İstif’âl Babının Sin’i

وَ سِينُ اِسْتَفْعَلَ اَيْضًا يَجِئُ لِمَعَانٍ لِلطَّلَبِ، نَحْوُ؛ اَسْتَغْفِرُ اللهَ اَىْ اَطْلُبُ الْمَغْفِرَةَ. وَ لِلسُّؤَالِ، نَحْوُ؛ اِسْتَخْبَرَ اَىْ سَئَلَ الْخَبَرَ. وَ لِلتَّحَوُّلِ، نَحْوُ؛ اِسْتَحَلَّ الْخَمْرُ اَىْ اِنْقَلَبَ الْخَمْرُ خَلاًّ. وَ لِلْاِعْتِقَادِ، نَحْوُ؛ اِسْتَكْرَمْتُهُ اَىْ اِعْتِقَدْتُ أَنَّهُ كَرِيمٌ. لِلْوِجْدَانِ، نَحْوُ؛ اِسْتَجَدْتُ شَيْئًا اَىْ وَجَدْتُهُ جَيِّدًا. وَ لِلتَّسْلِيمِ، نَحْوُ؛ قَوْلِهِمْ اِسْتَرْجَعَ الْقَوْمُ عِنَدَ الْمُصِيبَةِ اَىْ قَالُوا إِنَّا لله وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

وَ سِينُ اِسْتَفْعَلَ istef’âle (istif’âl babı) babındakı sin hərfi, اَيْضًا eyni şəkildə, يَجِئُ gəlir, لِمَعَانٍ bir sıra mənalar üçün, لِلطَّلَبِ tələb üçün, نَحْوُ؛ misalı belədir; اَسْتَغْفِرُ اللهَ “Allahdan bağışlanma istəyirəm” اَىْ yəni, اَطْلُبُ istəyirəm, الْمَغْفِرَةَ bağışlanma. وَ لِلسُّؤَالِ istef’âle (istif’âl babı) babındakı sin hərfi sual üçün; نَحْوُ؛ misalı belədir; اِسْتَخْبَرَ “xəbər soruşdu” اَىْ yəni, سَئَلَ الْخَبَرَ “xəbər soruşdu” kimidir. وَ لِلتَّحَوُّلِ təhəvvül “dəyişmə” üçün; نَحْوُ؛ misalı belədir; اِسْتَحَلَّ الْخَمْرُ “şərab dəyişdi” اَىْ yəni, اِنْقَلَبَ الْخَمْرُ خَلاًّ “şərab sirkəyə çevrildi” kimidir. وَ لِلْاِعْتِقَادِ etiqad üçün; نَحْوُ؛ misalı belədir; اِسْتَكْرَمْتُهُ “Onun kərim olduğuna inandım, bu fikirdəyəm” اَىْ yəni, اِعْتِقَدْتُ inandım, أَنَّهُ كَرِيمٌ onun kərim olduğuna. لِلْوِجْدَانِ vicdan üçün; نَحْوُ؛ misalı belədir; اِسْتَجَدْتُ شَيْئًا “onu bir şəkildə tapdım” اَىْ yəni, وَجَدْتُهُ جَيِّدًا onu yaxşı tapdım. وَ لِلتَّسْلِيمِ təslim üçün; نَحْوُ؛ misalı belədir; قَوْلِهِمْ onların, möminlərin sözü, اِسْتَرْجَعَ الْقَوْمُ عِنَدَ الْمُصِيبَةِ “qəbilə, müsibət zamanı hər şey Allahın yanına qayıdar” dedilər, bu hissə büründülər. اَىْ yəni, قَالُوا dedilər ki; إِنَّا لله həqiqətən biz Allah üçünük, وَ إِنَّا إِلَيْهِ və həqiqətən ona, رَاجِعُونَ qayıdanlarıq.

Mətnin Ümumi Mənası; اِسْتِفْعَالْ babının başındakı sin və ta hərfləri, əvvəlki kimi, yəni اِفْعَالْ babındakı həmzə kimi bir sıra mənalara işarə edir. Cədvəldə baxaq;

اِسْتِفْعَالْ Babının Mənaları

Tələb	اَسْتَغْفِرُ اللهَ
Sual	اِسْتَخْبَرَ
Dəyişmə	اِسْتَحَلَّ الْخَمْرُ
İtiqad	اِسْتَكْرَمْتُهُ
Vicdan	اِسْتَجَدْتُ
Təslim	اِسْتَرْجَعَ الْقَوْمُ