Vəsif

اَلْوَصْفُ؛ Şərti budur ki, əsldə olsun, ona görə də üstünlük (ism olaraq istifadə) ona zərər vermir. Buna görə də, "ərbə" (dörd) sözü munsarif olur, məsələn: مَرَرْتُ بِنِسْوَةٍ أَرْبَعٍ – "Dörd qadına rast gəldim". Amma "əsved" və "ərqəm" (ilan üçün), "ədhəm" (zəncir üçün) sözləri qeyri-munsarif olur. "Əf'ə" (ilan üçün), "əcdəl" (şahin üçün), "əxiyəl" (quş üçün) sözlərinin qeyri-munsarif olması isə zəifdir.

اَلْوَصْفُ Vəsf; ismin bəzi sifətləri ilə qeyri-müəyyən bir şəxsə işarə etməsidir. Məsələn, أَزْرَقُ "mavi" – maviliyi olan hər şeyə işarə edir. Şərti budur ki, əsldə sifət kimi qoyulsun, üstünlük (ism olaraq istifadə) bu əsli məqsədə zərər vermir. Məsələn, أَسْمَرُ sözü əvvəllər buğday rəngli şeylər üçün sifət idi, sonradan qız adı kimi istifadə olundu (ism oldu). Yəni, belə sifətlərin ism olaraq daha çox istifadə olunması onların əsli sifət olmasına zərər vermir. Sonradan ism olsa da, əsli sifətdir. Buna görə də, sifətin ism olmasının qeyri-munsarif olmasına mane olmur. Məsələn, أَرْبَعٌ "dörd" sözü. Say olaraq sifət olsa da, munsarifdir. Məsələn: مَرَرْتُ بِنِسْوَةٍ أَرْبَعٍ – "Dörd qadına rast gəldim". Burada أَرْبَعٍ sözü munsarifdir. Hərçənd نِسْوَةٍ sözünün sifəti olsa da, əsli sifət deyil, ona görə qeyri-munsarif olmur. Amma "əsved" (siyah), "ərqəm" (boz ilan), "ədhəm" (siyah zəncir) sözləri qeyri-munsarif olur, çünki bunlarda ismiyyat sifətə üstün gəlmişdir. Yəni, daha çox ism kimi istifadə olunur. Bu sözlərin ismiyyatının üstün olması onların qeyri-munsarif olmasına zərər vermir. "Əf'ə" (ilan), "əcdəl" (şahin), "əxiyəl" (quş) sözlərinin qeyri-munsarif olması isə zəifdir.

limesinin qeyri-münsərif olması, bu ifadə لِلْحَيَّةِ yılan adı üçün olan أَفْعًى sözünün qeyri-münsərif olması zəif olmuşdur. أَفْعًى ifadəsi əslində xabis, pislik mənasında olduğu güman edilmişdir, dəqiq deyil, bu səbəbdən qeyri-münsərif olması zəifdir. وَ أَجْدَلٍ eyni şəkildə أَجْدَلٍ “ecdelin” sözü, لِلصَّقَرِ doğan və ya şahin quşu üçün ad olaraq istifadə olunan أَجْدَلٍ sözü əslində “qüvvət” mənasında olduğu güman edilmişdir. أَجْدَلٍ ifadəsinin əslində qüvvət mənasında olması dəqiq olmayıb güman edildiyindən qeyri-münsərifliyi zəifdir. Həmçinin وَ أَخْيَلٍ “eheylin” sözü, لِلطَّائِرِ bir quş üçün ad olaraq istifadə olunan أَخْيَلٍ sözü əslində “qara nöqtə” mənasındadır. أَخْيَلٍ sözünün nöqtə mənasında olduğu dəqiq olmayıb güman edildiyinə görə qeyri-münsərifliyi də zəifdir. Metnin Ümumi Mənası: Qeyri-münsəriflərin ikincisi Vasifdir. Vasif – İsmin bəzi sifətləri ilə qeyri-müəyyən hər hansı bir şəxsə dəlalət etməsidir. Vasfiyyətin qeyri-münsərifliyə səbəb ola bilməsinin şərti o sifətin əsas mənada olmasıdır. Sözlə qoyulduqda bir sifəti mənaya qoyulmuş olması lazımdır. Vasfiyyət əsas olunca, bu sifəti mənaya qoyulan ifadənin isim kimi istifadə olunması, sifət kimi istifadə olunmasından daha çox olsa da, əsasda o ifadənin qeyri-münsərif olmasına zərər vermir. Yuxarıda qeyd olunan أَزْرَقُ ifadəsi kimi. Vasfiyyətin əsas olmasının vacibliyindən və isimliyin üstün gəlməsi zərər vermədiyindən dolayı مَرَرْتُ بِنِسْوَةٍ أَرْبَعٍ "4 qadına rast gəldim" ifadəsindəki أَرْبَعٍ sözü, əsas sifət olmadığı üçün münsərif edilmişdir. Və özündə vasfiyyət olan, qara olan hər şeyə aid olan أَسْوَدُ sözü, qara-ağ olan hər şeyə aid olan və bir yılan üçün ad olaraq istifadə olunan أَرْقَمُ sözü, qara olan hər şeyə aid ikən sonradan qara bir qandala ad olaraq istifadə olunan أَدْهَمُ ifadələrində isimliyin üstün gəlməsi zərər vermədiyindən dolayı qeyri-münsərif olmuşlar. Yəni مَنْعُ صَرْفْ deyə bilərik. Və yılan adı üçün olan أَفْعًى ifadəsi, doğan quşu üçün ad olan أَجْدَلٍ ifadəsi və bir növ quş adı olan أَخْيَلٍ ifadələrinin مَنْعُ صَرْفْ men-u sarf yəni qeyri-münsərif olmaları zəifdir. أَفْعًى ifadəsi xabis, pislik mənasında güman edilir, أَجْدَلٍ ifadəsi qüvvət mənasında güman edilir, أَخْيَلٍ ifadəsi isə qara nöqtə mənasında güman edilir. Amma heç birinin əsli o deyil, gümandan ibarət olduqları üçün qeyri-münsəriflikləri zəifdir.