Təf'il Babından Nakıs Bina-i Vavi Emsilə-i Müxtəlifəsi
| Təf'il naqis bina-i vavi | Mazi | Muzari | Məzdər |
| Vəzn | فَعَّلَ | يُفَعِّلُ | تَفْعِيلاً |
| Mövzun | غَطَّى | يُغَطِّي | تَغْطِيَةً |
| Əsli | غَطَّوَ | يُغَطِّوُ | تَغْطِيوٌ |
غَطَّى "örtü, əhatə etdi" feilinin naqis bina-i vavi olan mazi bir feil olduğu deyilir. Əsli غَطَّوَ şəklindədir və lâm əl-feil vav hərfi i'lâl qaydalarından sonra غَطَّى olur.
غَطَّى feilinin i'lâli
| Vəzn | فَعَّلَ |
| Əsli | غَطَّوَ |
| vav ya oldu | غَطَّيَ |
| ya elif oldu | غَطَّى |
يُغَطِّي feilinin i'lâli
| Vəzn | يُفَعِّلُ |
| Əsli | يُغَطِّوُ |
| vav ya oldu | يُغَطِّيُ |
| ya sakin edildi | يُغَطِّي |
Emsile-i Muxtəlifə
| مُغَطٍّ |
| مُغَطًّى |
| لَمْ يُغَطِّ |
| لَمَّا يُغَطِّ |
| مَا يُغَطِّي |
| لاَ يُغَطِّي |
| لَنْ يُغَطِّيَ |
| لِيُغَطِّ |
| لاَ يُغَطِّ |
| غَطِّ |
| لاَ تُغَطِّ |
| مُغَطًّى |
| تَغْطِيَةً وَاحِدَةً |
| تَغْطِيَةً حَسَنَةً |
| تُغَيْطِيَةٌ |
| تَغْطِيٌّ |
| أَحْسَنُ تَغْطِيَةً |
| مَا أَحْسَنَ تَغْطِيَتَهُ |
| أَحْسِنْ بِتَغْطِيَتِهِ |
Muzari feilərin məchulları
Təf'il babından gələn naqis bina-i vavi olan bir məlum muzari feil məchul edilmək istənildikdə yalnız ayn əl-feili fətxəli etmək kifayətdir.
| Məchul | Məlum |
| يُغَطَّي | يُغَطِّي |
| لَمْ يُغَطَّ | لَمْ يُغَطِّ |
| لَمَّا يُغَطَّ | لَمَّا يُغَطِّ |
| مَا يُغَطَّي | مَا يُغَطِّي |
| لاَ يُغَطَّي | لاَ يُغَطِّي |
| لَنْ يُغَطَّي | لَنْ يُغَطِّيَ |
| لِيُغَطَّ | لِيُغَطِّ |
| لاَ يُغَطَّ | لاَ يُغَطِّ |
| لَِتُغَطَّ | غَطِّ |
| لاَ تُغَطَّ | لاَ تُغَطِّ |
Hazır əmr şəkilləri
Hazır əmr siğalarını müxatəb və müxatəbə siğalarından əldə edirik. Bu babdakı naqis feilər, səhih feilər kimi təsrif olunduğu üçün standart hazır əmr qaydalarımız keçərlidir. Amma praktiki olaraq təf'il babının əmr siğasının فَعِّلْ olduğunu bilək. Bu babdan gələn naqis feil üçün hazır əmr siğası فَعِّ şəklindədir.
| غَطِّ | تُغَطِّي |
| غَطِّيَا | تُغَطِّيَانِ |
| غَطُّوا | تُغَطُّونَ |
| غَطِّي | تُغَطِّينَ |
| غَطِّيَا | تُغَطِّيَانِ |
| غَطِّينَ | تُغَطِّينَ |
Hazır əmr prosesi
| Müfrəd müzekkər müxatəb feilimiz | تُغَطِّي |
| Muzaraət hərfi hazf edildi | غَطِّي |
| Sonu cəzm edildi | غَطِّ |
| Əvvəldə hərəkəli hərf olduğu üçün vasıl həmzəsinə ehtiyac yoxdur | غَطِّ |
Qayıb əmr şəkilləri
Qayıb əmr şəkillərini qayıb və qayıbə olan muzari feilərin əvvəlinə kəsrəli bir "lam" ədatı (lam əl-əmr) əlavə olunur və sonu hərəkəli olan muzari feil cəzm edilir, cəmi müənnəs nunu xaricindəki muzari feilərin nunları da düşür. Cəmi müzekkər qayıb siğasından nun düşəndə yerinə bir elif gəlir.
| لِيُغَطِّ | يُغَطِّي |
| لِيُغَطِّيَا | يُغَطِّيَانِ |
| لِيُغَطُّوا | يُغَطُّونَ |
| لِتُغَطِّ | تُغَطِّي |
| لِتُغَطِّيَا | تُغَطِّيَانِ |
| لِيُغَطِّينَ | يُغَطِّينَ |
Qayıb əmr prosesi
| Feil | يُغَطِّي | يُغَطِّيَانِ |
| Əmr lamı əlavə olundu | لِيُغَطِّي | لِيُغَطِّيَانِ |
| Sonu cəzm edildi | لِيُغَطِّ | لِيُغَطِّيَا |
| Son halı | لِيُغَطِّ | لِيُغَطِّيَا |
İsm-i Fail
Təf'il babından gələn naqis bina-i vavi feilinin ism-i fail siğası مُفَعِّلٌ vəznindədir. Məlum muzari feilinin əvvəlinə dammalı bir mim əlavə etməklə də əldə etmək olar.
| İsm-i Fail | Məlum Muzari |
| مُفَعِّلٌ | يُغَطِّي |
| مُغَطٍّ | مُغَطٍّ |
Təf'il babından gələn naqis bina-i vavi feilinin ism-i fail siğasında bir sıra i'lâl qaydaları mövcuddur. Təf'il babının ism-i fail siğası مُفَعِّلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid olan ism-i fail مُغَطٍّ sözünün əsli, مُفَرِّحٌ feilində olduğu kimi, مُفَعِّلٌ vəznindən مُغَطِّوٌ şəklində gəlir. مُغَطِّوٌ sözündə əvvəlki naqis feilərdə bəhs etdiyimiz bəzi i’lâl qaydaları tətbiq olunur. Əvvəlcə مُغَطِّوٌ üçün; lâm əl-feil olan vav hərfindən əvvəlki hərf əgər kəsrəlidirsə, o halda vav hərfi ya hərfinə çevrilir və nəticədə مُغَطِّوٌ sözümüz مُغَطِّيٌ olur. مُغَطِّيٌ sözündə isə; lâm əl-feil vav və ya ya hərfi dammalı və əvvəlindəki hərf də kəsrəlidirsə, o halda vav və ya ya hərfi sakin edilir və nəticədə مُغَطِّيٌ sözümüz مُغَطِّينْ olur. مُغَطِّينْ sözündə, lâm əl-feil vav hərfindən çevrilmiş sakin ya ilə, tənvin üçün olan sakin nun bir arada olur və içtima-i sakineyn "iki sakinin bir araya gəlməsi" meydana çıxır. Bir sözdə yan-yana duran iki sakin tələffüz oluna bilmədiyindən, مُغَطِّينْ sözündən vavdan çevrilmiş sakin ya hərfi hazf edilir və sözümüz مُغَطِّنْ olur. Bundan sonra مُغَطِّنْ sözündəki sakin nun, əvvəlki hərfin hərəkəsinə tabe olur və sözümüz son halını alaraq مُغَطٍّ olur.
| İsm-i Fail Siğası | مُفَعِّلٌ |
| Sözümüz | مُغَطٍّ |
| Əsli | مُغَطِّوٌ |
| vav ya oldu | مُغَطِّيٌ |
| ya sakin edildi | مُغَطِّينْ |
| ya hazf edildi | مُغَطِّنْ |
| tənvin əvvəlki hərfə tabe oldu | مُغَطٍّ |
İsm-i Məf'ul
Təf'il babından gələn bütün feilərdə ism-i məf'ul siğası مُفَعَّلٌ şəklindədir. Məchul muzari feilinin muzaraət hərfi yerinə mim hərfi gətirməklə əldə edə bilərik və ya ism-i failin ayn əl-feilini fətxələyə bilərik.
| İsm-i Fail | Məchul Muzari |
| مُغَطٍّ | يُغَطِّي |
| مُغَطًّى | مُغَطًّى |
Təf'il babından gələn naqis bina-i vavi feilinin ism-i məf'ul siğasında bir sıra i'lâl qaydaları mövcuddur. Təf'il babının ism-i məf'ul siğası مُفَعَّلٌ şəklindədir. Mövzumuza aid olan ism-i məf'ul مُغَطًّى sözünün əsli, مُفَرَّحٌ feilində olduğu kimi, مُفَعَّلٌ vəznindən مُغَطَّوٌ şəklində gəlir. مُغَطَّوٌ sözündə əvvəlki naqis feilərdə bəhs etdiyimiz bəzi i’lâl qaydaları tətbiq olunur. Əvvəlcə مُغَطَّوٌ üçün; sözün dördüncü və ya daha çox mərhələsində olan lâm əl-feil vav hərfinin əvvəlində kəsrəli və ya fətxəli bir hərf olarsa, o halda vav hərfi ya hərfinə çevrilir və nəticədə مُغَطَّوٌ sözümüz مُغَطَّيٌ olur. مُغَطَّيٌ sözündə isə; vav və ya ya hərfləri hərəkələnmiş olub, əvvəlindəki hərf də fətxəlidirsə və o vav və ya ya hərfinin elif hərfinə çevrilməsinə maneə yoxdursa, o halda vav və ya ya hərfi elif hərfinə çevrilir və مُغَطَّيٌ sözümüz مُغَطَّانْ olur. مُغَطَّانْ sözündə, lâm əl-feil ya hərfindən çevrilmiş sakin elif ilə tənvin üçün olan sakin nun bir arada olur və içtima-i sakineyn "iki sakinin bir araya gəlməsi" meydana çıxır. Bir sözdə yan-yana duran iki sakin tələffüz oluna bilmədiyindən, مُغَطَّانْ sözündən ya hərfindən çevrilmiş sakin elif hazf edilir və sözümüz مُغَطَّنْ olur. Bundan sonra مُغَطَّنْ sözündəki sakin nun, əvvəlki hərfin hərəkəsinə tabe olur və sözümüz son halını alaraq مُغَطًّى olur.
| İsm-i Məf'ul Siğası | مُفَعَّلٌ |
| Sözümüz | مُغَطًّى |
| Əsli | مُغَطَّوٌ |
| vav ya oldu | مُغَطَّيٌ |
| ya elif oldu | مُغَطَّانْ |
| elif hazf edildi | مُغَطَّنْ |
| tənvin əvvəlki hərfə tabe oldu | مُغَطًّى |
Masdar-ı Qeyri Mimî
Masdar-ı qeyri-mimî olan تَغْطِيَةٌ sözünün əsli تَفْرِيحٌ kimi تَفْعِيلٌ vəznindən تَغْطِيوٌ şəklində gəlir. تَغْطِيوٌ sözündə keçərli olan qaydaya görə bir sözdə bir araya gələn və birincisi sakin olan ya olan vav və ya hərflərindən vav hərfi yüngüllük üçün ya hərfinə çevrilir və تَغْطِيوٌ sözümüz تَغْطِييٌ olur. Təf’il babından gələn naqis bina-i vavi olan bütün masdarlarda göründüyü kimi, daim feildən gələn ya (vavdan çevrilmiş) və vəznin özündəki artıq ya bir arada olur. Bu iki ya hərfindən biri hazf edilir və yerinə əvəz olaraq tə'nis ta'sı gətirilir və sözümüz əgər vəzindəki artıq ya hərfini hazf etmişiksə تَفْعِلَةٌ vəznində, vavdan çevrilmiş ya hərfini hazf etmişiksə تَفْعِيَةٌ vəznində تَغْطِيَةٌ olur.
Emsile-i Muttaridə
| غَطَّوْا | غَطَّيَا | غَطَّى | ||
| غَطَّيْنَ | غَطَّتَا | غَطَّتْ | ||
| غَطَّيْتُمْ | غَطَّيْتُمَا | غَطَّيْتَ | ||
| غَطَّيْتُنَّ | غَطَّيْتُمَا | غَطَّيْتِ | ||
|
||||
| يُغَطُّونَ | يُغَطِّيَانِ | يُغَطِّي | ||
| يُغَطِّينَ | تُغَطِّيَانِ | تُغَطِّي | ||
| تُغَطُّونَ | تُغَطِّيَانِ | تُغَطِّي | ||
| تُغَطِّينَ | تُغَطِّيَانِ | تُغَطِّينَ | ||
|
||||
Bu feilinin bütün şəkilləri təsrifat hissəsində yer alacaqdır.