9. İllətli Muzari Fel

Bir muzari feilinin son hərfi elif, vav və ya ya hərfi ilə bitirsə, o muzari feilinə illetli, yəni illet hərflərindən birinə sahib olan muzari feil deyilir. Bu 3 illet hərfinin içindən elif muzari feilinin sonunda olarsa, ona mehmuz (mehmuz ul-lam) "hemzəli" feil deyilir. Burada ümumi olaraq işləyəcəyimiz feilər sonu vav və ya ya hərfi ilə bitən muzari feilərə aiddir.

Əvvəl qeyd etdiyimiz kimi, muzari feilinin əvvəlində onu ləfzən dəyişdirəcək bir amil yoxdursa, amil-i mənəvi səbəbilə o muzari feilinin sonu dammə ilə olur (cəm müənnəs nunları, təsniyələr və müənnəs müxatəbə istisna olmaqla). Son hərfi illetli olan muzari feilinin də əvvəlində onu ləfzən dəyişdirəcək bir amil olmadıqca, o muzari feilinin sonu ilaləsinə görə tələffüz olunur. Yəni, o muzari feilinin rəf halı dammə ilə, nəsb halı fəthə ilə və cəzm halında isə sondakı illetli hərfin silinməsi ilə olur.

نَدْعُو اللهَ أَنْ يَعْفُوَنَا وَ لَمْ يَرْمِنَا فِي النَّارِ

Allahdan bizi bağışlamasını və oda atmasını istəməməsi üçün dua edirik

Yuxarıdakı misalı incələsək; نَدْعُو sonu illetli bir muzari feildir. Əvvəlində bir amil olmadığı üçün dammə ilə i'rab olunub. يَعْفُوَ ləfzı illetli bir muzari feildir, əvvəlində nəsb edən bir ədət olan أَنْ gəldiyi üçün nəsb əlamətinə uyğun olaraq fəthə ilə i'rab olunub. يَرْمِ ləfzının əsli يَرْمِي şəklində idi, əvvəlində cəzm edən ədətlərdən olan لَمْ gəldiyi üçün sondakı illetli hərf silinib.

cəzm	nəsb	rəf
يَرْمِ	يَرْمِيَ	يَرْمِي