Əmr və Nəhy Fielləri

وَ أَمَّا الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ فَإِنَّهُمَا يَكُونَانِ عَلَى لَفْظِ الْمُضَارِعِ إِلاَّ أَنَّهُمَا مَجْزُومَانِ وَ عَلاَمَةُ الْجَزْمِ فِيهِمَا سُقُوطُ نُونِ التَّثْنِيَّةِ وَ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ وَ وَاحِدَةِ الْمُخَاطَبَةِ وَ فِي الْبَوَاقِى سُكُونُ لاَمِ الْفِعْلِ الصَّحِيحَةِ وَ سُقُوطُ لاَمِ الْفِعْلِ الْمُعْتَلِّ سِوَى نُونِ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ، فَإِنَّ نُونَهَا ثَابِتَةٌ فِي الْجَزْمِ وَ غَيْرِهِ

وَ أَمَّا الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ və əmr və nəhy feilinə gəldikdə; فَإِنَّهُمَا bu ikisi, يَكُونَانِ olurlar, عَلَى لَفْظِ الْمُضَارِعِ muzari feilinin ifadəsi üzərinə, إِلاَّ ancaq, أَنَّهُمَا o ikisi, yəni nəhy lə'si və əmr lam'ı olurlar, مَجْزُومَانِ məczum olurlar, وَ عَلاَمَةُ الْجَزْمِ və cəzm əlaməti, فِيهِمَا o ikisində, سُقُوطُ نُونِ التَّثْنِيَّةِ təsniyə nununun düşməsidir, وَ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ və cəmi müzəkkər nununun düşməsidir, وَ وَاحِدَةِ الْمُخَاطَبَة və müfrəd müxatəbə nununun düşməsidir. وَ فِي الْبَوَاق və qalanlarda isə, سُكُونُ لاَمِ الْفِعْلِ الصَّحِيحَة sağ olan (axırında elif, vav və ya olmayan muzari feil) muzari feilinin lamul feilinin sakin olmasıdır, وَ سُقُوطُ لاَمِ الْفِعْلِ الْمُعْتَلِّ mütel (illetli, yəni axırında elif, vav, ya olan) feilinin lamul feilinin düşməsidir, سِوَى istisnadır, نُونِ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ، cəmi müənnəs nunu, mebnidir, heç vaxt düşmür. فَإِنَّ نُونَهَا çünki cəmi müənnəs nunu, ثَابِتَةٌ sabitdir, فِي الْجَزْمِ وَ غَيْرِهِ cəzm və digər amillərin təsirinə qarşı.

Metnin Toplu Manası; Əmr və nəhy feilləri, yəni əmr lam'ı və nəhy lə'si daxil olan feillər muzari feilinin üzərinə gəlir və muzari feili cəzm edirlər. Əmr lam'ı və nəhy lə'si daxil olan muzari feilinin cəzm əlaməti; təsniyə, cəmi müzəkkər nunu və müfrəd müxatəbə nununun düşməsidir, qalanlarda isə sağ olan muzari feilinin lamul feili, yəni son hərfinin sakin olmasıdır. Müteal olan feillərdə isə lamul feilinin düşməsidir. Ancaq cəmi müənnəs nunu istisnadır, çünki cəmi müənnəs nunu sabitdir, cəzm və digər amillərin təsirinə məruz qalmır. Fətha üzərində həmişə mebnidir.
Təsniyə Nununun Düşdüyü Muzari Feillər
Əmr-i Qayıb لِيَنْصُرَا
Nəhy-i Qayıb لاَ يَنْصُرَا
Nəhy-i Hazır لاَ تَنْصُرَا
Cəmi Müzəkkər Nununun Düşdüyü Muzari Feillər
Əmr-i Qayıb لِيَنْصُرُوا
Nəhy-i Qayıb لاَ يَنْصُرُوا
Nəhy-i Hazır لاَ تَنْصُرُوا
Müfrəd Müənnəs Muxatəbə Nununun Düşdüyü Muzari Fəillər
Əmr-i Hazır لِتَنْصُرِى
Nəhy-i Hazır لاَ تَنْصُرِى
Səhhih Muzari Fəilin Sakin olan Lam’ul Fəili
Əmr-i Qayıb لِيَنْصُرْ
Nəhy-i Qayıb لاَ يَنْصُرْ
Nəhy-i Hazır لاَ تَنْصُرْ
Mutəl Muzari Fəilin Düşən Lam’ul Fəili
Əmr-i Qayıb لِيَغْزُ
Nəhy-i Qayıb لاَ يَغْزُ
Nəhy-i Hazır لاَ تَغْزُ
Məbni olan Cəmi Müənnəs Nun’u
Əmr-i Qayıb لِيَنْصُرْنَ
Nəhy-i Qayıb لاَ يَنْصُرْنَ
Nəhy-i Hazır لاَ تَنْصُرْنَ
🤖 AI Köməkçi
📜 Söhbət tarixçəsi
📚 › Əmr və Nəhy Fielləri
🎓
Xoş gəldiniz! Sual soruşun!