Muzari Fieli

Muzari fiilə gəldikdə; o elə fiildir ki, onun əvvəlində 'ateyne' hərflərindən (elif, te, ya, nun) biri olur. Şərt budur ki, bu hərf keçmiş (mazi) fiilə əlavə olsun. Muzari hərfləri, məlum (maruf) fiildə, bütün bablarda açıq (fətalı) olur, yalnız dörd hərfli (rübai) fiillərdə bu hərflər dammalı olur. Muzari fiilin lamul fiilindən əvvəlki hərfi, dörd, beş və altı hərfli (rübai, xümasi, südasi) fiillərdə kəsralı olur. Lakin 'yetefəəlu', 'yetefaaəlu' və 'yetefəlləlu' vəznlərində bu hərf fətalı olur. Meçhul muzari fiildə muzari hərfi dammalı olur, məlum muzaridə isə sakit olan hərf öz halında qalır. Qalan hərflər hamısı fətalı olur, yalnız fiilin lamı məlum və meçhulda qalxır, əgər onu nəsb edən və ya cəzm edən bir hərf olmasa. üzrə, وَ مَا بَقِى مَفْتُوحٌ qalanlar isə fəthəlidir. كُلُّهُ hamısı. غَيْرَ لاَمِ الْفِعْل lakin məchul muzari feilinin lamul feili fəthələnmir, فَإِنَّهَا çünki o lamul feil, مَرْفُوعَةٌ mərfudur, yəni dammelidir, فِي الْمَعْرُوفِ وَ الْمَجْهُول maruf (malum) və məchul muzari feillərdə. مَا لَمْ يَكُون olmadığı müddətdə, حَرْفٌ نَاصِبٌ يَنْصِبُهَا o muzariyi nasb edən bir ədat, أَوْ جَازِمٌ يَجْزِمُهَا və ya o muzari feili cəzm edən bir ədat olmadığı müddətdə dammelidir. Zaten muzari feilin mərfu olması mənəvidir. Metnin Toplu Mənası: Muzari feil, mazi üzərinə اَتَيْنَ "elif, te, ya və nun" hərflərinin əlavə olunması şərti ilə yaranır. Bu hərflərdən biri mazi feilin əvvəlinə gələrək muzari feil olur. Misal: نَصَرَ mazi feil ikən, اَنْصُرُ və تَنْصُرُ və يَنْصُرُ və نَنْصُرُ kimi. Muzaraat hərfləri bütün bablardan olan muzari feillər üçün fəthəli gəlir. يَكْتُبُ və ya يَجْتَمِعُ kimi. Rubai bablardan olan malum feilin muzari formasında muzaraat hərfləri, muzari feil hansı rubaidən olursa olsun fəthələnmir, dammələnir. Misal: يُدَحْرِجُ kimi. Rübai, hümasi və südasi feillərdə mazi feilin lamul feili öncəsindəki hərf kəsrələnir. Misal: يُكْرِمُ və يَنْكَسِرُ və يَسْتَخْرِجُ kimi. Lakin bu hal يَتَفَعَّلُ babı, يَتَفَاعَلُ babı, يَتَفَعْلَلُ babı üçün keçərli deyil, çünki bu bablarda lamul feildən əvvəlki hərf fəthəlidir. Muzaraat hərfi məchul muzari feillərdə isə dammelidir. Malum muzari feildə sakit olan hərf eyni şəkildə məchul muzari feildə də sakit olaraq öz halında qalır. Muzaraat hərfi və sakit olan hərflərdən başqa qalan bütün hərflər fəthəlidir. Lakin muzari feilin lamul feili istisnadır, fəthələnmir. İstər malum, istər məchul muzari olsun, onları cəzm edən bir hərf cəzm etmədikcə, nasb edən bir hərf nasb etmədikcə lamul feili amil-i mənəvidən dolayı mərfudur, dammelidir.