Muzari felinin hökmü

حُكْمُ الْفِعْلِ الْمُضَارِعِ

وَ حُكْمُ الْفِعْلِ الْمُضَارِعِ; onun hökmü budur ki, muzari fel, ona te’kid nunu (istər ağır, istər yüngül) və ya nisvə nunu qoşulmadıqca murebdir. Əgər ona te’kid nunu qoşularsa, fel onunla birlikdə fətə üzərinə mebni olur, Allah-Təalanın bu ayəsində olduğu kimi: لَيُسْجَنَنَّ وَ لَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ (Yusuf surəsi, 32) – "Əlbəttə zindana atılacaq və alçaldılanlardan olacaq". Əgər ona nisvə nunu qoşularsa, fel onunla birlikdə sukun üzərinə mebni olur, Allah-Təalanın bu ayəsində olduğu kimi: وَ الْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ (Bəqərə surəsi, 233) – "Və uşaqlarını əmizdirən analar..."

وَ حُكْمُ الْفِعْلِ الْمُضَارِعِ və muzari felin hökmü, onun mureb olmasıdır, ona te’kid nunu (ağır və ya yüngül) və ya nisvə nunu (cəm müənnəs nunu) qoşulmadıqca. Əgər muzari felə te’kid nunu qoşularsa, fel onunla birlikdə fətə üzərinə mebni olur, Allah-Təalanın bu ayəsində olduğu kimi: لَيُسْجَنَنَّ وَ لَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ – "Əlbəttə zindana atılacaq və alçaldılanlardan olacaq" (Yusuf surəsi, 32). Əgər muzari felə nisvə nunu qoşularsa, fel onunla birlikdə sukun üzərinə mebni olur, Allah-Təalanın bu ayəsində olduğu kimi: وَ الْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ – "Və uşaqlarını əmizdirən analar..." (Bəqərə surəsi, 233).

Muzari Felin Hökmü

Muzari felin hökmü: Ağır və yüngül te’kid nunu və nisvə nununun qoşulmaması ilə mureb olmasıdır.

Əgər muzari felə te’kid nunu qoşularsa, fel onunla birlikdə fətə üzərinə mebni olur, Allah-Təalanın bu ayəsində olduğu kimi:

لَيُسْجَنَنَّ وَ لَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ

"Əlbəttə zindana atılacaq və alçaldılanlardan olacaq". Bu ifadədəki يُسْجَنَنَّ və يَكُونًا {يَكُونَنْ} sözləri kimi.

Əgər muzari felə nisvə nunu (cəm müənnəs nunu) qoşularsa, fel onunla birlikdə sukun üzərinə mebni olur, Allah-Təalanın bu ayəsində olduğu kimi:

وَ الْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ

"Və uşaqlarını əmizdirən analar..." Bu ifadədəki يُرْضِعْنَ sözü kimi.

لَيُسْجَنَنَّ وَ لَيَكُونًا مِنَ الصَّاغِرِينَ Əlbəttə zindana atılacaq və alçaldılanlardan olacaq
لاَمُ الْقَسَمِ، وَاقِعَةٌ فِي حَوَابِ قَسَمٍ مَحْذُوفٍ، تَقْدِيرُهُ؛ وَاللهِ	لَ
Kasem lamı, təqdiri "Vallahi" olan gizli kasemin cavabı olaraq gəlmişdir
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ لِإِتِّصَالِهِ بِنُونِ التَّوْكِيدِ الثَّقِيلَةِ	يُسْجَنَ
Ağır te’kid nununun qoşulması ilə fətə üzərinə mebni olan məchul muzari fel
نُونُ التَّوْكِيدِ الثَّقِيلَةُ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	ـنَّ
Ağır te’kid nunu, fətə üzərinə mebni, irabda yeri yoxdur
حَرْفُ الْعَطْفِ	وَ
Atıf hərfi
لاَمُ الْقَسَمِ	لَ
Yenə kasem lamı
فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ لِإِتِّصَالِهِ بِنُونِ التَّوْكِيدِ الْخَفِيفَةِ	يَكُونَ
Yüngül te’kid nununun qoşulması ilə fətə üzərinə mebni olan naqis muzari fel
نُونُ التَّوْكِيدِ الْخَفِيفَةُ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	ـنْ
Yüngül te’kid nunu, sukun üzərinə mebni, irabda yeri yoxdur
حَرْفُ جَرٍّ	مِنَ
Cər hərfi
اِسْمٌ مَجْرُورٌ بِمِنْ وَ عَلاَمَةُ جَرِّهِ الْيَاءُ نِيَابَةً عَنِ الْكَسْرَةِ لِأَنَّهُ مِنْ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ السَّالِمِ وَ النُّونُ؛ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي مُفْرَدِهِ	الصَّاغِرِينَ
Min ilə mecrur isim, cər əlaməti cəm müzəkkər salim olduğu üçün kəsrə yerinə ya ilədir. Nun; Müfrəddəki tənvinin əvəzidir

İsti'naf Vavı, fətha üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur Vav-ı İsti'naf, fətha üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur Mübtəda, mərfu, rəf əlaməti cəm müənnəs salim isim olduğu üçün zahir dammə Mübtəda, mərfu, rəf əlaməti cəm müənnəs salim isim olduğu üçün zahir dammə Muzari feil, nisvə nunu birləşdiyi üçün sukun üzərində məbni Muzari feil, nisvə nunu birləşdiyi üçün sukun üzərində məbni Birləşmiş zamir, fətha üzərində məbni, mahallən mərfu, fail Birləşmiş zamir, fətha üzərində məbni, mahallən mərfu, fail Məf'ul bih, mənsub, nəsb əlaməti cəm təksir isim olduğu üçün axırında zahir fətha və muzaf Məf'ul bih, mənsub, nəsb əlaməti cəm təksir isim olduğu üçün axırında zahir fətha və muzaf Birləşmiş zamir, fətha üzərində məbni, izafətlə mahallən məcrur, muzafun ileyh Birləşmiş zamir, fətha üzərində məbni, izafətlə mahallən məcrur, muzafun ileyh Qeyd: Bir muzari feilə müşəddəd və müxəffəf tə'kid nunu ilə nisvə nunu, yəni cəm müənnəs nunu birləşərsə, dərsdə olduğu kimi fətha və sukun üzərində məbni olur. Əgər bu iki nun muzari feilə birləşməzsə, o zaman muzari feil mureb olur. Özündə bu iki nun olmayan muzari feilin quruluşuna baxırıq. Ya axırı səhih bir hərf olan muzari feildir, ya əfal-i xamsədən olan muzari feildir, ya da axırı illetli olan muzari feildir. Aşağıda qısa bir cədvəl əlavə edək: | Axırı Səhih | Rəfi | يَفْتَحُ | | Nasbı | يَفْتَحَ | | Cezmi | يَفْتَحْ | | Əfal-i Xamse | Rəfi | يَفْتَحَانِ | | Nasbı | يَفْتَحَا | | Cezmi | يَفْتَحَا | | Axırı İletli | Rəfi | يَدْعُو | | Nasbı | يَدْعُوَ | | Cezmi | يَدْعُ | | Şəddəli Tə'kid Nunlu | Rəfi | يَكْتُبَنَّ | | Nasbı | يَكْتُبَنَّ | | Cezmi | يَكْتُبَنَّ | | Yüngül Tə'kid Nunlu | Rəfi | يَكْتُبَنْ | | Nasbı | يَكْتُبَنْ | | Cezmi | يَكْتُبَنْ | | Nisvə Nunlu | Rəfi | يَكْتُبْنَ | | Nasbı | يَكْتُبْنَ | | Cezmi | يَكْتُبْنَ | 🤖

وَ الْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاَدَهُنَّ Və uşaqlarını əmizdirən analar...