İsim və Fellərdəki Zəvaid

وَ الْحُرُوفُ ألَّتِى تُزَادُ فِي الْاَسْمَاءِ وَ الْاَفْعَالِ عَشَرَةٌ، مَجْمُوعُهَا {اَلْيَوْمَ تَنْسَاهُ} فَإِذَا كَانَتْ كَلِمَةٌ وَ عَدَدُهَا زَائِدٌ عَلَى ثَلاَثَةِ اَحْرُوفٍ وَ فِيهَا حَرْفٌ وَاحِدٌ مِنْ هَذَا الْحُرُوفِ، فَاحْكُمْ بِأَنَّهُ زَائِدٌ إِلاَّ أًنْ لاَ يَكُونَ لَهَا مَعْنًى بِدُونِهِ، نَحْوُ؛ وَسْوَسَ

وَ الْحُرُوفُ və hərflər, ألَّتِى o hərflər ki, تُزَادُ əlavə olunur, فِي الْاَسْمَاءِ وَ الْاَفْعَالِ isimlərə və fellərə, عَشَرَةٌ on dənədir. مَجْمُوعُهَا onların cəmi, yəni hamısı bir yerə toplandıqda belə bir cümlə yaranır: اَلْيَوْمَ تَنْسَاهُ, yəni elif, lam, ya, vav, mim, te, nun, sin və he. فَإِذَا əgər, كَانَتْ كَلِمَةٌ bir söz olarsa, وَ عَدَدُهَا yəni حُرُوفِهَا o sözün hərfləri, زَائِدٌ artıqdır, عَلَى ثَلاَثَةِ اَحْرُوفٍ üç hərfdən çox, وَ فِيهَا حَرْفٌ وَاحِدٌ o sözdə bir hərf olduğu zaman, مِنْ هَذَا الْحُرُوفِ bu on hərfdən, فَاحْكُمْ qərar ver; بِأَنَّهُ زَائِدٌ o hərfin artıq olduğuna qərar ver, إِلاَّ yalnız, أًنْ لاَ يَكُونَ olmadığı halda, لَهَا onun, söz üçün, مَعْنًى bir məna, بِدُونِهِ onsuz. نَحْوُ; buna misal; وَسْوَسَ "vesvese verdi" kimi.
Mətnin Toplu Mənası; İsim və felə əlavə olunan hərflər on dənədir. Bu hərflər heç vaxt fel və ya isim içində təkrarlana bilməz, şeddəli olmaz, iki dəfə istifadə edilə bilməz. Bu 10 hərfin toplandığı cümlə اَلْيَوْمُ تَنْسَاهُ "bu gün sən onu unudursan" mənasını daşıyan cümlədəki hərflərdir. Bir sözün hərflərinin sayı üçdən çoxdursa (rübai mücərrəd istisna olmaqla) o sözdə artıq hərfin olduğuna qərar vermək normaldır. Əgər artıq olduğunu düşündüyümüz hərfi sözdən çıxardıqda məna pozulursa, deməli o hərf sözün kökündəndir və artıq deyil. Buna misal وَسْوَسَ felidir. Buradakı vav və ya hərfləri on artıq hərfdəndir, amma ikisi də artıq deyil, kök hərfdir. Buna diqqət etməliyik.

🤖 AI Köməkçi
📜 Söhbət tarixçəsi
📚 › İsim və Fellərdəki Zəvaid
🎓
Xoş gəldiniz! Sual soruşun!