Mazi Fieli - Məchul

Əgər fiil məchul olarsa, məchul mazi fiilin son hərfi, malum mazi fiildə olduğu kimi fətah üzərində məbni olaraq qalır. Onsuz da muzari xaricindəki fiillərdə irab yoxdur. Məchul mazi fiilin sondan bir əvvəlki hərfi isə kəsrəlidir. Daha əvvəl malum mazi fiildəki sakin olan hərflər məchul mazi fiildə də öz halları üzrə sakin qalır. Bu sadalananlardan başqa qalan bütün hərflər isə damməlidir. Misal: NƏSƏRƏ (نَصَرَ) mazi malum fiilini məchul etmək üçün; son hərf fətah üzərində məbni qalır, yəni 'ر' hərfi fətahlıdır. Sondan bir əvvəlki hərf kəsrəlidir dedik, o halda 'ص' hərfi kəsrəlidir. Sakin olanlar sakin qalacaq, amma burada sakin hərf olmadığı üçün heç bir şey etmirik. Qalan hərf isə damməlidir dedik, o halda 'ن' hərfi damməlidir. Beləliklə, mazi məchul fiilimiz 'نُصِرَ' olur. Bu, sülasi mücərrəd bir fiildir. Sülasi məzid, südasi bir fiildən də misal verək, məsələn, 'İSTƏXRAJƏ' (اِسْتَخْرَجَ) "çıxartdı" deməkdir. Bu malum fiili məchul etmək üçün 4 maddəni nəzərə alaq. Son hərf onsuz da fətah üzərində məbni idi, yəni 'جَ' olur, sondan bir əvvəlki hərfi kəsrəli etsək 'رِ' olur, sakin olan hərfi sakin saxlasaq 'خْ' olduğu kimi qalır, digər sakin olan 'سْ' olduğu kimi qalır, qalan hərfləri damməli etsək 'اُ' və 'تُ' hərfləri qalır və nəticədə 'اُسْتُخْرِجَ' "çıxarıldı" olaraq məchul qalır.
🤖 AI Köməkçi
📜 Söhbət tarixçəsi
📚 › Mazi Fieli - Məchul
🎓
Xoş gəldiniz! Sual soruşun!