15. İşarət İsimləri
Ərəbcədə işarə isimləri müzekkər "əril, kişi" və müənnəs "dişil, qadın" isimləri işarə etmək üçün istifadə olunur.
| yaxındakı əşya və ya mövzunu işarə etmək üçün |
|
هَؤُلاَءِ hevulai bunlar |
هَذَانِ hazani bu ikisi |
هَذَا haza bu |
Müzekkər Əril Kişi |
|
هَؤُلاَءِ hevulai bunlar |
هَتَانِ hatani bu ikisi |
هَذِهِ hazihi bu |
Müənnəs Dişil Qadın |
| uzaqdakı əşya və ya mövzunu işarə etmək üçün |
|
أُولَئِكَ ulaike onlar |
- |
ذَلِكَ zalike o |
Müzekkər Əril Kişi |
|
أُولَئِكَ ulaike onlar |
- |
تِلْكَ tilke o |
Müənnəs Dişil Qadın |
Yaxındakı bir əşyanı işarə etdikdə "bu", bir az uzaqdakı əşyanı işarə etdikdə "o" və daha uzaqdakı bir əşyanı işarə etdikdə isə "o" deyə ifadə edirik. İşarə isimlərində o, o ikisi və onlar demək üçün "o" işarə isimlərindəki ifadələrdən istifadə edirik.
Qeyd: İsm-i işarənin qarşısındakı isim elif-lam şəkilçisi alırsa, bu zaman ism-i işarənin cümlədəki yerinə görə (mərfu, mənsub və ya məcrur) muşarun ileyh də irab baxımından ism-i işarəyə uyğun olur. Çünki muşarun ileyh, ism-i işarənin sifəti olur.
Qeyd 2: Əgər ism-i işarənin qarşısındakı isim nekirə (elif-lamsız) gəlirsə, bu halda elif-lamsız gələn muşarun ileyh, ism-i işarənin xəbəri olur. İsm-i işarə isə mübtəda olur.
شَرِبَ هَذَا الْوَلَدُ
Bu uşaq içdi
- ism-i işarə fail mövqedədir və onun sifəti olan muşarun ileyh də mərfudur
نَظَرْتُ هَذَا الْوَلَدَ
Bu uşağa baxdım
- ism-i işarə məful mövqedədir və onun sifəti olan muşarun ileyh də məfuldur
سَلَّمْتُ بِهَذَا الْوَلَدِ
Bu uşağa salam verdim
- ism-i işarə məcrur mövqedədir və onun sifəti olan muşarun ileyh də məcrurdur
هَذَا وَلَدٌ
Bu bir uşaqdır
- muşarun ileyh nekirə isimdir, ism-i işarə isə mübtəda olur. Nekirə olan muşarun ileyh eyni zamanda xəbər olur.