İsmini Rəf, Xəbərini Nasb edənlər

اَلنَّوْعُ الثَّالِثُ؛ حَرْفَانِ تَرْفَعَانِ الْاِسْمَ وَ تَنْصِبَانِ الْخَبَرَ وَ هُمَا مَا وَ لاَ الْمُشَبَّهَتَانِ بِلَيْسَ، نَحْوُ؛ مَا اللهُ تَعَالَى مُتُمَكِّنًا بِمَكَانٍ وَ لاَ شَيْئٌ مُشَابِهًا لِلهِ تَعَالَى

اَلنَّوْعُ الثَّالِثُ üçüncü növ (yəni 5 növdən ibarət olan semai amillərin üçüncü növü); حَرْفَانِ تَرْفَعَانِ الْاِسْمَ ismini ref edən iki hərfdir, وَ تَنْصِبَانِ الْخَبَرَ və xəbərini nasb edən iki hərfdir. وَ هُمَا və o iki hərf; مَا وَ لاَ ma və lâ hərfləridir. Elə hərflərdir ki; الْمُشَبَّهَتَانِ o iki hərf müşabihdir, bənzəyicidir; بِلَيْسَ leyse (deyil, olumsuzluq əlaməti) edatına. بِلَيْسَ sözünün başındakı بِ hərf-i cərdir. Burada فِي "haqqında, içində, o mövzuda" mənasını verir. Yəni لَيْسَ sözünün mənası haqqında deməkdir. Yəni bu ma və lâ hərfləri لَيْسَ kimi olumsuzluq ifadə edirlər. نَحْوُ bu iki hərfin misalı belədir; مَا اللهُ تَعَالَى مُتُمَكِّنًا بِمَكَانٍ وَ لاَ شَيْئٌ مُشَابِهًا لِلهِ تَعَالَى "Allah-Təala bir məkanda məkan tutucu deyil, və Allah-Təalaya bənzəyən heç bir şey yoxdur" kimidir.

Mətnin Ümumi Mənası; 49 ədəd olan və 5 növdən ibarət olan Semai Amillərin üçüncü növü; İsmini ref, xəbərini nasb edən iki hərf olan مَا və لاَ hərfləridir. Bu مَا və لاَ hərflərinə لَيْسَ ‘yə müşabih مَا və لاَ hərfləri deyilir. Çünki لَيْسَ kimi əməl edirlər. Misal; مَا اللهُ تَعَالَى مُتُمَكِّنًا بِمَكَانٍ وَ لاَ شَيْئٌ مُشَابِهًا لِلهِ تَعَالَى "Allah-Təala bir məkanda məkan tutucu deyil, və Allah-Təalaya bənzəyən heç bir şey yoxdur" kimidir.

لِلهِ	مُشَابِهًا	وَ لاَ شَيْئٌ	بِمَكَانٍ	مُتُمَكِّنًا	مَا اللهُ
Allaha	bənzəyən	bir şey yoxdur	məkan	Məkan tutucu	Allah deyil

Allah bir məkanda məkan tutucu deyil və Allaha bənzəyən heç bir şey yoxdur

مَا اللهُ ifadəsində مَا leysəyə müşabih olan ismini ref, xəbərini nasb edən edatdır. اللهُ ifadəsi مَا-nın ismidir və merfudur. مُتُمَكِّنًا ifadəsi isə مَا-nın xəbəridir və mansubdur. Göründüyü kimi مَا ismini ref, xəbərini nasb etmişdir. Leysəyə müşabih ismini ref, xəbərini nasb edən ikinci edat لاَ-dır. Misala görə شَيْئٌ ifadəsi لاَ-nın ismidir və merfudur, مُشَابِهًا ifadəsi isə لاَ-nın xəbəridir və mansubdur. Göründüyü kimi لاَ hərfi ismini ref, xəbərini nasb edir.