İstif'âl bəbindən ya ilə qurulan əcvəfin müxtəlif misalları

İstif'âl Əcvəf Bina-i Yai	Mazi	Muzari	Məzdər
Vezin	إِسْتَفْعَلَ	يَسْتَفْعِلُ	إِسْتِفْعَالاً
Mövzun	إِسْتَلاَنَ	يَسْتَلِينُ	إِسْتِلاَنَةً
Əsli	إِسْتَلْيَنَ	يَسْتَلْيِنُ

Sülasi mücərrədlərin 2-ci babından gələn mazi forması لاَنَ və muzari forması يَلِينُ olan və məzdəri də لَيْنًا və ya لَيَنًا olan "yumuşaldı, yumşaq oldu" mənasında olan bir feil istif'âl babına daxil etmək istədik və mazi forması إِسْتَلاَنَ "bir şeyi yumşaq bildi, bir şeyi asan bildi" mənasını aldı. إِسْتَلاَنَ mazi feilinin əsli إِسْتَلْيَنَ şəklindədir, i'lâl əməliyyatına məruz qaldığı üçün إِسْتَلاَنَ olmuşdur. 

Emsile-i Muxtəlifə

مُسْتَلِينٌ

مُسْتَلاَنٌ

لَمْ يَسْتَلِنْ

لَمَّا يَسْتَلِنْ

مَا يَسْتَلِينُ

لاَ يَسْتَلِينُ

لَنْ يَسْتَلِينَ

لِيَسْتَلِنْ

لاَ يَسْتَلِنْ

إِسْتَلِنْ

لاَ تَسْتَلِنْ

مُسْتَلَانٌ

إِسْتَلاَنَةً وَاحِدَةً

إِسْتَلاَنَةً حَسَنَةً

تُلَيِّينٌ

إِسْتِلاَنِيٌّ

أَحْسَنُ إِسْتِلاَنَةً

مَا أَحْسَنَ إِسْتِلاَنَتَهُ

أَحْسِنْ بِإِسْتِلاَنَتِهِ

Muzari Feillərin Əslləri

يَسْتَلِينُ	يَسْتَلْيِنُ
لَمْ يَسْتَلِنْ	لَمْ يَسْتَلْيِنْ
لَمَّا يَسْتَلِنْ	لَمَّا يَسْتَلْيِنْ
مَا يَسْتَلِينُ	مَا يَسْتَلْيِنُ
لاَ يَسْتَلِينُ	لاَ يَسْتَلْيِنُ
لَنْ يَسْتَلِينَ	لَنْ يَسْتَلْيِنَ
لِيَسْتَلِنْ	لِيَسْتَلْيِنْ
لاَ يَسْتَلِنْ	لاَ يَسْتَلْيِنْ
إِسْتَلِنْ	إِسْتَلْيِنْ
لاَ تَسْتَلِنْ	لاَ تَسْتَلْيِنْ

Muzari Feillərin Məchulləri

İstif'âl babından gələn əcvəf bina-i yai olan bir məlum muzari feil məchul edilmək istəndikdə, muzaraat hərfini damməli etməli və ayn əl-feili də fəthələməliyik. Bu fəthələmə əməliyyatından sonra əcvəf bina-i yai feildəki ya hərfi əlif hərfinə çevrilir və ma qabldakı hərfin hərəkəsi də fəthə olur.

Məchul

Məlum

يُسْتَلاَنُ	يَسْتَلِينُ
لَمْ يُسْتَلَنْ	لَمْ يَسْتَلِنْ
لَمَّا يُسْتَلَنْ	لَمَّا يَسْتَلِنْ
مَا يُسْتَلاَنُ	مَا يَسْتَلِينُ
لاَ يُسْتَلاَنُ	لاَ يَسْتَلِينُ
لَنْ يُسْتَلاَنَ	لَنْ يَسْتَلِينَ
لِيُسْتَلَنْ	لِيَسْتَلِنْ
لاَ يُسْتَلَنْ	لاَ يَسْتَلِنْ
لِتُسْتَلَنْ	إِسْتَلِنْ
لاَ تُسْتَلَنْ	لاَ تَسْتَلِنْ

Emr-i Hazır Çəkimləri

Emr-i hazır siqalarını müxatəb və müxatəbə siqalarından əldə edirik. Bu babdakı əcvəf feillərdə də bir sıra i'lâl qaydaları tətbiq olunur;

إِسْتَلِنْ	تَسْتَلِينُ
إِسْتَلِينَا	تَسْتَلِينَانِ
إِسْتَلِينُوا	تَسْتَلِينُونَ
إِسْتَلِينِي	تَسْتَلِينِينَ
إِسْتَلِينَا	تَسْتَلِينَانِ
إِسْتَلِنَّ	تَسْتَلِنَّ

Emr-i Hazır Prosesi

Müxatəb Feilin Əsli	تَسْتَلْيِنُ
Feilin İ'lâlli Hali	تَسْتَلِينُ
Muzaraât hərfi hazf olundu	سْتَلِينُ
Axırı cəzm olundu	سْتَلِينْ
Kəsrəli vasıl həmzəsi gəldi	إِسْتَلِينْ
İki sakin olduqda ya hazf olundu	إِسْتَلِنْ

Emr-i Qayıb Çəkimləri

Emr-i Qayıb çəkimlərini qayıb və qayıbə olan muzari feillərin əvvəlinə kəsrəli bir "lam" ədatı (lam ul-emir) əlavə olunur və axırı hərəkəli olan muzari feil cəzm edilir, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla digər muzari feillərin nunları da düşür. Cəmi müzekkər qayıb siqasından nun düşdükdə yerinə bir əlif gəlir. 

لِيَسْتَلِنْ	يَسْتَلِينُ
لِيَسْتَلِينَا	يَسْتَلِينَانِ
لِيَسْتَلِينُوا	يَسْتَلِينُونَ
لِتَسْتَلِنْ	تَسْتَلِينُ
لِتَسْتَلِينَا	تَسْتَلِينَانِ
لِيَسْتَلِنَّ	يَسْتَلِنَّ

Emr-i Qayıb Prosesi

Müfrəd müzekkər qayıb feil	يَسْتَلِينُ
Əvvəlinə lam gəldi	لِيَسْتَلِينُ
Axırı cəzm olundu	لِيَسْتَلِينْ
İki sakin olduqda ya hazf olundu	لِيَسْتَلِنْ
Son Hali	لِيَسْتَلِنْ

İsm-i Fail

İstif'âl babından gələn əcvəf bina-i yai bir feil üçün ism-i fail siqası مُسْتَفْعِلٌ veznindədir. Məlum muzari feilin muzaraât hərfi yerinə damməli bir mim qoymaqla da əldə edə bilərik.

İsm-i Fail	Məlum Muzari
مُسْتَفْعِلٌ	يَسْتَلِينُ
مُسْتَلِينٌ	مُسْتَلِينٌ

İsm-i Fail Prosesi

İsm-i Fail siqası	مُسْتَفْعِلٌ
Əsli	مُسْتَلْيِنٌ
Ya hərəkəsini ma qablinə verir	مُسْتَلِينٌ

İsm-i Məf'ul

İstif'âl babından gələn bütün feillərdə ism-i məf'ul siqası مُسْتَفْعَلٌ şəklindədir. Məchul muzari feilin muzaraât hərfi yerinə mim hərfi gətirməklə əldə edə bilərik və ya ism-i failin ayn əl-feilini fəthələyə bilərik.

İsm-i Fail	Məchul Muzari
مُسْتَلِينٌ	يُسْتَلَانُ
مُسْتَلاَنٌ	مُسْتَلاَنٌ

İsm-i Məf'ul Prosesi

İsm-i Məf'ul siqası	مُسْتَفْعَلٌ
Əsli	مُسْتَلْيَنٌ
Ya əlifə çevrilir	مُسْتَلاَنٌ

Emsile-i Muttaride

إِسْتَلاَنُوا	إِسْتَلاَنَا	إِسْتَلاَنَ
إِسْتَلَنَّ	إِسْتَلاَنَتَا	إِسْتَلاَنَتْ
إِسْتَلَنْتُمْ	إِسْتَلَنْتُمَا	إِسْتَلَنْتَ
إِسْتَلَنْتُنَّ	إِسْتَلَنْتُمْ	إِسْتَلَنْتِ
إِسْتَلَنَّا إِسْتَلَنْتُ

يَسْتَلِينُونَ	يَسْتَلِينَانِ	يَسْتَلِينُ
يَسْتَلِنَّ	تَسْتَلِينَانِ	تَسْتَلِينُ
تَسْتَلِينُونَ	تَسْتَلِينَانِ	تَسْتَلِينُ
تَسْتَلِنَّ	تَسْتَلِينَانِ	تَسْتَلِينِينَ
نَسْتَلِينُ أَسْتَلِينُ

Bu feilə aid bütün çəkimlər təsrifat hissəsində yer alacaqdır.