّيَانِ | تُغَشِّينَ | ||
|
||||
Bu feilə aid bütün çəkilişlər təsrifat hissəsində veriləcəkdir.