Ləm Hərf-i Cərr

لِ hərfi-cərr ümumilikdə tə'lil "üçün" yəni səbəbiyyət bildirir. Özünə bitişik zamir qoşulanda لَ olur, amma nəfs-i mütəkəllim vahdə də لِي olur. Dərsin sonunda cədvəl şəklində veriləcəkdir.
تَعْلِيلْ Tə'lil mənası: لِ hərfi-cərr ən ümumi mənada səbəbiyyət bildirir. "Bir şey üçün, birisi üçün, birinə və s." kimi mənaları ehtiva edir. Misal; اَلْحَمْدُ لِلهِ "Həmd Allah üçündür, yəni Allahadır" kimi. Həmd sözünün var olma səbəbi Allaha aid olması ilə mövcuddur deyə bilərik.
تَخْصَيصْ Təxsis etmə mənası: لِ hərfi-cərr bir şeyi birinə və ya bir şeyə təxsis edir. Misal; اَلسَّيَّارَةُ لِأَبِى "Maşın atamındır" kimi. لِلهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَ الْأَرْضِ "Yerdə və göydə nə varsa Allahındır" yəni Allaha təxsis edilir, ixtiyar ondadır. اَلسُّجَّادُ لِلْمَسْجِدِ "Xalça məscidindir" kimi.
اِسْتِحْقَاقْ İstihqaq mənası: اَلْإِيمَانُ لِلْمُسْلِمِينَ "İman müsəlmanlarındır" kimi.

تَأَكِيدْ Tə’kid (qüvvətləndirmə) mənası: نَصَرَ زَيْدٌ لِعَمْرٍو “Zeyd Amr’a kömək etdi”, yəni Zeyd Amrı dəstəkləmək üçün kömək etdi.

تَقْوِيَة Takviye Mənası: اَعْجَبَنِى نَصْرُكَ لِزَيْدٍ “Zeydə olan köməyin xoşuma gəldi” kimi.

اِنْتِهَاء İntiha (Sonlanma) mənası: لِ hərfi-cərr intiha mənasında إِلَى hərfi-cərr kimi işləyir. كُلٌّ يَجْرِى لِأَجَلٍ مُسَمًّى “Hər biri müəyyən bir vaxtadək axıb gedir” ifadəsindəki لِأَجَلٍ sözündəki لِ hərfi-cərrin إِلَى hərfi-cərr kimi işlədiyini görürük.

صَيْرُورَتْ Sayrurət yəni Axır mənası: لِ hərfi-cərr bir işin sonunda, o işin nəticəsinin o olduğunu bildirmək üçün istifadə olunur. إِقْرَأْ لِلْعِلْمِ “Oxu, elm öyrən”, yəni oxumanın nəticəsi elm üçündür, elmi əldə etmək üçündür.

ظَرْفِيَّتْ Zarfiyyət mənası: لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ “Qiyamət günündə” kimi.

اِسْتِعْلاَء İsti’la mənası: لِ hərfi-cərr “üstünə, üzərinə” mənalarını daşıyaraq عَلَى hərfi-cərr kimi işləyə bilər. Misal; سَلَّمْتُ لَكُمْ “Sizə salam verdim”, yəni سَلَّمْتُ عَلَيْكُمْ kimidir.

قَسَمْ Kasəm (And) mənası: لِ hərfi-cərr and bildirə bilər. Bu لِ hərfi-cərr yalnız Allah sözünün əvvəlində gəldikdə and mənası verir. Misal; لِلهِ اَفْعَلُ الْفَرَائِضَ “Allaha and olsun ki, vacibləri yerinə yetirəcəyəm” kimi.

🤖 AI Köməkçi
📜 Söhbət tarixçəsi
📚 › Ləm Hərf-i Cərr
🎓
Xoş gəldiniz! Sual soruşun!