Tefâ'ûl bəbindən ya ilə qurulan əcvəfin müxtəlif misalları

Tefâ'ûl Əcvəf Bina-i Yai	Mazi	Muzari	Məzdər
Vezin	تَفَاعَلَ	يَتَفَاعَلُ	تَفَاعُلاً
Mövzun	تَمَايَزَ	يَتَمَايَزُ	تَمَايُزًا

Sülasi mücərrədlərin 2-ci babından gələn mazi مَازَ və muzarisi يَمِيزُ olan və məzdəri də مَيْزًا olan "üstün tutdu, qayırdı" mənasını verən bir feilini tefâ'ûl babına daxil etmək istədik və mazi forması تَمَايَزَ "ayrıldı, seçildi" oldu. Bu babdan gələn əcvəf fellərə i'lâl əməli tətbiq olunmur, səhih fellərin təsrifləri kimi təsrif olunurlar.

Emsile-i Muxtəlifə

مُتَمَايِزٌ

مُتَمَايَزٌ

لَمْ يَتَمَايَزْ

لَمَّا يَتَمَايَزْ

مَا يَتَمَايَزُ

لاَ يَتَمَايَزُ

لَنْ يَتَمَايَزَ

لِيَتَمَايَزْ

لاَ يَتَمَايَزْ

تَمَايَزْ

لاَ تَتَمَايَزْ

مُتَمَايَزٌ

تَمَايُزَةً

تَمَايُزَةً حَسَنَةً

تُمَيِّزٌ

تَمَايُزِيٌّ

أَحْسَنُ تَمَايُزًا

مَا أَحْسَنَ تَمَايُزَهُ

أَحْسِنْ بِتَمَايُزِهِ

تَمَايَزَ feilinin təsrifi səhih bir feil olan تَبَارَكَ və ya تَبَاعَدَ ilə eynidir.

Muzari Fellərin Məchulləri

Tefâ'ûl babından gələn əcvəf bina-i yai olan bir məlum muzari feil məchul edilmək istənildikdə muzaraat hərfi damməli edilir, son hərfdən əvvəlki hərf (ayn ul-feil) fəthalanır.

Məchul

Məlum

يُتَمَايَزُ	يَتَمَايَزُ
لَمْ يُتَمَايَزْ	لَمْ يَتَمَايَزْ
لَمَّا يُتَمَايَزْ	لَمَّا يَتَمَايَزْ
مَا يُتَمَايَزُ	مَا يَتَمَايَزُ
لاَ يُتَمَايَزُ	لاَ يَتَمَايَزُ
لَنْ يُتَمَايَزَ	لَنْ يَتَمَايَزَ
لِيُتَمَايَزْ	لِيَتَمَايَزْ
لاَ يُتَمَايَزْ	لاَ يَتَمَايَزْ
لِتُتَمَايَزْ	تَمَايَزْ
لاَ تُتَمَايَزْ	لاَ تَتَمَايَزْ

Emr-i Hazır Çəkimləri

Emr-i hazır siqalarını müxatəb və müxatəbə siqalarından əldə edirik. 

تَمَايَزْ	تَتَمَايَزُ
تَمَايَزَا	تَتَمَايَزَانِ
تَمَايَزُوا	تَتَمَايَزُونَ
تَمَايَزِي	تَتَمَايَزِينَ
تَمَايَزَا	تَتَمَايَزَانِ
تَمَايَزْنَ	تَتَمَايَزْنَ

Emr-i Hazır Prosesi

Müxatəb Feil	تَتَمَايَزُ
Muzaraât hərfi hazf edildi	تَمَايَزُ
Sonu cəzm olundu	تَمَايَزْ

Emr-i Qayıb Çəkimləri

Emr-i qayıb çəkimlərini qayıb və qayıbə olan muzari fellərin əvvəlinə kəsrəli bir "lam" ədatı (lam ul-əmr) əlavə olunur və sonu hərəkəli olan muzari feil cəzm edilir, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla digər muzari fellərin nunları da düşür. Cəmi müzekkər qayıb siqasından nun düşəndə yerinə bir elif gəlir. 

لِيَتَمَايَزْ	يَتَمَايَزُ
لِيَتَمَايَزَا	يَتَمَايَزَانِ
لِيَتَمَايَزُوا	يَتَمَايَزُونَ
لِتَتَمَايَزْ	تَتَمَايَزُ
لِتَتَمَايَزَا	تَتَمَايَزَانِ
لِيَتَمَايَزْنَ	يَتَمَايَزْنَ

Emr-i Qayıb Prosesi

Qayıb Muzari Feil	يَتَمَايَزُ
Əvvəlinə lam gəldi	لِيَتَمَايَزُ
Sonu cəzm olundu	لِيَتَمَايَزْ

İsm-i Fail

Tefâ'ûl babından gələn əcvəf bina-i yai bir feilinin ism-i fail siqası مُتَفَاعِلٌ veznində olur. Məlum muzari feilinin muzaraât hərfinin yerinə damməli bir mim və ayn ul-feilini kəsrəli edərək əldə edə bilərik.

İsm-i Fail	Məlum Muzari
مُتَفَاعِلٌ	يَتَمَايَزُ
مُتَمَايِزٌ	مُتَمَايِزٌ

İsm-i Meful

Tefâ'ûl babından gələn bütün fellərdə ism-i meful siqası مُتَفَاعَلٌ şəklində olur. Məchul muzari feilinin muzaraât hərfi yerinə mim hərfi gətirərək əldə edə bilərik və ya ism-i failin ayn ul-feilini fəthalaya bilərik.

İsm-i Fail	Məchul Muzari
مُتَمَايِزٌ	يُتَمَايَزُ
مُتَمَايَزٌ	مُتَمَايَزٌ

Emsile-i Muttaridə

تَمَايَزُوا	تَمَايَزَا	تَمَايَزَ
تَمَايَزْنَ	تَمَايَزَتَا	تَمَايَزَتْ
تَمَايَزْتُمْ	تَمَايَزْتُمَا	تَمَايَزْتَ
تَمَايَزْتُنَّ	تَمَايَزْتُمَا	تَمَايَزْتِ
تَمَايَزْنَا تَمَايَزْتُ

يَتَمَايَزُونَ	يَتَمَايَزَانِ	يَتَمَايَزُ
يَتَمَايَزْنَ	تَتَمَايَزَانِ	تَتَمَايَزُ
تَتَمَايَزُونَ	تَتَمَايَزَانِ	تَتَمَايَزُ
تَتَمَايَزْنَ	تَتَمَايَزَانِ	تَتَمَايَزِينَ
نَتَمَايَزُ أَتَمَايَزُ

Bu feilinin bütün çəkimləri təsrifat hissəsində yer alacaqdır.