Tef'îl fəsilindən: Yâ ilə qurulan misallar (müxtəlif nümunələr)

İfâl Babı	Mazi	Muzari	Məzdər
Vezin	فَعَّلَ	يُفَعِّلُ	تَفْعِيلاً
Mevzun	يَسَّرَ	يُيَسِّرُ	تَيْسِيرًا

يَسَّرَ feili təf'il babından misal bina-i yai olan mazi bir feildir və lüğətdə asanlaşdırdı, asan hala gətirdi kimi mənalara malikdir. 

Emsile-i Muxtəlifə

لاَ تُيَسِّرْ	مُيَسِّرٌ
مُيَسَّرٌ	مُيَسَّرٌ
تَيْسِيرَةً	لَمْ يُيَسِّرْ
تَيْسِيرَةً حَسَنَةً	لَمَّا يُيَسِّرْ
تَيْسِيرًا حَسَنًا	مَا يُيَسِّرُ
تُيَيْسِيرُ	لاَ يُيَسِّرُ
تَيْسِيرِيٌّ	لَنْ يُيَسِّرَ
يَسِّرْ	لِيُيَسِّرْ
أَحْسِنْ بِتَيْسِيرِهِ	لاَ يُيَسِّرْ
أَحْسَنُ تَيْسِيرًا مَا أَحْسَنَ تَيْسِيرَهُ

Təf'il babından gələn misal bina-i yai olan bir muzari feil məchul edilmək istədikdə feilinin ayn əl-feili fətha edilir. Məchul feillər ism-i mefuldən yaranır. Praktik olaraq ism-i mefulun əvvəlindəki damməli mim yerinə ya hərfi gəlir.

Məlum Muzari Feil	تُيَسِّرُ
Məchul Muzari Feil	تُيَسَّرُ

Hazır əmr olan يَسِّرْ kəlməsi müfrəd müzekkər müxatəb siğəsi olan تُيَسِّرُ feilindən törəmişdir. Təf'il babının əmr şəkli فَعِّلْ veznində olduğu üçün يَسِّرْ kimi meydana çıxır.

Əmr Feili	Törədiyi Feil
يَسِّرْ	تُيَسِّرُ
يَسِّرَا	تُيَسِّرَانِ
يَسِّرُوا	تُيَسِّرُونَ
يَسِّرِي	تُيَسِّرِينَ
يَسِّرَا	تُيَسِّرَانِ
يَسِّرْنَ	تُيَسِّرْنَ

Cədvəldə sağ tərəfdə olan müxatəb və müxatəbə siğələrindən hazır əmr düzəldilir. Formulumuz, müxatəb və müxatəbə siğələrində olan muzari feillərin əvvəlindəki muzaraət hərfini atmaq və son hərfin hərəkəsini cəzm etməkdir. Əgər feil əvvəlində sakit hərf qalırsa, əvvələ bir vasıl həmzəsi əlavə edirik. Əgər muzaraət hərfi atıldıqdan sonra feil hərəkətli hərflə başlayırsa, vasıl həmzəsinə ehtiyac yoxdur.

Hazır əmr düzəldiləcək muzari feillərdən yalnız müfrəd müzekkər müxatəb siğəsinin, yəni تُيَسِّرُ feilinin sonunda hərəkə var. O, hazır əmrə çevrilərkən cəzm olunur. Digərlərinin isə sonunda nun hərfi olur. Burada da həmin hərfi atacağıq. Lakin cəmi müənnəs nunu heç vaxt düşmür, həmişə fətəli olur və mebnidir. Digər muzari feillər əfali-xəmsədən olduğu üçün sonlarındakı nunlar cəzm halında düşür.

Muzari Feildən Hazır Əmr Düzəldilməsi
يَسِّرْ	يَسِّر	يَسِّرُ	تُيَسِّرُ
يَسِّرَا	يَسِّرَا	يَسِّرَانِ	تُيَسِّرَانِ
يَسِّرُوا	يَسِّرُوا	يَسِّرُونَ	تُيَسِّرُونَ
يَسِّرِي	يَسِّرِي	يَسِّرِينَ	تُيَسِّرِينَ
يَسِّرَا	يَسِّرَا	يَسِّرَانِ	تُيَسِّرَانِ
يَسِّرْنَ	يَسِّرْنَ	يَسِّرْنَ	تُيَسِّرْنَ

Müxatəb və müxatəbə siğələrinin hazır əmrini düzəltdikdən sonra qayıb feillərin qayıb əmrini düzəltməyə keçək. Qayıb əmri, qarşımızda olmayan 3-cü şəxslərə əmr vermək üçün qurulan siğələrdir. 3-cü şəxslərə əmr vermək üçün lâm ul-əmr, yəni əmr lâmı istifadə olunur. Əmr lâmı لِ "li" kəsrəlidir və feilinin əvvəlinə gəlir. Feilin sonu hərəkəli isə cəzm edir, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla digər nunlar düşür.

لِيُيَسِّرْ	لِيُيَسِّر	لِيُيَسِّرُ	يُيَسِّرُ
لِيُيَسِّرَا	لِيُيَسِّرَا	لِيُيَسِّرَانِ	يُيَسِّرَانِ
لِيُيَسِّرُوا	لِيُيَسِّرُوا	لِيُيَسِّرُونَ	يُيَسِّرُونَ
لِتُيَسِّرْ	لِتُيَسِّر	لِتُيَسِّرُ	تُيَسِّرُ
لِتُيَسِّرَا	لِتُيَسِّرَا	لِتُيَسِّرَانِ	تُيَسِّرَانِ
لِيُيَسِّرْنَ	لِيُيَسِّرْنَ	لِيُيَسِّرْنَ	يُيَسِّرْنَ

İsm-i Fail

Təf'il veznindən gələn misal bina-i yai bir feilinin ism-i fail siğəsi muzari feildən yaranır. Muzari feilinin əvvəlindəki damməli muzaraət hərfi yerinə damməli mim hərfi gəlir və ism-i fail alınır.

İsm-i Fail	Muzari Feil
مُيَسِّرٌ	يُيَسِّرُ

İsm-i Meful

İsm-i meful, məchul muzari feilinin əvvəlinə damməli mim əlavə etməklə və ya ism-i failin ayn əl-feilinin (sondan bir əvvəlki hərfin hərəkəsinin) hərəkəsi fətha edilməklə əldə olunur.

İsm-i Fail	Məchul Muzari Feil
مُيَسِّرٌ	يُيَسَّرُ
مُيَسَّرٌ	مُيَسَّرٌ

Emsile-i Muttaride

Mazi Məlum
يَسَّرُوا	يَسَّرَا	يَسَّرَ
يَسَّرْنَ	يَسَّرَتَا	يَسَّرَتْ
يَسَّرْتُمْ	يَسَّرْتُمَا	يَسَّرْتَ
يَسَّرْتُنَّ	يَسَّرْتُمَا	يَسَّرْتِ
يَسَّرْنَا يَسَّرْتُ

Muzari Məlum
يُيَسِّرُونَ	يُيَسِّرَانِ	يُيَسِّرُ
يُيَسِّرْنَ	تُيَسِّرَانِ	تُيَسِّرُ
تُيَسِّرُونَ	تُيَسِّرَانِ	تُيَسِّرُ
تُيَسِّرْنَ	تُيَسِّرَانِ	تُيَسِّرِينَ
نُيَسِّرُ أُيَسِّرُ

Bu feilinin bütün şəkilləri təsrifat hissəsində veriləcək. Bu babdan gələn hər misal bina-i yai olan feilinin şəkilləri təf'il babından gələn bütün səhi hərflər kimi olur.