8. Vahid Müzekkər Qayıb Zamiri
ضَمِيرُ الْوَاحِدِ الْمُذَكَّرِ الْغَائِبِ
وَ MİSALُ ضَمِيرِ الْوَاحِدِ الْمُذَكَّرِ الْغَائِبِ؛ ضَرَبَ فِي قَوْلِكَ؛ مُحَمَّدٌ ضَرَبَ أَخَاهُ، وَ حَفِظَ فِي قَوْلِكَ؛ إِبْرَاهِيمُ حَفِظَ دَرْسَهُ، وَ اجْتَهَدَ فِي قَوْلِكَ؛ خَالِدٌ اجْتَهَدَ فِي عَمَلِهِ
Misalına gəldikdə; ضَمِيرِ الْوَاحِدِ vahid zamiri, الْمُذَكَّرِ الْغَائِبِ müzekker qayıbın, ضَرَبَ Fİ قَوْلِكَ bu sözündəki ضَرَبَ felində olduğu kimi; مُحَمَّدٌ ضَرَبَ أَخَاهُ “Məhəmməd qardaşına vurdu” və وَ حَفِظَ فİ قَوْلِكَ bu sözündəki حَفِظَ felində olduğu kimi; إِبْرَاهِيمُ حَفِظَ دَرْسَهُ “İbrahim dərsini əzbərlədi” və وَ اجْتَهَدَ فİ قَوْلِكَ bu sözündəki اجْتَهَدَ felində olduğu kimi; خَالِدٌ اجْتَهَدَ فِي عَمَلِهِ “Xalid işinə çalışdı” kimi.
Müfrəd Müzekker Qayıb Zamiri
Müfrəd müzekker qayıb zamirinin misalı isə;
مُحَمَّدٌ ضَرَبَ أَخَاهُ
“Məhəmməd qardaşına vurdu” və,
إِبْرَاهِيمُ حَفِظَ دَرْسَهُ
“İbrahim dərsini əzbərlədi” və,
خَالِدٌ اجْتَهَدَ فِي عَمَلِهِ
“Xalid işinə çalışdı” kimidir.
|
مُحَمَّدٌ ضَرَبَ أَخَاهُ Məhəmməd qardaşına vurdu |
|
| مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ بِالْإِبْتِدَاءِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | مُحَمَّدٌ |
| Mübtəda, ibtidə ilə mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | |
| فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ الْفَاعِلُ؛ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ جَوَازًا فِي تَحْتِهِ، تَقْدِيرُهُ؛ هُوَ يَعُودُ إِلَى مُحَمَّدٍ وَ فِي مَحَلَّ رَفْعٍ، خَبَرُ الْمُبْتَدَأِ | ضَرَبَ |
| Mazi fel, fətah üzərinə məbni, faili: altında cavazən müstətir olan və təqdiri "huvə" olan və Məhəmməd sözünə qayıdan zamirdir. Mübtədanın xəbəri olub mahallən mərfudur | |
| مَفْعُولٌ بِهِ، مَنْصُوبٌ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْأَلِفُ نِيَابَةً عَنِ الْفَتْحَةِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَسْمَاءِ الْخَمْسَةِ وَ هُوَ مُضَافٌ | أَخَا |
| Məf'ulun bih, mənsub, nəsb əlaməti; Əsmayi xamsədən olduğu üçün fətadan naib olan əlif ilədir. Muzafdır | |
| ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الضَّمِّ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَةِ، مُضَافٌ إِلَيْهِ | هُ |
| Müttəsil zamir, dammə üzərinə məbni, izafət ilə mahallən məcrur, muzafun iləyh | |
|
إِبْرَاهِيمُ حَفِظَ دَرْسَهُ İbrahim dərsini əzbərlədi |
|
| مُبْتَدَأٌ، مَرْفُوعٌ بِالْإِبْتِدَاءِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | إِبْرَاهِيمُ |
| Mübtəda, ibtidə ilə mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | Keçmiş feil, fətah üzərinə məbni, faili: Altında icazə ilə müstətir olan və təqdiri "hu" olan, İbrahim sözünə qayıdan zamirdir. Mübtədanın xəbəri olub, məhəllən mərfudur. Məf'ulun bih, mənsub, nəsb əlaməti axırındakı zahir fətadır. Müzafdır. Birləşmiş zamir, damma üzərinə məbni, izafət ilə məhəllən məcrur, müzafun ileyhdir. Xalid işinə çalışdı Mübtəda, ibtidə ilə mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammadır. Keçmiş feil, fətah üzərinə məbni, faili: Altında icazə ilə müstətir olan və təqdiri "hu" olan, Xalid sözünə qayıdan zamirdir. Mübtədanın xəbəri olub, məhəllən mərfudur. Cər hərfi Fi ilə məcrur, cər əlaməti axırındakı zahir kəsrədir. Müzafdır. Birləşmiş zamir, kəsrə üzərinə məbni, izafət ilə məhəllən məcrur, müzafun ileyhdir.|