Haysüma, Eynə və Ennâ

حَيْثُمَا وَ أَيْنَ وَ أَنَّى لِلْمَكَانِ

İki muzari felini cezmeden edatların üçüncü, dördüncü və beşincisi; حيثما و أين و أنى ‘dır. Bu edatlar məkan üçündür. Yəni daxil olduqları birinci muzari şərt, ikinci muzari isə cəza olur və eyni zamanda məkan mənası verir.

Haysüma’ya misal; حيثما تَسْتَقِمْ يُقَادِّرْ لَكَ اللهُ “Harada istiqamət üzərində olsan, Allah səni təqdir edər” cümləsində, تَسْتَقِمْ sözü haysüma’nın birinci şərt muzari felidir, يُقَادِّرْ isə cəza muzari felidir və hər ikisi meczumdur.

Eyne’ye misal; أَيْنَ تَكُنْ يُدْرِكْكَ الْمَوْتُ “Harada olsan, ölüm səni tutar” cümləsində isə, تَكُنْ sözü eyne’nin birinci şərt olan meczum muzari felidir, يُدْرِكْكَ isə eyne’nin ikinci meczum olan cəza muzari felidir. يُدْرِكْكَ sözünün sonunda olan zamir muttasıl zamirdir.

Enna’ya misal; أَنَّى تُذْنِبْ يَعْلَمْكَ اللهُ تَعاَلَى “Harada günah işləsən, Allah-taala bilir” ifadəsində isə, تُذْنِبْ sözü enna’nın şərt muzari felidir, يَعْلَمْكَ isə enna’nın cəza felidir.