Tefe'ül bəbindən ya quruluşunda müxtəlif nümunələr

Tefe'ûl Babı	Mazi	Muzari	Masdar
Vezin	تَفَعَّلَ	يَتَفَعَّلُ	تَفَعُّلاً
Mevzun	تَيَسَّرَ	يَتَيَسَّرُ	تَيَسُّرًا

تَيَسَّرَ feili Tefe'ûl babından misal bina-i yai olan mazi bir feildir və lüğətdə "bolluq oldu" mənasına malikdir.

Emsile-i Muxtelife

مُتَيَسِّرٌ

مُتَيَسَّرٌ

لَمْ يَتَيَسَّرْ

لَمَّا يَتَيَسَّرْ

مَا يَتَيَسَّرُ

لاَ يَتَيَسَّرُ

لَنْ يَتَيَسَّرَ

لِيَتَيَسَّرْ

لاَ يَتَيَسَّرْ

تَيَسَّرْ

لاَ تَتَيَسَّرْ

مُتَيَسَّرٌ

تَيَسُّرَةً

تَيَسُّرَةً حَسَنَةً

تَيَسُّرًا حَسَنًا

تُيَيْسِرُ

تَيَسُّرِيٌّ

أَحْسَنُ تَيَسُّرًا

مَا أَحْسَنَ تَيَسُّرَهُ

أَحْسِنْ بِتَيَسُّرِهِ

Tefe'ûl babından gələn misal bina-i yai olan bir muzari feil məchul etmək istənildikdə feilinin muzaraət hərfi damməli edilir.

Meçhul Muzari

Malum Muzari

يُتَيَسَّرُ	يَتَيَسَّرُ
لَمْ يُتَيَسَّرْ	لَمْ يَتَيَسَّرْ
لَمَّا يُتَيَسَّرْ	لَمَّا يَتَيَسَّرْ
مَا يُتَيَسَّرُ	مَا يَتَيَسَّرُ
لاَ يُتَيَسَّرُ	لاَ يَتَيَسَّرُ
لَنْ يُتَيَسَّرَ	لَنْ يَتَيَسَّرَ
لِيُتَيَسَّرْ	لِيَتَيَسَّرْ
لاَ يُتَيَسَّرْ	لاَ يَتَيَسَّرْ
لِتُتَيَسَّرْ	تَيَسَّرْ
لاَ تُتَيَسَّرْ	لاَ تَتَيَسَّرْ

Emir-i hazır olan تَيَسَّرْ kəlməsi müfrəd müzekker müxatəb siğəsi olan تَتَيَسَّرُ feilindən törəmişdir. Tefe'ûl babının əmr şəkli تَفَعَّلْ veznində olduğu üçün تَيَسَّرْ kimi meydana çıxır.

Emir Feili	Törədiyi Feil
تَيَسَّرْ	تَتَيَسَّرُ
تَيَسَّرَا	تَتَيَسَّرَانِ
تَيَسَّرُوا	تَتَيَسَّرُونَ
تَيَسَّرِي	تَتَيَسَّرِينَ
تَيَسَّرَا	تَتَيَسَّرَانِ
تَيَسَّرْنَ	تَتَيَسَّرْنَ

Cədvəldə sağ tərəfdə olan müxatəb və müxatəbə siğalarından emr-i hazır düzəldilir. Formulumuz, müxatəb və müxatəbə siğalarında olan muzari feillərin əvvəlindən muzaraət hərfini atmaq, son hərfin hərəkəsini cəzm etməkdir. Amma Tefe'ûl babının muzaraət hərfi atıldıqdan sonra hərəkəli bir hərf qaldığı üçün vasıl həmzəsinə ehtiyac yoxdur. Tefe'ûl babının əmr feili vezin olaraq تَفَعَّلْ şəklindədir.

Emr-i hazır düzəldiləcək muzari feillərdən yalnız müfrəd müzekker müxatəb siğasının, yəni تَتَيَسَّرُ feilinin sonunda hərəkə var. Bu zaman emr-i hazır düzəldilərkən cəzm olunur. Digərlərinin isə sonunda nun hərfi var. Burada da həmin hərfi atacağıq. Amma cəmi müənnəs nunu heç vaxt düşmür, həmişə fəthalı olur və mebnidir. Digər muzari feillər əfal-i xamsədən olduğu üçün sonlarındakı nunlar cəzm halında düşür.

Muzari Feildən Emr-i Hazır Düzəldilməsi
تَيَسَّرْ	تَيَسَّر	تَتَيَسَّرُ
تَيَسَّرَا	تَيَسَّرَا	تَتَيَسَّرَانِ
تَيَسَّرُوا	تَيَسَّرُوا	تَتَيَسَّرُونَ
تَيَسَّرِي	تَيَسَّرِي	تَتَيَسَّرِينَ
تَيَسَّرَا	تَيَسَّرَا	تَتَيَسَّرَانِ
تَيَسَّرْنَ	تَيَسَّرْنَ	تَتَيَسَّرْنَ

Müxatəb və müxatəbə siğalarının emr-i hazırını düzəltdikdən sonra qayıdaq qayıb feillərin emr-i qayıbını düzəltməyə. Emr-i qayıb, qarşımızda olmayan 3-cü şəxslərə əmr vermək üçün qurulan siğalardır. 3-cü şəxslərə əmr vermək üçün lâm ul-emir, yəni əmr lâmı işlədilməlidir. Əmr lâmı لِ "li" kəsrəlidir və feilinin əvvəlinə gəlir. Feilin sonu hərəkədirsə cəzm edər, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla digər nunlar düşər.

لِيَتَيَسَّرْ	لِيَتَيَسَّر	لِيَتَيَسَّرُ	يَتَيَسَّرُ
لِيَتَيَسَّرَا	لِيَتَيَسَّرَا	لِيَتَيَسَّرَانِ	يَتَيَسَّرَانِ
لِيَتَيَسَّرُوا	لِيَتَيَسَّرُوا	لِيَتَيَسَّرُونَ	يَتَيَسَّرُونَ
لِتَتَيَسَّرْ	لِتَتَيَسَّر	لِتَتَيَسَّرُ	تَتَيَسَّرُ
لِتَتَيَسَّرَا	لِتَتَيَسَّرَا	لِتَتَيَسَّرَانِ	تَتَيَسَّرَانِ
لِيَتَيَسَّرْنَ	لِيَتَيَسَّرْنَ	لِيَتَيَسَّرْنَ	يَتَيَسَّرْنَ

İsm-i Fail

Tefe'ûl veznindən gələn misal bina-i yai bir feil üçün ism-i fail siğası muzari feildən düzəlir. Muzari feilinin əvvəlindəki fətalı muzaraət hərfi yerinə damməli mim hərfi gəlir, feilinin ayn əl-feili isə kəsrələnir və ism-i fail əldə edilir.

İsm-i Fail	Muzari Feil
مُتَيَسِّرٌ	يَتَيَسَّرُ

İsm-i Meful

İsm-i meful məchul muzari feildən düzəlir. Məchul muzari feilinin muzaraət hərfi yerinə damməli mim gətirilməklə və ya ism-i fail olan kəlmənin ayn əl-feilinin hərəkəsi fətha edilməklə əldə edilir.

İsm-i Meful	Meçhul Muzari Feil
مُتَيَسِّرٌ	يُتَيَسَّرُ
مُتَيَسَّرٌ	مُتَيَسَّرٌ

Emsile-i Muttaride

Mazi Malum
تَيَسَّرُوا	تَيَسَّرَا	تَيَسَّرَ
تَيَسَّرْنَ	تَيَسَّرَتَا	تَيَسَّرَتْ
تَيَسَّرْتُمْ	تَيَسَّرْتُمَا	تَيَسَّرْتَ
تَيَسَّرْتُنَّ	تَيَسَّرْتُمَا	تَيَسَّرْتِ
تَيَسَّرْنَا تَيَسَّرْتُ

Muzari Malum
يَتَيَسَّرُونَ	يَتَيَسَّرَانِ	يَتَيَسَّرُ
يَتَيَسَّرْنَ	تَتَيَسَّرَانِ	تَتَيَسَّرُ
تَتَيَسَّرُونَ	تَتَيَسَّرَانِ	تَتَيَسَّرُ
تَتَيَسَّرْنَ	تَتَيَسَّرَانِ	تَتَيَسَّرِينَ
نَتَيَسَّرُ أَتَيَسَّرُ

Bu feilinin bütün şəkilləri təsrifat hissəsində veriləcəkdir.