Merfuat Haqqında Cədvəl
|
اَلْمَرْفُوعَاتُ Merfu' Sözlər |
|
| 1. Fail | اَلْفَاعِلُ |
| 2. Naib-i Fail | نَائِبُ الْفَاعِلِ |
| 3. Mübtəda | اَلْمُبْتَدَأُ |
| 4. Və Xəbəri | وَ خَبَرُهُ |
| 5. Kanənin İsmi | اِسْمُ كَانَ |
| 6. İnənin Xəbəri | خَبَرُ إِنَّ |
| Yuxarıda sadalanan 6 merfu ismə, sağ sütunda yer alan 5 növdən biri ilə tabe olan söz də merfudur | اَلنَّعْتُ |
| اَلتَّوْكِيدُ | |
| اَلْبَدَلُ |
|
| عَطْفُ الْبَيَانِ |
|
| عَطْفُ النَّسَقِ | |
Failin Misalı;
جَاءَ عَلِيٌّ
“Ali gəldi” tərkibində جَاءَ keçmiş fildir və عَلِيٌّ isə onun failidir. Fail olan عَلِيٌّ kəlməsi merfu isimlərdəndir. Ref alaməti isə; müfrəd münsərif bir isim olduğu üçün zahir dammədir.
Naib-i Failin Nümunəsi;
ضُرِبَ زَيْدٌ
“Zeyd döyüldü” tərkibində ضُرِبَ məchul keçmiş fildir və زَيْدٌ isə onun naib-i failidir. Naib-i Fail olan زَيْدٌ kəlməsi merfu isimlərdəndir. Ref alaməti isə; müfrəd münsərif bir isim olduğu üçün zahir dammədir.
Mübtədanın Nümunəsi;
اَلْمُسْلِمُونَ يُصَلُّونَ عَلَى نَبِيِّهِمْ
“Müsəlmanlar peyğəmbərlərini dəstəkləyirlər” tərkibində اَلْمُسْلِمُونَ kəlməsi mübtəda’dır. Mübtəda olan kəlmə merfu isimlərdəndir. Ref alaməti isə; cəmi müzəkkər salim olduğu üçün dammədən naib olan vav ilədir.
Xəbərin Nümunəsi;
اَلْبَيْتُ كَبِيرٌ
“Ev böyüktür” tərkibində كَبِيرٌ kəlməsi xəbərdir və اَلْبَيْتُ onun mübtədasıdır. كَبِيرٌ kəlməsi xəbər olduğu üçün merfu isimlərdəndir və ref alaməti zahir dammədir.
Kane'nin İsminin Nümunəsi;
كَانَ الْمَرِيضُ حَسَنًا
“Xəstə yaxşı oldu” tərkibində كَانَ kəlməsi ismini ref, xəbərini nasb edən naqis fildir. الْمَرِيضُ kəlməsi onun merfu ismidir və ref alaməti zahir dammədir.
İnne'nin Xəbərinin Nümunəsi;
إنَّ الْمَرِيضَ حَسَنٌ
“Şübhəsiz ki, xəstə yaxşıdır” tərkibində إنَّ kəlməsi ismini nasb, xəbərini ref edən və filə bənzəyən hərflərdəndir. الْمَرِيضَ kəlməsi inne'nin mansub ismi və حَسَنٌ kəlməsi isə inne'nin merfu xəbəridir. Ref alaməti isə zahir dammədir.
Yuxarıda sadalanan 6 əsas merfu ismə na’t, tə’kid, bədəl və atfən tabe olan kəlmələr də merfudur. 6 əsas və ona tabe olan 4 isimlə birlikdə cəmi 10 merfu ismi ardıcıl şəkildə görək.