1. Müfrəd Müzekker Fail
اَلْفَاعِلُ الْمُفْرَدُ الْمُذَكَّرُ
فَمِثَالُ الْفَاعِلِ الْمُفْرَدِ الْمُذَكَّرِ؛ مَعَ الْفِعْلِ الْمَاضِي؛ سَافَرَ مُحَمَّدٌ وَ حَضَرَ خَالِدٌ. وَ مَعَ الْمُضَارِعِ؛ يُسَافِرُ مُحَمَّدٌ وَ يَحْضُرُ خَالِدٌ
فَمِثَالُ الْفَاعِلِ fail-in nümunəsinə gəldikdə; الْمُفْرَدِ الْمُذَكَّرِ müfrəd müzəkkər olan, مَعَ الْفِعْلِ الْمَاضِي keçmiş zaman feli ilə birlikdə; سَافَرَ مُحَمَّدٌ “Məhəmməd səfərə çıxdı” və حَضَرَ خَالِدٌ “Xalid gəldi” kimi. وَ مَعَ الْمُضَارِعِ və indiki zaman feli ilə birlikdə; يُسَافِرُ مُحَمَّدٌ “Məhəmməd səfərə çıxır” və يَحْضُرُ خَالِدٌ “Xalid gəlir” kimi.
Müfrəd Müzəkkər Fail
Müfrəd müzəkkər failin nümunəsinə gəldikdə, keçmiş zaman feli ilə olan nümunələr;
سَافَرَ مُحَمَّدٌ
“Məhəmməd səfərə çıxdı” və,
حَضَرَ خَالِدٌ
“Xalid gəldi” kimi.
İndiki zaman feli ilə olan nümunəsi isə;
يُسَافِرُ مُحَمَّدٌ
“Məhəmməd səfərə çıxır” və,
يَحْضُرُ خَالِدٌ
“Xalid gəlir” kimi.
|
سَافَرَ مُحَمَّدٌ Məhəmməd səfərə çıxdı |
|
| فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | سَافَرَ |
| Keçmiş zaman feli, fətə üzərində məbni, i'rabdan yeri yoxdur | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | مُحَمَّدٌ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | |
|
حَضَرَ خَالِدٌ Xalid gəldi |
|
| فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | حَضَرَ |
| Mazi feil, fətah üzərində məbni, irabdan məhəlli yoxdur | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | خَالِدٌ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | |
|
يُسَافِرُ مُحَمَّدٌ Məhəmməd səfərə çıxır |
|
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ لِتَجَرُّدِهِ عَنِ النَّوَاصِبِ وَ الْجَوَازِمِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | يُسَافِرُ |
| Muzari feil, nəsb və cəzm edənlərdən təcərrüd etməsi ilə mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | مُحَمَّدٌ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | |
|
يَحْضُرُ خَالِدٌ Xalid gəlir |
|
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ لِتَجَرُّدِهِ عَنِ النَّوَاصِبِ وَ الْجَوَازِمِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | يَحْضُرُ |
| Muzari feil, nəsb və cəzm edənlərdən təcərrüd etməsi ilə mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | خَالِدٌ |
| Fail, mərfu, rəf əlaməti axırındakı zahir dammə | |