Muzari Feli Nasb edənlər

اَلنَّوْعُ الرَّابِعُ؛ حُرُوفٌ تَنْصِبُ الْفِعْلَ الْمُضَارِعَ وَ هِيَ أَرْبَعَةٌ. اَلأَوَّلُ أَنْ، نَحْوُ؛ أُحِبُّ أَنْ أُطِيعَ اللهَ تَعَالَى. وَ الثَّانِى لَنْ، نَحْوُ؛ لَنْ يَغْفِرَ اللهُ تَعَالَى لِلْكَافِرِينَ. وَ الثَّالِثُ كَىْ، نَحْوُ؛ أُحِبُّ طُولَ الْعُمْرِ كَىْ أُحَصِّلَ الْعِلْمَ. وَ الرَّابِعُ إِذَنْ، نَحْوُ؛ قَوْلِكَ؛ لِمَنْ قَالَ اُطِيعُ اللهَ تَعَالَى إِذَنْ تَدْخُلَ الْجَنَّةَ

اَلنَّوْعُ الرَّابِعُ, qırx doqquz ədəd olan və 5 növdən ibarət olan Səmai Amillərin dördüncü növü; حُرُوفٌ – hərflərdir, elə hərflər ki; تَنْصِبُ – nasb edir, الْفِعْلَ الْمُضَارِعَ – muzari feli nasb edən hərflərdir. وَ هِيَ – və bu hərflər; أَرْبَعَةٌ – dörd ədəddir. اَلأَوَّلُ – birincisi; أَنْ – "ən" (məsdara təvil edən edat) hərfidir. نَحْوُ – misalı belədir; أُحِبُّ أَنْ أُطِيعَ اللهَ تَعَالَى – "Allah Təalaya itaət etməyi sevirəm" kimi. وَ الثَّانِى – ikincisi; لَنْ – "lən" (heç vaxt, əsla deyil) hərfidir. نَحْوُ – misalı belədir; لَنْ يَغْفِرَ اللهُ تَعَالَى لِلْكَافِرِينَ – "Allah Təala kafirləri əsla bağışlamayacaqdır" kimi. وَ الثَّالِثُ – üçüncüsü; كَىْ – "key" (üçün) hərfidir. Bu كَىْ hərfi daha əvvəl hərf-i cər olaraq qarşımıza çıxmışdı. Hərf-i cər olaraq كَيْمَهْ dedik, amma yenə də isimlərin başında كَىْ olaraq ola bilər. كَىْ hərfinin hərf-i cər mi, yoxsa muzari feli nasb edən hərf mi olduğunu anlamaq çox asandır. Adı üstündədir, önündəki fel isə muzari feli nasb edən edatdır, önündəki isim isə artıq hərf-i cərdir. İsim məksur olur, amma fel kəsrə almaz. Muzari fel ref, nasb və cezm əlamətlərinə malikdir. نَحْوُ – misalı belədir; أُحِبُّ طُولَ الْعُمْرِ كَىْ أُحَصِّلَ الْعِلْمَ – "Elm öyrənmək üçün uzun ömrü sevirəm" kimi. وَ الرَّابِعُ – dördüncüsü; إِذَنْ – "izən" (elə isə, o halda, o zaman) hərfidir. نَحْوُ – misalı belədir; قَوْلِكَ – sənin (kişi) sözün; لِمَنْ قَالَ اُطِيعُ اللهَ تَعَالَى إِذَنْ تَدْخُلَ الْجَنَّةَ – "Kim Allah Təalaya itaət edərəm deyərsə, elə isə o şəxs cənnətə girər" kimi. Bu cümlə kitablarda tərs yazılıb. Doğrusu belədir. Burada, "mən itaət edərəm" deyən şəxs qayıb mı, qayıbə mi, mühatab mı, mühatabə mi bilmirik. Ona görə də "mən itaət edərəm" deyən kimdirsə تَدْخُلَ sözü ona görə formalaşır. Belə düşünək: İki nəfər danışır. A şəxs, B şəxsə "Kim Allah'a itaət edərəm deyərsə, o halda o şəxs cənnətə girər" deyir. B şəxs də bu sözü bəyənib, adi bir zamanda A şəxsə xitabən "sənin bu sözün var ya, yəni 'Kim Allah'a itaət edərəm deyərsə, o halda o şəxs cənnətə girər', bu doğrudur" demək istəyir. Sözün içindəki zamirlər bəlli deyil. Yəni sözü deyən cənnətə girən şəxs deyil. Bunu danışıq arasındakı cümlə kimi düşünün. Əslində kim Allah'a itaət edərəm deyərsə, biz ona cavab olaraq "o halda cənnətə girərsən" deyirik. Kişi deyərsə تَدْخُلَ الْجَنَّةَ deyirik, qadın deyərsə تَدْخُلِي الْجَنَّةَ deyirik. Zamirə görə danışırıq.
Mətnin Ümumi Mənası; 49 ədəd olan və 5 növdən ibarət olan Səmai Amillərin dördüncü növü; Muzari feli nasb edən hərflərdir. Bu hərflər 4 ədəddir.

Birincisi; أَنْ “ən” hərfidir. Misalı belədir;

أُحِبُّ أَنْ أُطِيعَ اللهَ تَعَالَى

Allah-Təalaya itaət etməyi sevirəm

İkincisi; لَنْ “lən” hərfidir. Misalı belədir;

لَنْ يَغْفِرَ اللهُ تَعَالَى لِلْكَافِرِينَ

Allah-Təala kafirləri heç vaxt bağışlamayacaqdır

Üçüncüsü; كَىْ “key” hərfidir. Misalı belədir;

أُحِبُّ طُولَ الْعُمْرِ كَىْ أُحَصِّلَ الْعِلْمَ

Elm öyrənmək üçün uzun ömrü sevirəm

Dördüncüsü; إِذَنْ “izən” hərfidir. Misalı belədir;

لِمَنْ قَالَ اُطِيعُ اللهَ تَعَالَى إِذَنْ تَدْخُلَ الْجَنَّةَ

Kim Allah-Təalaya itaət edəcəyəm deyərsə, o halda həmin şəxs cənnətə daxil olar

Muzari Feli Nasb edən Hərflər
إِذَنْ	كَىْ	لَنْ	أَنْ
O halda	Üçün	Heç vaxt	Məzdar təvili