Tə’kid nunu

وَ تَلْحَقُ الْفِعْلَ غَيْرَ الْمَاضِى وَ الْحَالِ نُونَانِ لِلتَّأْكِيدِ خَفِيفَةٌ سَاكِنَةٌ وَ ثَقِيلَةٌ مَفْتُوحَةٌ إِلاَّ فِيمَا تَخْتَصُّ بِهِ وَ هُوَ فِعْلُ الْاِثْنَينِ وَ جَمَاعَةِ النِّسَاءِ فَهِيَ مَكْسُورَةٌ فِيهِمَا. فَتَقُولُ اِذْهَبَانِّ لِلْاِثْنَينْ وَ اِذْهَبْنَانِّ لِلنْسْوَةِ. فَتُدْخِلُ الْاَلِفَ بَعْدَ نُونِ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ، لِتَفْصُلَ بَيْنَ النُّونَاتِ وَ لاَ تُدْخِلْهُمَا الْخَفِيفَةَ لِأَنَّهُ يَلْزَمُ الْتِقَاءُ السَّاكِنَانِ عَلَى غَيْرِ حَدِّهِ فَإِنَّ الْتِقَاءَ السَّاكِنَينْ إِنَّمَا يَجُوزُ إِذَا كَانَ الْأَوَّلُ حَرْفَ مَدٍّ وَ الثَّانِى مَدْغَمًا، نَحْوُ؛ دَآبَّةٍ

وَ تَلْحَقُ qoşular, əlavə olunur, الْفِعْلَ felə, غَيْرَ الْمَاضِى və keçmiş felə yox, وَ الْحَالِ hal, yəni müzari felə yox, نُونَانِ iki nun, لِلتَّأْكِيدِ təsdiq üçün, خَفِيفَةٌ سَاكِنَةٌ nunlardan birincisi nun-u muhaffefedir, yəni sakit, yüngül nun, وَ ثَقِيلَةٌ مَفْتُوحَةٌ ikinci nun isə şiddətli və fətalı olan nun-u müşeddededir. إِلاَّ yalnız, nun-u muhaffefe gəlmir və nun-u müşeddede fətalı olmur, فِيمَا həmin şəkillərdə, تَخْتَصُّ nun-u müşeddede məxsus olur, بِهِ həmin şəkilə, yəni yalnız nun-u müşeddedənin daxil olduğu, nun-u muhaffefenin daxil olmadığı şəkillərdə nun-u müşeddede fətalı olmur. وَ هُوَ və o, yəni nun-u müşeddedeye aid olan şəkil, فِعْلُ الْاِثْنَينِ ikilik felində, وَ جَمَاعَةِ النِّسَاءِ qadınlar cəmində, فَهِيَ مَكْسُورَةٌ və həmin şəkillərdə kesrelidir, فِيهِمَا ikilik və qadınlar cəmində. فَتَقُولُ belə deyirsən, اِذْهَبَانِّ "o ikisi mütləq getsin" ikilik üçün, وَ اِذْهَبْنَانِّ "o qadınlar mütləq getsinlər" qadınlar cəmi üçün. فَتُدْخِلُ الْاَلِفَ və elif əlavə edirsən, بَعْدَ نُونِ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ qadınlar cəmi nunundan sonra, لِتَفْصُلَ ayırmaq üçün, بَيْنَ النُّونَاتِ nunların arasını, وَ لاَ تُدْخِلْهُمَا ikilik və qadınlar cəminə nun-u muhaffefeni daxil etmə, الْخَفِيفَةَ nun-u muhaffefeni, لِأَنَّهُ çünki, يَلْزَمُ الْتِقَاءُ السَّاكِنَانِ iki sakit birləşməsi lazım olur, عَلَى غَيْرِ حَدِّهِ həddi aşaraq, فَإِنَّ الْتِقَاءَ السَّاكِنَينْ iki sakitin birləşməsi yalnız, إِنَّمَا yalnız, يَجُوزُ caizdir, إِذَا KƏNƏ الْأَوَّلُ birinci sakit, حَرْفَ مَدٍّ uzadıcı hərf olduqda, وَ الثَّانِى ikinci sakit, مَدْغَمًا başqa hərfə idqam olunduqda, NƏHْوُ misal; دَآبَّةٍ "canlı, məxluq" kimi.

Mətnin Ümumi Mənası: Keçmiş və hal olmayan felə təsdiq bildirmək üçün iki nun qoşulur. Nunlardan birincisi yüngül, yəni nun-u muhaffefedir, şiddətsiz və sakitdir. İkincisi isə şiddətli, yəni nun-u müşeddededir və fətalıdır. Yalnız nun-u müşeddedənin daxil olduğu, nun-u muhaffefenin daxil olmadığı fel şəkillərində nun-u müşeddede fətalı olmur. Nun-u müşeddede ikilik və qadınlar cəmi şəkillərində gəlir və kesrelidir. İkilikdə اِذْهَبَانِّ, qadınlar cəmində isə اِذْهَبْنَانِّ deyirsən. Qadınlar cəmi nunundan sonra bir elif əlavə edirsən, اِذْهَبْنَانِّ şəkilində üç nun olur, aralarını ayırmaq üçün bir elif əlavə edirsən. Nun-u muhaffefeni ikilik və qadınlar cəmi şəkillərinə əlavə etmə, əgər əlavə etsən, iki sakit həddi aşaraq birləşər və bu caiz olmaz. İki sakitin birləşməsi yalnız birinci sakit uzadıcı hərf, ikinci sakit isə başqa hərfə idqam olunduqda caizdir. Buna misal دَآبَّةٌ "canlı, məxluq" sözüdür. دَآبَّةٌ sözünün əsli دَاابَّة şəklindədir. Birinci elif uzadıcı hərfdir. İkinci sakit isə idqam olunmuş birinci ba hərfidir.

🤖 AI Köməkçi
📜 Söhbət tarixçəsi
📚 › Tə’kid nunu
🎓
Xoş gəldiniz! Sual soruşun!