Cəmi Müzekkər Salimin Nümunəsi

وَ مِثَالُ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ السَّالِمِ؛ إِنَّ الْمُتَّقِينَ لَيَكْسِبُونَ رِضَا رَبِّهِمْ وَ نَحْوُ؛ نَصَحْتُ الْمُجْتَهِدِينِ بِالْإِنْكِبَابِ عَلَى الْمُذَاكَرَةِ. فَكُلٌّ مِنَ الْمُتَّقِينَ وَ الْمُجْتَهِدِينَ؛ مَنْصُوبٌ لِكَوْنِهِ مَفْعُولاً بِهِ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْيَاءُ الْمَكْسُورُ مَا قَبْلَهَا الْمَفْتُوحُ مَا بَعْدَهَا لِأَنَّهُ جَمْعُ مُذَكَّرٍ سَالِمٌ وَ النُّونُ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي الْاِسْمِ الْمُفْرَدِ

Cəmi müzəkkər salimin misalı isə; إِنَّ الْمُتَّقِينَ لَيَكْسِبُونَ رِضَا رَبِّهِمْ “Şübhəsiz təqva sahibləri Rəbbinin razılığını qazanır” kimi, وَ نَحْوُ və başqa bir misal isə; نَصَحْتُ الْمُجْتَهِدِينِ بِالْإِنْكِبَابِ عَلَى الْمُذَاكَرَةِ “Çalışqanlara müzakirəyə diqqət etməyi tövsiyə etdim” kimi. فَكُلٌّ مِنَ və hamısı; الْمُتَّقِينَ və الْمُجْتَهِدِينَ sözləri, مَنْصُوبٌ mansubdur, لِكَوْنِهِ مَفْعُولاً بِهِ mefulun bih olduqları üçün, وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْيَاءُ nasb əlaməti isə ya’dır, الْمَكْسُورُ مَا قَبْلَهَا əvvəlki hərfi kəsrəli, الْمَفْتُوحُ مَا بَعْدَهَا sonrakı hərfi fətalı olan, لِأَنَّهُ جَمْعُ مُذَكَّرٍ سَالِمٌ çünki bu sözlər cəmi müzəkkər salim isimlərdir, وَ النُّونُ sondakı nun isə, عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ tənvinin əvəzi olaraq, فِي الْاِسْمِ الْمُفْرَدِ müfrəd isimdə olur. 

Cəmi müzəkkər salim ismin misalı isə;

إِنَّ الْمُتَّقِينَ لَيَكْسِبُونَ رِضَا رَبِّهِمْ

“Şübhəsiz təqva sahibləri Rəbbinin razılığını qazanır” və,

نَصَحْتُ الْمُجْتَهِدِينِ بِالْإِنْكِبَابِ عَلَى الْمُذَاكَرَةِ

“Çalışqanlara müzakirəyə diqqət etməyi tövsiyə etdim” kimidir. Bu misallardakı الْمُتَّقِينَ və الْمُجْتَهِدِينِ sözləri mefulun bih olduqları üçün mansubdur. Nasb əlamətləri isə əvvəlki hərfi kəsrəli, sonrakı hərfi fətalı olan və fətadan naib olan ya’dır, çünki bu sözlər cəmi müzəkkər salimdir. Sonlarındakı nun isə müfrəddəki tənvinin əvəzi olaraq gəlir.

Muzafun ileyh, mecrur, cerr əlaməti axırındakı zahir kəsrə Ha: birləşmiş zamir, məhələn mecrur, muzafun ileyh. Mim: Cəmi zükur əlaməti Çalışqanlara müzakirəyə diqqət yetirməyi tövsiyə etdim Mazi feil, hərəkətli zamir birləşməsi ilə sukun üzərində məbni Birləşmiş zamir, dammə üzərində məbni, məhələn mərfu, fail Məf'ulun bih, mensub, nəsb əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün fətədən naib ya ilədir. Nun: Müfrəddəki tənvinin əvəzidir Hərfi-cər, kəsrə üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur Bə hərfi-cər ilə mecrur, cerr əlaməti axırındakı zahir kəsrə Hərfi-cər, sukun üzərində məbni, i'rabda yeri yoxdur 'Əla hərfi-cər ilə mecrur, cerr əlaməti axırındakı zahir kəsrə 🤖

إِنَّ الْمُتَّقِينَ لَيَكْسِبُونَ رِضَا رَبِّهِمْ Şübhəsiz təqva sahibləri Rəbbinin razılığını qazanır
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ	إِنَّ
Filə bənzəyən hərf
اِسْمُ إِنَّ، مَنْصُوبٌ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْيَاءُ نِيَابَةً عَنِ الْفَتْحَةِ لِأَنَّهُ جَمْعُ الْمُذَكَّرِ السَّالِمُ وَ النُّونُ؛ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي مُفْرَدِهِ	الْمُتَّقِينَ
İnnənin ismi, mansub, nasb əlaməti cəmi müzəkkər salim olduğu üçün fətadan naib olan ya. Nun: müfrəddəki tənvinin əvəzi
لاَمُ التَّأْكِيدِ	لَـ
Tə'kid ləmi
فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَرْفُوعٌ لِتَجَرُّدِهِ عَنِ النَّوَاصِبِ وَ الْجَوَازِمِ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ بِثُبُوتِ النُّونِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَةِ وَ الْوَاوُ؛ لِلْجَمَاعَةِ الذُّكُورِ، ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ	يَكْسِبُونَ
Muzari fiil, nasb və cezm edənlərdən təcrid olunması ilə merfu, ref əlaməti əfal-i xamsədən olduğu üçün nunun sabit qalmasıdır. Vav: cəmi müzəkkər vavı (əlaməti), muttasıl zamir, məhəllən merfu, fail
مَفْعُولٌ بِهِ، مَنْصُوبٌ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ فَتْحَةٌ مُقَدَّرَةٌ عَلَى الْأَلِفِ لِلتَّعُذُّرِ وَ هُوَ مُضَافٌ	رِضَا
Mefulun bih, mansub, nasb əlaməti təəzzürdən dolayı əlif üzərində müqəddər fətadır. Muzaf