9.4 Müstəar İsmi

وَ مِنْهُ الْاِسْمُ الْمُسْتَعَارُ، نَحْوُ؛ اَسَدٍ فِي قَوْلِكَ مَرَرْتُ بِرَجُلٍ اَسَدٍ غُلاَمُهُ وَ اَسَدٍ عَلَيَّ أَيْ مُجْتَرِئٌّ فِلِذَا عَمِلَ عَمَلَهُ

وَ مِنْهُ və mənəvi fellərdən biridir, الْاِسْمُ الْمُسْتَعَارُ ism-i müstear, istiarə olunan, yəni qoyulduğu mənası ilə arasında oxşarlıq olan və başqa bir mənada məcazən istifadə olunan isimdir. نَحْوُ nümunəsi belədir; اَسَدٍ فِي قَوْلِكَ sənin bu sözündəki اَسَدْ ifadəsi kimi, مَرَرْتُ بِرَجُلٍ اَسَدٍ غُلاَمُهُ وَ اَسَدٍ عَلَيَّ "Oğlu aslan kimi olan və üzərimə aslan kimi hücum edən bir adama rast gəldim" kimi. Yəni "aslan kimi cəsur" mənası var. أَيْ yəni nümunələrdəki اَسَدْ ifadələri مُجْتَرِئٌّ cəsarətli və atılqan mənasındadır, فِلِذَا bunun üçün, عَمِلَ esed sözü əməl edib, عَمَلَهُ ism-i failinin əməli ilə əməl edib.

Mətnin Ümumi Mənası: İsm-i müstear mənəvi fellərdən biridir. Müstear isim məcazən istifadə olunan isimdir. (Tutaq ki, sən belə bir cümlə dedin və sənə xitabən) sənin bu مَرَرْتُ بِرَجُلٍ اَسَدٍ غُلاَمُهُ وَ اَسَدٍ عَلَيَّ cümləndəki اَسَدْ ifadələri مُجْتَرِئٌّ "cəsarətli, atılqan" mənasında məcazən istifadə olunub. Məhz bu şəkildə müstear isim, ism-i fail üzərində əməl edir. Aslanın fəaliyyəti atılqan, çevik, cəsur olması ilə bağlıdır, ona görə də bir insana aslan kimi demək, aslanın əməllərini həmin insana məcazən vermək deməkdir.