| Hər şey |
| İnnənin xəbəri |
İnnənin ismi |
İnnə |
|
| Mütləq ki Allah hər şeyi bilir |
| إِنَّ hərfi ismini nəsb, xəbərini rəf edən hərflərin birincisidir. Təhqiq mənasındadır. Burada önünə aldığı اللهَ kəlməsi إِنَّ ‘nin ismidir və mənsubdur, عَالِمُ kəlməsi isə إِنَّ ‘nin xəbəridir və mərfudur. |
| قَادِرٌ |
اللهَ |
أَنَّ |
إِعْتَقَدْت |
| Ennənin xəbəri |
Ennənin ismi |
Ennə |
fel+fail |
| qadirdir |
Allah |
Mütləq |
İnanmışam |
أَنَّ hərfi ismini nəsb, xəbərini rəf edən hərflərin ikincisidir. Təhqiq mənasındadır. Burada önünə aldığı اللهَ kəlməsi أَنَّ ‘nin ismidir və mənsubdur, قَادِرٌ kəlməsi isə أَنَّ ‘nin xəbəridir və mərfudur.
| Allahın qadir olduğuna inanmışam |
|
| نَارٌ |
الْحَرَامَ |
كَأَنَّ |
| oddur |
haram |
sanki |
| Kənnənin xəbəri |
Kənnənin ismi |
Kənnə hərfi |
| كَأَنَّ ismini nəsb, xəbərini rəf edən ədatların üçüncüsüdür. “sanki, kimi” mənalarını daşıyır. Misalda önünə aldığı الْحَرَامَ kəlməsini nəsb etmişdir və özünə isim almışdır. الْحَرَامَ kəlməsi, كَأَنَّ ‘nin ismidir və نَارٌ kəlməsi isə كَأَنَّ ‘nin xəbəri olaraq mərfudur.
|
| فَائِزٌ |
الْعَالِمَ |
لَكِنَّ |
الْجَاهِلُ |
فَازَ |
مَا |
| Lakinne-nin Xəbəri |
Lakinne-nin İsmi |
lakinne |
cahil |
faze |
ma |
| qurtulan |
alim |
lakin |
cahil |
qurtuldu |
deyil |
| Cahil qurtarıcı deyil lakin alim qurtarıcıdır. |
| لَكِنَّ ismini nasb, xəbərini ref edən ədatların dördüncüsüdür. "lakin, amma, ancaq" mənalarını verir. Misalda önünə aldığı الْعَالِمَ sözünü nasb etmiş və özünə isim götürmüşdür. الْعَالِمَ sözü لَكِنَّ-nın ismidir və فَائِزٌ sözü isə لَكِنَّ-nın xəbəri olaraq merfudur. |
| أَحَدٍ |
لِكُلِّ |
مَرْزُوقٌ |
الْعِلْمَ |
لَيْتَ |
| ehadin |
likulli |
Leyte-nin Xəbəri |
Leyte-nin İsmi |
Leyte |
| hər biri |
hər üçün |
Ruziləndirilmiş |
Elm |
Kaş ki |
| Elm kaş ki hər kəs üçün ruzi olardı |
| لَيْتَ ismini nasb, xəbərini ref edən ədatların beşincisidir. "kaş ki" mənasını verir. Misalda önünə aldığı الْعِلْمَ sözünü nasb etmiş və özünə isim götürmüşdür. الْعِلْمَ sözü لَيْتَ-nın ismidir və مَرْزُوقٌ sözü isə لَيْتَ-nın xəbəri olaraq merfudur. |
| ذَنْبِى |
غَافِرُ |
اللهَ |
لَعَلَّ |
| Zenbi |
Lealle-nin Xəbəri |
Lealle-nin İsmi |
Lealle |
| Günahımı |
Bağışlayar |
Allah |
Ümid edilir ki |
| Ümid edilir ki Allah günahımı bağışlayar |
| لَعَلَّ ismini nasb, xəbərini ref edən ədatların altıncısıdır. "Ümid edilir ki, ümid etmək" mənalarını verir. Misalda önünə aldığı اللهَ sözünü nasb etmiş və özünə isim götürmüşdür. اللهَ sözü لَعَلَّ-nın ismidir və غَافِرُ sözü isə لَعَلَّ-nın xəbəri olaraq merfudur. |
illâ və lâ
اَلْمَعْصِيَةُ مُبَعِّدَةٌ عَنِ الْجَنَّةِ إِلاَّ الطَّاعَةَ مُقَرِّبَةٌ
اَلْمَعْصِيَةُ masiyət (pis əməllər), مُبَعِّدَةٌ uzaqlaşdırır, uzaqlaşdırıcıdır; عَنِ الْجَنَّةِ cənnətdən. إِلاَّ ancaq uzaqlaşdırmır (bu illa istisnai munkatı olduğu üçün özündən əvvəlki اَلْمَعْصِيَةُ مُبَعِّدَةٌ عَنِ الْجَنَّةِ cümləsinin hökmünün tam əksini ifadə edir), الطَّاعَةَ itaət, ibadət və s. مُقَرِّبَةٌ yaxınlaşdırıcıdır, yaxınlaşdırır; مِنْهَا ona, yəni cənnətə. "Masiyət cənnətdən uzaqlaşdırır, ancaq itaət cənnətə yaxınlaşdırır" cümləsindəki "ancaq" sözü إِلاَّ hərfidir. إِلاَّ الطَّاعَةَ مُقَرِّبَةٌ cümləsində, إِلاَّ ədatı الطَّاعَةَ sözünü önünə alıb nasb etmiş və özünə isim etmişdir. مُقَرِّبَةٌ sözü isə إِلاَّ-ın xəbəri olaraq merfudur.
Cinsin hökmünü inkar edən لاَ ədatının misalı isə;
لاَ فَاعِلَ شَرٍّ فَائِزٌ
لاَ فَاعِلَ bir fail, əməl edən yoxdur, شَرٍّ yəni şər əməl edən yoxdur ki; فَائِزٌ qurtarıcıdır. لاَ ədatı ismini nasb, xəbərini ref edən ədatların səkkizincisidir. Burada فَاعِلَ sözünü önünə alıb nasb etmiş və özünə isim etmişdir. فَائِزٌ sözü isə لاَ-ın xəbəri olaraq merfudur.