cəmi təksir yəni qırıq cəm hər hansı müfrəd müənnəs və ya müzəkkər bir isimin çoğulu ola bilər. Bu qırıq cəm bir neçə forma sahiptir. Her fiil eyni kalıpta cəm yapılmaz. Cemi teksirde bir takım ilave harfler ola bilər və ya müfredinde olan harflerden bazıları silinebilir. tamamilə bilinmesi gereken isimlerdir, heç vaxt kıyasen bu isimin kırık çoğulu budur diyemeyiz. Lugatlarda bazen yer alabilir ama genelde verilmezler. Ben buraya var olan, bilinən bütün qırıq cəm formlarını ekleyeceğim ve o formlardan gelen isimleri göreceğiz.
cəmi təksir formlar, cəmi qillət (azlıq cəmi yəni 3 ilə 9 arasında olan) ve cəmi kəsrət (çoxluq cəmi yəni 10 ilə üstü) olaraq 2 kısıma ayrılırlar. cəmi qillət 4 babtır ve cəmi kəsrət 22 babtır. Cemi kesretin 9 tanesi siqə-i müntəhil cumə (son cemi sigası yəni ceminin de cəmi olan forma) olaraq adlandırılır. siqə-i müntəhil cumə gayrı munsariftir, ref əlaməti dammə ve nəsb ve cərr əlaməti isə fəthə iledir.
| bir neçə çay |
نَهْرٌ |
أَنْهُرٌ |
أَفْعُلٌ |
| bir neçə qol |
ذِرَاعٌ |
أَذْرُعٌ |
| bir neçə ay |
شَهْرٌ |
أَشْهُرٌ |
| bir neçə göz |
عَيْنٌ |
أَعْيُنٌ |
| yarpaqlar |
وَرَقٌ |
أَوْرَاقٌ |
أَفْعَالٌ |
| uşaqlar |
طِفْلٌ |
أَطْفَالٌ |
| atalar |
جَدٌّ |
أَجْدَادٌ |
| səbəblər |
سَبَبٌ |
أَسْبَابٌ |
| yeməklər |
طَعَامٌ |
أَطِعِمَةٌ |
أَفْعِلَةٌ |
| misallar |
مِثَالٌ |
أَمْثِلَةٌ |
| suallar |
سُؤَالٌ |
أَسْئِلَةٌ |
| vaxtlar |
زَمَانٌ |
أَزْمِنَةٌ |
| uşaqlar |
غُلاَمٌ |
غِلْمَةٌ |
فِعْلَةٌ |
| gənclər |
فَتًى |
فِتْيَةٌ |
| uşaqlar |
صَبِيٌّ |
صِبْيَةٌ |
| qardaşlar |
أَخٌ |
إِخْوَةٌ |
| yaşıllar |
أَخْضَرُ |
خُضْرٌ |
فُعْلٌ |
| korlar |
أَعْمَى |
عُمْيٌ |
| qırmızılar |
أَحْمَرُ |
حُمْرٌ |
| mavilər |
زَرْقَاءُ |
زُرْقٌ |
| kitablar |
كِتَابٌ |
كُتُبٌ |
فُعُلٌ |
| yollar |
طَرِيقٌ |
طُرُقٌ |
| rəsullar |
رَسُولٌ |
رَسُلٌ |
| yataqlar |
سَرِيرٌ |
سُرُرٌ |
| dövlətlər |
دَوْلَةٌ |
دُوَلٌ |
فُعَلٌ |
| cümlələr |
جُمْلَةٌ |
جُمَلٌ |
| dəlillər |
حُجَّةٌ |
حُجَجٌ |
| otaqlar |
غُرْفَةٌ |
غُرَفٌ |
| yaralılar |
جَرِيحٌ |
جَرْحَى |
فَعْلَى |
| əsirlər |
أَسِيرٌ |
أَسْرَى |
| xəstələr |
مَرِيضٌ |
مَرْضَى |
| ölülər |
مَيِّتٌ |
مَوْتَى |
| tacirlər |
تَاجِرٌ |
تُجَّارٌ |
فُعَّالٌ |
| qarovulçular |
حَارِسٌ |
حُرَّاسٌ |
| yazıçılar |
كَاتِبٌ |
كُتَّابٌ |
| hakimlər |
حَاكِمٌ |
حُكَّامٌ |
| küləklər |
رِيحٌ |
رِيَاحٌ |
فِعَالٌ |
| dağlar |
جَبَلٌ |
جِبَالٌ |
| adamlar |
رَجُلٌ |
رِجَالٌ |
| cənnətlər |
جَنَّةٌ |
جِنَانٌ |
| qəbirlər |
قَبْرٌ |
قُبُورٌ |
فُعُولٌ |
| qəlblər |
قَلْبٌ |
قُلُوبٌ |
| qılınclar |
سَيْفٌ |
سُيُوفٌ |
| elmlər |
عِلْمٌ |
عُلُومٌ |
| nemətlər |
نِعْمَةٌ |
نِعَمٌ |
فِعَلٌ |
| hikmətlər |
حِكْمَةٌ |
حِكَمٌ |
| qitələr |
قِطْعَةٌ |
قِطَعٌ |
| qiymətlər |
قِيْمَةٌ |
قِيَمٌ |
| odlar |
نَارٌ |
نِيرَانٌ |
فِعْلاَنٌ |
| uşaqlar |
غُلاَمٌ |
غِلْمَانٌ |
| körpələr |
صَبِيٌّ |
صِبْيَانٌ |
| divarlar |
حَائِطٌ |
حِيطَانٌ |
| dəyənəklər |
قَضِيبٌ |
قُضْيَانٌ |
فُعْلاَنٌ |
| cəsurlar |
شُجَاعٌ |
شُجْعَانٌ |
| ölkələr |
بَلَدٌ |
بُلْدَانٌ |
| atlılar |
فَارِسٌ |
فُرْسَانٌ |
| sırğalar |
قُرْطٌ |
قِرَطَةٌ |
فِعَلَةٌ |
| ayılar |
دُبٌّ |
دِبَبَةٌ |
| meymunlar |
قِرْدٌ |
قِرْدَةٌ |
| xoruzlar |
دِيكٌ |
دِيَكَةٌ |
| qazılar |
قَاضٍ |
قُضَاةٌ |
فُعَلَةٌ |
| qazilər |
غَازٍ |
غُزَاةٌ |
| ravilər |
رَاوٍ |
رُوَاةٌ |
| çobanlar |
رَاعٍ |
رُعَاةٌ |
| yoxsullar |
فَقِيرٌ |
فُقَرَاءُ |
فُعَلاَءُ |
| alimlər |
عَالِمٌ |
عُلَمَاءُ |
| ağıllılar |
عَاقِلٌ |
عُقَلاَءُ |
| şəhidlər |
شَهِيدٌ |
شُهَدَاءُ |
| quldurlar |
شَقِيٌّ |
أَشْقِيَاءُ |
أَفْعِلاَءُ |
| ağıllılar |
ذَكِيٌّ |
أَذْكِيَاءُ |
| əvliyalar |
وَلِيٌّ |
أَوْلِيَاءُ |
| peyğəmbərlər |
نَبِيٌّ |
أَنْبِيَاءُ |
| ən böyüklər |
أَكْبَرُ |
أَكَابِرُ |
أَفَاعِلُ |
| ən kiçiklər |
أَصْغَارُ |
أَصَاغِرُ |
| ən üstünlər |
أَفْضَلُ |
أَفَاضِلُ |
| barmaqlar |
إِصْبَعٌ |
أَصَابِعُ |
| ofislər |
مَكْتَبٌ |
مَكَاتِبُ |
مَفَاعِلُ |
| məktəblər |
مَدْرَسَةٌ |
مَدَارِسُ |
| məscidlər |
مَسْجِدٌ |
مَسَاجِدُ |
| süpürgələr |
مِكْنَسَةٌ |
مَكَانِسُ |
| lampalar |
مِصْبَاحٌ |
مَصَابِيحُ |
مَفَاعِيلُ |
| açarlar |
مِفْتَاحٌ |
مَفَاتِيحُ |
| miskinlər |
مِسْكِينٌ |
مَسَاكِينُ |
| dəlilər |
مًجْنُونٌ |
مَجَانِينُ |
| dirhəmlər |
دِرْهَمٌ |
دَرَاهِمُ |
فَعَالِلُ |
| təcrübələr |
تَجْرِبَةٌ |
تَجَارِبُ |
| cədvəllər |
جَدْوَلٌ |
جَدَاوِلُ |
| heyvələr |
سَفَرْجَلُ |
سَفَارِجُ |
| göyərçinlər |
عُصْفُورٌ |
عَصَافِيرُ |
فَعَالِيلُ |
| casuslar |
جَاسُوسٌ |
جَوَاسِيسُ |
| konstitusiyalar |
دُسْتُورٌ |
دَسَاتِيرُ |
| çıraqlar |
قَنْدِيلٌ |
قَنَادِيلُ |
| məktublar |
رِسَالَةٌ |
رَسَائِلُ |
فَعَائِلُ |
| səhifələr |
صَحِيفَةٌ |
صَحَائِفُ |
| əcaiblər |
عَجِيبٌ |
عَجَائِبُ |
| buludlar |
سَحَابٌ |
سَحَائِبُ |
| amillər |
عَامِلٌ |
عَوامِلُ |
فَوَاعِلُ |
| qaydalar |
قَاعِدَةٌ |
قَوَاعِدُ |
| cövhərlər |
جَوْهَرٌ |
جَوَاهِرُ |
| ildırımlar |
صَاعِقَةٌ |
صَوَائِقُ |
bəzi cemi isimlerin kendi cinsinden müfredleri yoktur. Aşağıdaki tabloyu inceleyiniz.
| oxlar |
نَبْلٌ |
| topluluk |
رَهْطٌ |
| ordu |
جَيْشٌ |
| əsgər topluluğu |
عَسْكَرٌ |
| topluluk |
قَوْمٌ |
| qoyun sürüsü |
غَنَمٌ |
| sürü |
قَطِيعٌ |
| at sürüsü |
خَيْلٌ |
| dəvə sürüləri |
آبَالٌ |
| çoxlu oxlar |
نِبَالٌ |