Tef'îl fəsilindən: Vâv ilə qurulan misallar (müxtəlif nümunələr)

İfâl Babı	Mazi	Muzari	Masdar
Vezin	فَعَّلَ	يُفَعِّلُ	تَفْعِيلاً
Mevzun	وَبَّخَ	يُوَبِّخُ	تَوْبِيخًا

وَبَّخَ feili tef'il babından misal bina-i vavi olan mazi bir feildir və lüğətdə "azarladı, çıxışdı, payladı" və "بِ" hərfi-cərr ilə "birini bir şeyə görə tənbeh etdi" kimi mənalara malikdir. 

Emsile-i Muxtelife

لاَ تُوَبِّخْ	مُوَبِّخٌ
مُوَبَّخٌ	مُوَبَّخٌ
تَوْبِيخَةً	لَمْ يُوَبِّخْ
تَوْبِيخَةً شَدِيدَةً	لَمَّا يُوَبِّخْ
تَوْبِيخَا شَدِيدًا	مَا يُوَبِّخُ
تُوَيْبِيخٌ	لاَ يُوَبِّخُ
تَوْبِيخِيٌّ	لَنْ يُوَبِّخَ
وَبِّخْ	لِيُوَبِّخْ
أَشْدِدْ بِتَوْبِيخِهِ	لاَ يُوَبِّخْ
أَشَدُّ تَوْبِيخًا مَا أَشْدِدْ تَوْبِيخَهُ

Tef'il babından gələn misal bina-i vavi olan bir muzari feil məchul etmək istədikdə, feilinin ayn əl-feilinin hərəkəsi fətha edilir. Məchul feillər ism-i mefuldən yaranır. Praktik olaraq ism-i mefulun əvvəlindəki damməli mimin yerinə ya hərfi gəlir.

Məlum Muzari Feil	تُوَبِّخُ
Məchul Muzari Feil	تُوَبَّخُ

Emir-i hazır olan وَبِّخْ kəlməsi müfred müzekker müxatəb siğası olan تُوَبِّخُ feilindən törəmişdir. Tef'il babının əmr şəkli فَعِّلْ veznində olduğu üçün وَبِّخْ kimi meydana çıxır.

Əmr Feili	Törədiyi Feil
وَبِّخْ	تُوَبِّخُ
وَبِّخَا	تُوَبِّخَانِ
وَبِّخُوا	تُوَبِّخُونَ
وَبِّخِي	تُوَبِّخِينَ
وَبِّخَا	تُوَبِّخَانِ
وَبِّخْنَ	تُوَبِّخْنَ

Cədvəldə sağ tərəfdə olan müxatəb və müxatəbə siğalarından əmr-i hazır düzəldilir. Formulumuz: müxatəb və müxatəbə siğalarında olan muzari feillərin əvvəlindən muzaraət hərfini atmaq, son hərfin hərəkəsini cəzm etməkdir. Sonra feilin əvvəlində səkin hərf qalırsa əvvələ bir vasıl həmzəsi gətiririk. Əgər muzaraət hərfinin atılmasından sonra feil mütəhərrik bir hərflə başlayırsa, vasıl həmzəsinə ehtiyac yoxdur.

Əmr-i hazır etmək istədiyimiz muzari feillərdən yalnız müfred müzekker müxatəb siğasının, yəni تُوَبِّخُ feili sonunda hərəkə var. Bu zaman əmr-i hazır edilərkən cəzm olunur. Digərlərinin isə sonlarında nun hərfi var. Burada da bu hərfi atacağıq. Lakin cəmi müənnəs nunu heç vaxt düşmür, həmişə fəthalıdır və mebnidir. Digər muzari feillər əf'al-i xamsədən olduğu üçün sonlarındakı nunlar cəzm halında düşür.

Muzari Feildən Əmr-i Hazır Düzəldilməsi
وَبِّخْ	وَبِّخ	وَبِّخُ	تُوَبِّخُ
وَبِّخَا	وَبِّخَا	وَبِّخَانِ	تُوَبِّخَانِ
وَبِّخُوا	وَبِّخُوا	وَبِّخُونَ	تُوَبِّخُونَ
وَبِّخِي	وَبِّخِي	وَبِّخِينَ	تُوَبِّخِينَ
وَبِّخَا	وَبِّخَا	وَبِّخَانِ	تُوَبِّخَانِ
وَبِّخْنَ	وَبِّخْنَ	وَبِّخْنَ	تُوَبِّخْنَ

Müxatəb və müxatəbə siğaların əmr-i hazırını düzəltdikdən sonra qayıdaq qayıb feillərin əmr-i qayıbına. Əmr-i qayıb, qarşımızda olmayan 3-cü şəxslərə əmr vermək üçün istifadə olunan siğalardır. 3-cü şəxslərə əmr vermək üçün lâm ul-əmr, yəni əmr lâmı istifadə olunmalıdır. Əmr lâmı لِ "li" kəsrəlidir və feilinin əvvəlinə gəlir. Feilin sonu hərəkədirsə, cəzm edir, cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla digər nunlar düşür.

لِيُوَبِّخْ	لِيُوَبِّخ	لِيُوَبِّخُ	يُوَبِّخُ
لِيُوَبِّخَا	لِيُوَبِّخَا	لِيُوَبِّخَانِ	يُوَبِّخَانِ
لِيُوَبِّخُوا	لِيُوَبِّخُوا	لِيُوَبِّخُونَ	يُوَبِّخُونَ
لِتُوَبِّخْ	لِتُوَبِّخ	لِتُوَبِّخُ	تُوَبِّخُ
لِتُوَبِّخَا	لِتُوَبِّخَا	لِتُوَبِّخَانِ	تُوَبِّخَانِ
لِيُوَبِّخْنَ	لِيُوَبِّخْنَ	لِيُوَبِّخْنَ	يُوَبِّخْنَ

İsm-i Fail

Tef'il veznindən gələn misal bina-i vavi bir feilin ism-i fail siğası muzari feildən yaranır. Muzari feilin əvvəlindəki damməli muzaraət hərfinin yerinə damməli bir mim hərfi gəlir və ism-i fail alınır.

İsm-i Fail	Muzari Feil
مُوَبِّخٌ	يُوَبِّخُ

İsm-i Meful

İsm-i meful, məchul muzari feilin əvvəlinə damməli bir mim gətirilməsi ilə və ya ism-i failin ayn əl-feilinin (sondan bir əvvəlki hərfin hərəkəsinin) hərəkəsi fətha edilməklə əldə edilir.

İsm-i Fail	Məchul Muzari Feil
مُوَبِّخٌ	يُوَبَّخُ
مُوَبَّخٌ	مُوَبَّخٌ

Emsile-i Muttaride

Mazi Məlum
وَبَّخُوا	وَبَّخَا	وَبَّخَ
وَبَّخْنَ	وَبَّخَتَا	وَبَّخَتْ
وَبَّخْتُمْ	وَبَّخْتُمَا	وَبَّخْتَ
وَبَّخْتُنَّ	وَبَّخْتُمَا	وَبَّخْتِ
وَبَّخْنَا وَبَّخْتُ

Muzari Məlum
يُوَبِّخُونَ	يُوَبِّخَانِ	يُوَبِّخُ
يُوَبِّخْنَ	تُوَبِّخَانِ	تُوَبِّخُ
تُوَبِّخُونَ	تُوَبِّخَانِ	تُوَبِّخُ
تُوَبِّخْنَ	تُوَبِّخَانِ	تُوَبِّخِينَ
نُوَبِّخُ أُوَبِّخُ

Bu feilin bütün şəkilləri təsrifat hissəsində veriləcəkdir. Bu babdan gələn hər bir misal bina-i vavi olan feilin şəkilləri Tef'il babından gələn bütün səhih feillər kimidir.