İstimrar (Davamlılıq) felləri

دَوَام فِعْلْلَرِی

və doqquzuncu, onuncu, on birinci və on ikinci; مَا زَالَ, مَا انْفَكَّ, مَا فَتِئَ və مَا بَرِحَ sözləridir. Bu dörd söz, xəbərin ad üçün halın tələb etdiyi davamlılığına işarə edir, məsələn; مَا زَالَ إِبْرَاهِيمُ مُنْكِرًا "İbrahim daim inkar edən oldu & İbrahim inkarçı olmaqdan əl çəkmədi" və مَا بَرِحَ عَلِيٌّ صَدِيقًا مُخْلِصًا "Əli daim sadiq və ixlaslı dost oldu & Əli ixlaslı dost olmaqdan heç vaxt vaz keçmədi" və مَا انْفَكَّ خَالِدٌ مُجَادِلاً "Xalid daim mübahisə edən oldu & Xalid mübahisə etməkdən ayrılmadı" və مَا فَتِئَ بَكْرٌ بَاكِيًا "Bəkr daim ağladı & Bəkr ağlamaqdan geri durmadı" kimi. On üçüncüsü isə مَا دَامَ sözüdür. Bu söz də ad üçün xəbərin davamlılığına işarə edir, məsələn; لاَ أَعْزِلُ خَالِدًا مَا دُمْتُ حَيًّا "Yaşadığım müddətcə Xalidi uzaqlaşdırmayacağam" kimi.

Davamlılıq (İstimrar) Fikləri

Nəsx edənlərin birinci hissəsi, yəni mübtədanı qaldırıb xəbərini nasb edən on üç fiilin doqquzuncusu, onuncusu, on birincisi və on ikincisi مَا زَالَ, مَا انْفَكَّ, مَا فَتِئَ və مَا بَرِحَ sözləridir. Bu dörd söz, halın tələb etdiyi vəziyyətə görə ad üçün xəbərin davamlılığına işarə edir. Yəni xəbər daim adın üzərində olur, misalları belədir;

مَا زَالَ إِبْرَاهِيمُ مُنْكِرًا

"İbrahim daim inkar edən oldu & İbrahim inkarçı olmaqdan əl çəkmədi" və,

مَا بَرِحَ عَلِيٌّ صَدِيقًا مُخْلِصًا

"Əli daim sadiq və ixlaslı dost oldu & Əli ixlaslı dost olmaqdan heç vaxt vaz keçmədi" kimi.

مَا انْفَكَّ خَالِدٌ مُجَادِلاً

"Xalid daim mübahisə edən oldu & Xalid mübahisə etməkdən ayrılmadı" və,

مَا فَتِئَ بَكْرٌ بَاكِيًا

"Bəkr daim ağladı & Bəkr ağlamaqdan geri durmadı" kimi.

On üçüncüsü isə مَا دَامَ sözüdür. Bu مَا دَامَ sözü də ilk dörd söz kimi, ad üçün xəbərin davamlılığına işarə edir, misalı isə belədir;

لاَ أَعْزِلُ خَالِدًا مَا دُمْتُ حَيًّا

"Yaşadığım müddətcə Xalidi uzaqlaşdırmayacağam" kimi.

Davamlılıq Fikləri
Daim oldu	مَا زَالَ
Əl çəkmədi
Daim oldu	مَا انْفَكَّ
Ayrılmadı
Daim oldu	مَا فَتِئَ
Geri durmadı
Daim oldu	مَا بَرِحَ
Vaz keçmədi
Daim oldu	مَا دَامَ
Davam etdikcə

مَا زَالَ إِبْرَاهِيمُ مُنْكِرًا İbrahim daim inkar edən oldu
حَرْفُ نَافِيَةٍ	مَا
Nəfi hərfi
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ	زَالَ
Fətha üzərinə bina olunmuş keçmiş fiil
اِسْمُ مَا زَالَ، مَرْفُوعٌ بِهَا وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ	إِبْرَاهِيمُ
Mâ zâle-nin ismi, mâ zâle ilə merfu, ref işarəsi sonundakı zahir dammə
خَبَرُ مَا زَالَ، مَنْصُوبٌ بِهَا وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ	مُنْكِرًا
Mâ zâle-nin xəbəri, mâ zâle ilə mənsub, nasb işarəsi sonundakı zahir fətha

Mâ beriha-nın ismi, mâ beriha ile merfu, ref əlaməti axırındakı zahir dammə مَا بَرِحَ-nın xəbəri, mâ beriha ilə mensub, nəsb əlaməti axırındakı zahir fəthə صَدِيقًا Sədiq sözünün sifəti, mensub, nəsb əlaməti axırındakı zahir fəthə مُخْلِصًا مَا انْفَكَّ خَالِدٌ مُجَادِلاً Halid daim mübarizə aparırdı Nafiye hərfi مَا Fəthə üzərinə məbni keçmiş feil انْفَكَّ Mâ infekke-nin ismi, mâ infekke ilə merfu, ref əlaməti axırındakı zahir dammə خَالِدٌ Mâ infekke-nin xəbəri, mâ infekke ilə mensub, nəsb əlaməti axırındakı zahir fəthə مُجَادِلاً مَا فَتِئَ بَكْرٌ بَاكِيًا Bekir daim ağladı Nafiye hərfi مَا Fəthə üzərinə məbni keçmiş feil فَتِئَ Mâ fetie-nin ismi, mâ fetie ilə merfu, ref əlaməti axırındakı zahir dammə بَكْرٌ Mâ fetie-nin xəbəri, mâ fetie ilə mensub, nəsb əlaməti axırındakı zahir fəthə بَاكِيًا لاَ أَعْزِلُ خَالِدًا مَا دُمْتُ حَيًّا Yaşadığım müddətcə Halidə qəzəblənməyəcəyəm Nafiye hərfi لاَ Muzari feil, merfu, ref əlaməti axırındakı zahir dammə, faili: Altında mütləq gizli olan və təqdiri "mən" olan zamir أَعْزِلُ Məf'ulun bih, mensub, nəsb əlaməti axırındakı zahir fəthə خَالِدًا Masdariyyət hərfi مَا Nakıs keçmiş feil, hərəkətli merfu zamirin birləşməsi ilə sükun üzərinə məbni دُمْـ Birləşmiş zamir, dammə üzərinə məbni, məhələn merfu, mâ dâme-nin ismi ـتُ Mâ dâme-nin xəbəri, mensub, nəsb əlaməti axırındakı zahir fəthə حَيًّا 🤖

مَا بَرِحَ عَلِيٌّ صَدِيقًا مُخْلِصًا Əli daim sadiq və ixlaslı dost oldu
حَرْفُ نَافِيَةٍ	مَا
Nəfi hərfi
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ	بَرِحَ
Fətha üzərinə bina olunmuş keçmiş fiil
اِسْمُ مَا بَرِحَ، مَرْفُوعٌ بِهَا وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ	عَلِيٌّ