Naqis felindəki 6-cı İ'lâl əməliyyatı

Nakıs olan muzari feilinin əvvəlinə cəzm edən ədatlardan (15 dənə) biri gəldikdə, həmin nakıs fiillərdən müfrəd müzekkər qaib, müfrəd müənnəs qaibə, müfrəd müzekkər müxatəb və nəfs-i mütəkəllim vahdə siğələrinin sonunda olan illət hərfi hazf edilir. Cəzm edən ədad kimi mənaca cəzm edən əmr-i hazır siğasında da müfrəd müzekkər müxatəb siğasında nakıs fiillərin sonundakı illət hərfi hazf olunur.

Nakıs Muzari Fiil	Cəzm ədadı gələndə
يَغْزُو	لَمْ يَغْزُ
يَرْمِي	لَمْ يَرْمِ
يَخْشَى	لَمْ يَخْشَ

Cədvəlin sol tərəfində cəzm və nəsb edən ədadlarsız olan nakıs muzari fiillərin sonundakı illət hərfləri, cədvəlin sağında isə cəzm edən ədadlardan cəhd-i mutlaq ədadı gəldikdə, sonundakı illət hərfi hazf olunub. Əgər cəzm edən ədadlardan biri gəlsəydi, o zaman illət hərfləri hazf olunmaz, fətxəli olardı.

Nakıs Muzari Fiil	Nəsb ədadı gələndə
يَغْزُو	لَنْ يَغْزُوَ
يَرْمِي	لَنْ يَرْمِيَ
يَخْشَى	لَنْ يَخْشَيَ

Cədvəldə göründüyü kimi, nəsb edən bir ədad gəldikdə nakıs fiillərdəki illət hərfi hazf olunmur. Çünki fətxə hərəkəsi illət hərflərinin daşıya biləcəyi bir hərfdir.

Müfrəd Müzekkər Muxatəb	Əmr-i Hazır
تَغْزُو	أُغْزُ
تَرْمِي	إِرْمِ
تَخْشَى	إِخْشَ

Cədvəlin sol tərəfində nakıs fiillərdən müfrəd müzekkər müxatəb siğaları göstərilib. Bu siğalardan əmr-i hazır düzəldəcəyimiz zaman son hərfləri cəzm olunduğuna görə sonundakı illət hərfləri hazf edilir və əvvəlinə vəsilə həmzəsi əlavə olunaraq sağdakı formada əmr-i hazır siğası yaranır.

Yuxarıda qeyd olunan və cəzm edən ədad daxil olduqda nakıs fiillərdən illət hərfinin düşməsi, tə'kid nununun (müşəddəd və ya müxəffəf) əlavə olunması ilə ləğv olunur və siğaya əlavə edilərək tələffüz edilir;

Məczum fiillər	Nun-u Muxəffəf	Nun-u Müşəddəd
أُغْزُ	أُغْزُوَنْ	أُغْزُوَنَّ
إِرْمِ	إِرْمِيَنْ	إِرْمِيَنَّ
إِخْشَ	إِخْشَيَنْ	إِخْشَيَنَّ
لاَ يَغْزُ	لاَ يَغْزُوَنْ	لاَ يَغْزُوَنَّ
لاَ يَرْمِ	لاَ يَرْمِيَنْ	لاَ يَرْمِيَنَّ
لاَ يَخْشَ	لاَ يَخْشَيَنْ	لاَ يَخْشَيَنَّ