İsm-i Məf'ul & Nəsnə

Failin etdiyi əməl nəticəsində təsirə məruz qalan obyektə məf'ul deyilir. Bütün sülasi mücərrədlərin ismi-məf'ul forması مَفْعُولٌ "məf'ulun" şəklindədir. Bununla yanaşı, semai olan ismi-məf'ul formaları da var. Bəzi məsdərlər də ismi-məf'ul mənasını ifadə edə bilər. Aşağıdakı cədvəldə qiyasi, semai və məsdər vəznində olan ismi-məf'ullar qeyd olunacaq.

Çoxluq	İki	Tək	Cinsiyyət
مَفْعُولُونَ مَعْلُومُونَ məlum olan şeylər	مَفْعُولَانِ مَعْلُومَانِ məlum olan iki şey	مَفْعُولٌ مَعْلُومٌ məlum olan bir şey	Müzəkkər Kişi
مَفْعُولَاتٌ مَعْلُومَاتٌ məlum olan şeylər	مَفْعُولَتَانِ مَعْلُومَتَانِ məlum olan iki şey	مَفْعُولَةٌ مَعْلُومَةٌ məlum olan bir şey	Müənnəs Qadın
مَفَاعِلُ مَعَالِمُ məlum olan şeylər		cəm müənnəs mükəssir qırıq cəm qadın

Aşağıdakı cədvəldə bir sıra sülasi mücərrəd mazi feilərin ismi-məf'ul şəkilləri verilmişdir.

Mənası	İsmi-Məf'ul	Mazi Feil	Mənası
yazılmış	مَكْتُوبٌ	كَتَبَ	yazdı
qırılmış	مَكْسُورٌ	كَسَرَ	qırdı
bağlanmış	مَرْبُوطٌ	رَبَطَ	bağladı
məlum olan	مَعْلُومٌ	عَلِمَ	bildi
gözəlləşən	مَحْسُونٌ	حَسُنَ	gözəl oldu
məsul	مَسْؤُولٌ	سَئَلَ	soruşdu

Aşağıdakı cədvəldə sülasi mücərrəd feilərin semai "eşidilməyə" əsaslanan vəznləri verilmişdir. Bu vəznlər ərəblərdən eşidilərək qeyd olunmuşdur. 

Vəznlər	İsmi-Məf'ul	Mənalar
فَعِيلٌ	قَتِيلٌ	öldürülən
فَعُولٌ	حَلُوبٌ	sağılan
فِعْلٌ	ذِبْحٌ	kəsilən
فَعَلٌ	قَنَصٌ	ovlanan
فُعْلَةٌ	غُرْفَةٌ	ovuclanan

Məsdərlər bəzən məcazi olaraq ismi-məf'ul kimi istifadə oluna bilər. Bu məsdərlərin, ismi-məf'ul üçün təsniyə, cəm və ya müənnəs mənası olsa belə, məsdər vəznində gələn ismi-məf'ul müfrəd kimi işlədilir. 

خَلْقٌ	مَخْلُوقٌ	خَلَقَ
yaratmaq	yaradılmış	yaratdı

Cədvəldəki خَلْقٌ feil məsdər olmasına baxmayaraq "yaradılmış" mənasında ismi-məf'ul kimi istifadə oluna bilər.

هَذَا خَلْقُ اللهِ

Bu Allahın yaratdığıdır

هَذَا مَخْلُوقُ اللهِ

Bu Allahın yaratmış olduğudur

Göründüyü kimi, خَلْقُ məsdəri ilə مَخْلُوقُ ismi-məf'ulu eyni mənaya gəlir.